ΔΡΟΜΟΙ

Η συζήτηση…

… για το μέλλον της Ευρώπης έχει ξεκινήσει. Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών
Γιόσκα Φίσερ παρουσίασε το όραμά του. Ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών Ζαν-Πιερ
Σεβενμάν διατύπωσε τις δικές του, αρκετά διαφορετικές, απόψεις και τους φόβους
του. Ο πρόεδρος Σιράκ συνόδευσε τη δική του άμεση και μακροπρόθεσμη εκδοχή με
ωραίες εκφράσεις. Ο καγκελάριος Σρέντερ συμφώνησε μαζί του στην αναγκαιότητα
μιας «ενισχυμένης συνεργασίας». Ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ πρώτα πήρε
τις αποστάσεις του κι έπειτα συνέκλινε με τους εταίρους του δίνοντας στη
συζήτηση μια διάσταση σχεδόν θρησκευτική. Ξέρουμε, λοιπόν, σήμερα καλύτερα από
χθες προς τα πού πηγαίνουμε;

Μάλλον όχι…

… απαντά με άρθρο του στην «Ελ Παΐς» ο κοινωνιολόγος Ραλφ Ντάρεντορφ. Το ότι
υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για την Ευρώπη δεν είναι βέβαια κάτι καινούργιο.
Υπάρχουν οι «ευρωεγελιανοί» (όπως ο Φίσερ), που φαίνεται να πιστεύουν ότι το
παγκόσμιο πνεύμα έχει διατάξει να δημιουργηθούν μια μέρα οι Ηνωμένες Πολιτείες
της Ευρώπης. Υπάρχουν και οι «ευρωκαντιανοί» (όπως ο Σεβενμάν), που προτιμούν
να ασχολούνται με τη σημερινή πραγματικότητα και τα πρακτικά προβλήματα που
απορρέουν απ’ αυτήν. Οι Γερμανοί δίνουν την εντύπωση ότι δεν θα τους πείραζε
αν το εθνικό τους κράτος διαλυόταν στον μεγάλο ευρωπαϊκό ωκεανό. Για τα
παλιότερα εθνικά κράτη όμως, όπως η Γαλλία, αυτό δημιουργεί κάποια
ερωτηματικά. Μήπως εν τέλει οδηγηθούμε σε μια γερμανική Ευρώπη; Και, σε
τελευταία ανάλυση, ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην ευρωπαϊκή Γερμανία όπου
θέλουν να ενταχθούν οι Γερμανοί και σε μια γερμανική Ευρώπη;

Το μεγαλύτερο…

… αγκάθι σε όλες τις συζητήσεις αφορά την περίφημη ελαστικότητα ή, όπως
συνηθίζεται τώρα να το λένε, την «ενισχυμένη συνεργασία». Ο πρόεδρος Σιράκ
(φωτό) υπήρξε ιδιαίτερα ειλικρινής στο σημείο αυτό. Οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. που
θέλουν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους πρέπει να μπορέσουν να το κάνουν κατά
προτίμηση ύστερα από μια επίσημη απόφαση του Συμβουλίου. Τέτοιου είδους
προτάσεις προκαλούν πολλές υποψίες. Η Βρετανία φοβάται ότι θα την αφήσουν στη
δεύτερη κατηγορία. Για τα πιο μικρά μέλη, η ελαστικότητα εισπράττεται ως
απόπειρα των μεγάλων να περιορίσουν τον ρόλο τους. Οι χώρες που είναι
υποψήφιες για ένταξη ανησυχούν μήπως ο όμιλος στον οποίο θα ενταχθούν χωριστεί
ανάμεσα σ’ αυτούς που προχωρούν και σ’ εκείνους που είναι απλά μέλη.

Η ελαστικότητα…

… πρέπει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο να εφαρμοστεί, συνεχίζει ο Βρετανός
κοινωνιολόγος. Υπό μία έννοια, αποτελεί ήδη μια πραγματικότητα. Αν η Ευρώπη
διευρυνθεί και αποκτήσει 27 μέλη, μόνο τα μισά θα ανήκουν στη Νομισματική
Ένωση. Η Συνθήκη του Σένγκεν περιλαμβάνει ήδη αρκετούς περιορισμούς. Σχήματα
όπως η Μπενελούξ ή το Βόρειο Συμβούλιο είναι πολύ πιθανό να βρουν μιμητές στην
ανατολική, νοτιοανατολική ή μεσογειακή Ευρώπη. Τα πραγματικά ζητήματα που
θέτει αυτή η Ευρώπη, όμως, είναι άλλα. Είναι ζητήματα εξουσίας. Μέχρι τώρα, η
εξουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρνητική, σε ό,τι αφορά την αποτροπή
ορισμένων κρίσεων ή την αντιμετώπιση της αμερικανικής ηγεμονίας στον κόσμο.
Από πού θα προέλθει η θετική εξουσία; Θα αναδυθεί κάποιο είδος ηγεμονικής
εξουσίας σε μια διευρυμένη και, άρα, εξασθενημένη Ευρωπαϊκή Ένωση;