Η Ελλάδα δεν έχει κάνει τίποτε για να καταπολεμήσει την ανεργία

Η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας και η ηγεσία των συνδικάτων. Θερμό καλοκαίρι που θα παραταθεί και το φθινόπωρο

Καμπανάκι για την ελληνική κυβέρνηση ετοιμάζει η Κομισιόν λόγω των μέχρι τώρα
πενιχρών έως ανύπαρκτων προσπαθειών της για την καταπολέμηση της ανεργίας. Τις
συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα δεχθεί η Αθήνα στις αρχές Σεπτεμβρίου,
αμέσως μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, κι ενώ θα είναι σε εξέλιξη ο διάλογος
της κυβέρνησης με τους κοινωνικούς εταίρους για τα μέτρα ενίσχυσης της
απασχόλησης. Λίγες μέρες αργότερα, περί τα τέλη Σεπτεμβρίου, η Κομισιόν, σε
εφαρμογή των αποφάσεων της Λισαβώνας, θα βγάλει και την έκθεσή της για την
πορεία αναμόρφωσης του ασφαλιστικού και συνταξιοδοτικού συστήματος στις χώρες
– μέλη. Και σε αυτήν, η Ελλάδα θα δεσπόζει ως η ολιγωρούσα χώρα, καθώς ο
διάλογος για το θέμα ­ και πάλι υπό τον κ. Γιαννίτση ­ δεν αναμένεται να
ξεκινήσει πριν από τον Δεκέμβριο.

Νέες συστάσεις

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Βρυξέλλες πρόκειται να επικρίνουν την Ελλάδα διότι
δεν έχει κάνει σχεδόν τίποτα για την αναδιάρθρωση του ΟΑΕΔ, έτσι ώστε να
καταπολεμηθεί η ανεργία των νέων κυρίως και των μακροπρόθεσμα ανέργων, δεν
έχει ενθαρρύνει ­ μέσω φορολογικών μέτρων και επιδοματικών αντικινήτρων ­ την
ένταξη γυναικών στην αγορά εργασίας, δεν έχει ενισχύσει την
επιχειρηματικότητα, δεν έχει προωθήσει τη διά βίου κατάρτιση και την
εκπαίδευση, δεν έχει “επιστρατεύσει” τους κοινωνικούς εταίρους στη μάχη κατά
της ανεργίας και δεν έχει επαρκείς μηχανισμούς παρακολούθησης των δεδομένων.
Επιπλέον, για πρώτη φορά η Κομισιόν προσανατολίζεται να επιπλήξει την Ελλάδα
διότι αγνοεί την ανάγκη ενίσχυσης της απασχολησιμότητας, ενώ δεν τηρεί και το
δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα που η ίδια υπέβαλε. Οι συστάσεις των Βρυξελλών
εκδίδονται στο πλαίσιο της διαδικασίας που ορίζει η Συνθήκη του Άμστερνταμ και
μολονότι δεν προβλέπονται κυρώσεις (όπως γίνεται στην περίπτωση μη τήρησης του
Συμφώνου Σταθερότητας, για παράδειγμα), εκθέτουν πολιτικά τη χώρα που θα γίνει
δακτυλοδεικτούμενη ως αγνοούσα τη μάχη κατά της ανεργίας που έχει αναλάβει
συνολικά η Ένωση.

Ένας χρόνος… μείον

Συστάσεις, αλλά πιο ήπιες και μερικού χαρακτήρα, είχε απευθύνει η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή και το περασμένο έτος, αλλά τούτη τη φορά οι πληροφορίες κάνουν λόγο
για αυστηρές διατυπώσεις, επειδή ακριβώς παρήλθε ένας χρόνος χωρίς η Αθήνα να
ανταποκριθεί στις υποδείξεις των Βρυξελλών ή στις δικές της δεσμεύσεις.
Ωστόσο, στην έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στελέχη της Κομισιόν εκφράζουν την
ελπίδα ότι “από δω και πέρα κάτι μπορεί να γίνει για… τη μόνη χώρα που
αυξάνει την ανεργία της αντί να τη μειώνει”. Και αναφερόμενα στον νέο υπουργό
Εργασίας σημειώνουν με ελαφρά ειρωνεία πως “τουλάχιστον, στα Συμβούλια
χρειάζεται διερμηνεία μόνον όταν η γλώσσα που χρησιμοποιείται είναι τα…
φλαμανδικά”. Προσθέτουν, πάντως, πως ακόμη και ο κ. Γιαννίτσης έχει ασφυκτικά
περιθώρια χρόνου για να βελτιώσει τα πράγματα ­ “ας πούμε,… μερικές ώρες”.

Η έκθεση του 1999

Ήδη από το 1999 η κατάσταση για την Ελλάδα ήταν δυσμενής σε ό,τι αφορά το
κεφάλαιο απασχόληση – ανεργία. Η σχετική έκθεση της Κομισιόν σημείωνε μεταξύ
άλλων:

* Στον στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να έχουν τη δυνατότητα ενός νέου
ξεκινήματος όλοι οι νέοι και ενήλικοι άνεργοι, πριν συμπληρώσουν 6 ή 12 μήνες
ανεργίας, η Ελλάδα είναι η μια από τις τρεις χώρες που έχουν καθυστερήσει την
εφαρμογή του μέτρου.

* Στον στόχο της Ένωσης μέχρι το 2002 το 20% των ανέργων να μετέχει σε
προγράμματα ενεργών (δηλαδή, μη επιδοματικών) πολιτικών υπάρχει επίσης
καθυστέρηση.

* Η Ελλάδα, μαζί με τη Γαλλία και το Βέλγιο, είναι από τις χώρες που έχουν
αυξήσει απειροελάχιστα μόνον την απασχόληση.

* Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα από τους 15 που παρουσιάζει αύξηση της ανεργίας
των νέων.

* Η Ελλάδα μαζί με το Βέλγιο είναι οι μόνες χώρες που παρουσιάζουν αύξηση των
μακροπρόθεσμα ανέργων.

* Η Ελλάδα δαπανά λιγότερο από 2% του ΑΕΠ της στις πολιτικές απασχόλησης, με
το μεγαλύτερο μέρος αυτού να πηγαίνει σε επιδόματα και όχι σε ενεργητικές
πολιτικές ­ αυτές, δηλαδή, που βοηθούν τους ανέργους να καταστούν
απασχολήσιμοι.

* Η Ελλάδα, όπως και οι άλλες τρεις χώρες του Νότου (Ισπανία, Ιταλία,
Πορτογαλία), έχει το 60% του πληθυσμού της με χαμηλή εκπαίδευση (το πολύ
δευτεροβάθμια), έναντι 25% στη Δανία ή τη Σουηδία.

* Η Ελλάδα μαζί με την Ιταλία είναι οι δύο χώρες που δεν έχουν προχωρήσει σε
αναδιοργάνωση των υπηρεσιών απασχόλησης (ΟΑΕΔ).

* Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα που δεν έχει δεσμευθεί σε κάποιον συγκεκριμένο
στόχο για την διά βίου κατάρτιση.

* Η Ελλάδα έχει το θλιβερό ρεκόρ τού να απαιτούνται 28 γραφειοκρατικές
διαδικασίες για την έναρξη λειτουργίας μιας επιχείρησης έναντι μίας μόνον στη
Δανία, που κατέχει το θετικό ρεκόρ.

Αν περάσουν τα μέτρα για την ανεργία θα γίνει ευκολότερος ο δρόμος για το ασφαλιστικό

Τάσος Γιαννίτσης, υπουργός Εργασίας. Στελέχη της Κομισιόν σημειώνουν πως “τουλάχιστον, στα Συμβούλια χρειάζεται διερμηνεία μόνον όταν η γλώσσα που χρησιμοποιείται είναι τα… φλαμανδικά”. Προσθέτουν, πάντως, πως ακόμη και ο κ. Γιαννίτσης έχει ασφυκτικά περιθώρια χρόνου για να βελτιώσει τα πράγματα ­ “ας πούμε,… μερικές ώρες”

Η πορεία του διαλόγου για την αύξηση της απασχόλησης και την καταπολέμηση της
ανεργίας ­ και τα μέτρα που τελικώς θα υιοθετηθούν και εφαρμοσθούν ­ θα
κρίνουν εν πολλοίς και τα αποτελέσματα που θα έχει το επόμενο μεγάλο «μέτωπο»
στον χώρο του υπουργείου Εργασίας: η αναμόρφωση του ασφαλιστικού και
συνταξιοδοτικού συστήματος.

Αυτό υποστηρίζουν κύκλοι των Βρυξελλών, τονίζοντας ότι η αύξηση της
απασχόλησης εκ των πραγμάτων, όπως έχει δείξει η εμπειρία των χωρών-μελών,
μειώνει τις πιέσεις προς τα ασφαλιστικά συστήματα.

Προς τούτο επικαλούνται, μάλιστα, απόρρητη έκθεση που έχει συνταχθεί, με
αντικείμενο το ασφαλιστικό, σύμφωνα με την οποία το σύστημα μπορεί να είναι
βιώσιμο μέχρι το 2010, υπό την προϋπόθεση ότι θα αυξηθεί η απασχόληση και θα
ενταχθούν οι μετανάστες στη νόμιμη αγορά εργασίας.

Οι κατευθύνσεις της Κομισιόν

Τι πρέπει να κάνουν οι «δεκαπέντε»

Και οι πέντε προτάσεις του Τάσου Γιαννίτση για την καταπολέμηση της ανεργίας
και την ενίσχυση της απασχόλησης περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές
της Κομισιόν για την απασχόληση το 2000. Συνολικά, οι κατευθύνσεις που δίνει η
Κομισιόν είναι οι ακόλουθες:

1. Σε κάθε άνεργο νέο πρέπει να προσφερθεί ένα νέο ξεκίνημα προτού
φθάσει τους έξι μήνες ανεργίας, με τη μορφή της εκπαίδευσης, επανεκπαίδευσης,
κατάρτισης, εργασίας ή άλλων μέτρων απασχολησιμότητας, με γνώμονα την
αποτελεσματική ένταξη στην αγορά εργασίας.

2. Στους ενηλίκους ανέργους πρέπει επίσης να προσφερθεί ένα νέο
ξεκίνημα πριν φθάσουν τους 12 μήνες ανεργίας με έναν από τους παραπάνω τρόπους
ή, γενικότερα, με εξατομικευμένη επαγγελματική εκπαίδευση, με στόχο και πάλι
την αποτελεσματική ένταξη στην αγορά εργασίας.

3. Κάθε κράτος-μέλος να θέσει έναν χρονικό στόχο εντός του οποίου
πρέπει να πετύχει την ένταξη του 20% τουλάχιστον των ανέργων σε προγράμματα
ενίσχυσης της απασχολησιμότητας.

4. Κάθε κράτος – μέλος να αναθεωρήσει και επαναπροσδιορίσει – όπου
χρειάζεται – το σύστημα επιδομάτων και φόρων, έτσι ώστε να παρασχεθούν κίνητρα
για ένταξη στην αγορά εργασίας ή σε προγράμματα απασχολησιμότητας. Επίσης να
αναπτυχθεί μια πολιτική που θα ενθαρρύνει τους πιο ηλικιωμένους να παραμείνουν
στην αγορά εργασίας.

5. Οι κοινωνικοί εταίροι να παροτρυνθούν να καταλήξουν σε συμφωνίες για
τους νέους και ενήλικους ανέργους και την ένταξή τους στην αγορά εργασίας.

6. Κάθε χώρα – μέλος να θέσει συγκεκριμένο στόχο για την εφαρμογή της
διά βίου κατάρτισης, με ιδιαίτερη έμφαση στους ηλικιωμένους.

7. Να βελτιωθεί η ποιότητα των σχολικών συστημάτων, προκειμένου να
περιορισθεί ο αριθμός των παιδιών που εγκαταλείπουν την εκπαίδευση.

8. Να αποκτήσουν οι νέοι τα απαραίτητα εφόδια για να προσαρμοσθούν στις
συνθήκες της νέας οικονομίας. Μέχρι το 2002 όλα τα σχολεία πρέπει να έχουν
εφοδιαστεί με υπολογιστές και να έχουν πρόσβαση στο Ίντερνετ.

9. Να δοθεί έμφαση στις ανάγκες των ατόμων με ειδικές ανάγκες, των
μειονοτήτων και άλλων αδικημένων ομάδων.

10. Να μειωθεί δραστικά το κόστος και η γραφειοκρατία για τις
επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες.

11. Να ενθαρρυνθεί η αυτοαπασχόληση, με απομάκρυνση των φορολογικών
και επιδοματικών αντικινήτρων.

12. Ενίσχυση και αναδιάρθρωση των υπηρεσιών απασχόλησης.

13. Πλήρης εκμετάλλευση της δυνατότητας του τομέα υπηρεσιών για
δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

14. Να οριστεί ακριβής στόχος για τον περιορισμό του μη μισθολογικού
κόστους της εργασίας, κυρίως για τους ανειδίκευτους και χαμηλόμισθους
(περιορισμός των εργοδοτικών εισφορών).

15. Εξέταση του ενδεχομένου μείωσης του ΦΠΑ σε ορισμένες υπηρεσίες.

16. Οι κοινωνικοί εταίροι να παροτρυνθούν να συμφωνήσουν και να
εφαρμόσουν μια διαδικασία για τον εκσυγχρονισμό της οργάνωσης εργασίας,
περιλαμβανομένων διευθετήσεων ευελιξίας. Εδώ μπορεί ο χρόνος εργασίας να
εκφραστεί σε ετήσια βάση, να υπάρξουν νέες μορφές εργασίας, να περιοριστούν
καθαρά οι ώρες εργασίας, να περιοριστούν οι υπερωρίες, να αναπτυχθεί η μερική
απασχόληση κ.α.

17. Κάθε χώρα να εξετάσει τη νομοθετική καθιέρωση πιο προσαρμοστικών
συμβολαίων εργασίας.

18. Να εξετασθούν τα φορολογικά εμπόδια στην επένδυση σε ανθρώπινο
δυναμικό.

19. Να προωθηθούν μέτρα ισότητας ανδρών και γυναικών στην απασχόληση.

20. Να ενθαρρυνθεί η μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών στην αγορά εργασίας.

Έτσι νίκησαν την ανεργία η Δανία και η Ολλανδία

Χώρες-πρότυπα για την καταπολέμηση της ανεργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση
θεωρούνται η Δανία και η Ολλανδία, οι οποίες κατάφεραν από 12% και παραπάνω ­
επίσημο ποσοστό, διότι στην πραγματικότητα ήταν κάπου 20%-25% ­ να την
περιορίσουν στο 5,2% και 3,3%, αντιστοίχως. Το επίτευγμα αυτό έγινε δυνατό
χάρη σε ένα «κοινωνικό συμβόλαιο» το οποίο συνήψαν εργοδότες και εργαζόμενοι,
με την πρωτοβουλία και διαμεσολάβηση των κυβερνήσεων.

Βήμα – βήμα

Τα πράγματα ξεκίνησαν από μια βασική συμφωνία όλων ­ ότι στόχος είναι να
διασωθεί το κοινωνικό μοντέλο των χωρών (σ.σ.: από τα καλύτερα στον κόσμο).
Για να διασωθεί, όμως, το μοντέλο, αυτό έπρεπε να έχει έσοδα κι αυτά
προέρχονται από τις εισφορές και τους φόρους. Εισφορές όμως δεν κατέβαλαν,
φυσικά, οι άνεργοι.

Ως εκ τούτου, επήλθε η δεύτερη συμφωνία ­ που ήταν ότι πρέπει να αυξηθεί η
απασχόληση, ώστε να αυξηθούν και οι εισφορές. Και έπειτα ήρθαν τα δύσκολα: τα
συνδικάτα δέχθηκαν τη μείωση των επιδομάτων ανεργίας, έτσι ώστε να ενθαρρυνθεί
η μερική απασχόληση. Να γίνει, δηλαδή, οικονομικά συμφερότερο για τον πολίτη
το να εργάζεται έστω λίγες ώρες, από το να μην εργάζεται καθόλου και να
εισπράττει το επίδομα. Δέχθηκαν ακόμη τη διευκόλυνση των απολύσεων και
προσλήψεων.

Οι αντιδράσεις

Οι εργοδότες, από την πλευρά τους, δεσμεύτηκαν για τη δημιουργία συγκεκριμένου
αριθμού θέσεων εργασίας, μέσα σε συγκεκριμένο χρόνο.

Το «κοινωνικό συμβόλαιο» συνάντησε αντιδράσεις ένθεν κι ένθεν, αλλά δύο χρόνια
αργότερα οι εταίροι δικαιώθηκαν, καθώς τα ελλείμματα του ασφαλιστικού
συστήματος μειώθηκαν δραματικά.

Το παρτ τάιμ

Στην πορεία εφαρμογής του συμβολαίου τους, οι Δανοί και οι Ολλανδοί κατάφεραν
να μειώσουν την ανεργία τους και διαπίστωσαν ακόμη πως η μετάβαση από τη
μερική απασχόληση στην πλήρη είναι πολύ πιο εύκολη από τη μετάβαση από την
ανεργία στην πλήρη απασχόληση.

Φυσικά, η Ελλάδα δεν είναι ούτε Ολλανδία ούτε Δανία και όχι μόνο διότι
κυβερνήσεις, συνδικάτα και εργοδότες λειτουργούν διαφορετικά. Αλλά και διότι η
ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας υπολείπεται κατά πολύ αυτής των δύο
χωρών-προτύπων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το εμπορικό ισοζύγιο της Δανίας το 2000 ­ σύμφωνα με
τον ΟΟΣΑ ­ παρουσιάζει πλεόνασμα 7,9 εκατ. δολαρίων, ενώ της Ελλάδας
παρουσιάζει… έλλειμμα 16,9 εκατ. δολαρίων.