Δεν αρκεί μόνο η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας

Η ευελιξία στην αγορά εργασίας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες
προϋποθέσεις για ταχύτερη αύξηση της απασχόλησης και, φυσικά, μείωση ή
αποδυνάμωση του ρυθμού αύξησης της ανεργίας. Ωστόσο, και η προσπάθεια αυτή θα
είναι αλυσιτελής, αν η απελευθέρωση της αγοράς εργασίας δεν συνοδευθεί από την
αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος και άλλα μέτρα αύξησης της
απασχόλησης, καθώς και από την εφαρμογή μιας μακροοικονομικής πολιτικής που να
εξασφαλίζει διατηρήσιμη ανάπτυξη, βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, σταθερότητα
τιμών και, κυρίως, εξάλειψη όλων των προβλημάτων που κυριαρχούν στην αγορά
εργασίας. Διότι, όπως προκύπτει από σχετικά στοιχεία, η χώρα μας, καθώς
πορεύεται προς την Οικονομική και Νομισματική Ένωση, έχει τους χειρότερους
δείκτες και στην αγορά εργασίας.

Κατ’ αρχάς, παρά την αύξησή του από 55,9% το 1994 στο 57,2% το 1998, το
ποσοστό απασχόλησης (ποσοστό απασχολούμενων ηλικίας 15-64 ετών) στη χώρα μας
είναι το χαμηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (61%). Αν ληφθεί μάλιστα υπόψη ότι ο
στόχος που ετέθη από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισαβώνα είναι να αυξηθεί το
ποσοστό αυτό το 2010 στο 70%, αντιλαμβάνεται κανείς τον σκληρό αγώνα δρόμου
που πρέπει να κάνει η χώρα μας, κυρίως στους τομείς της πληροφορικής, που
επιβάλλουν τη συνεχή επιμόρφωση και τη συνεχή απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων.

Ύστερα, το ποσοστό μερικής απασχόλησης στην Ελλάδα είναι 6%, έναντι 17,4% στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκτιμάται όμως ότι αν το ποσοστό μερικής απασχόλησης στη χώρα
μας ήταν μεγαλύτερο ή ίσο τουλάχιστον με εκείνο (τον μέσο όρο) της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, ίσως να μην υπήρχε αυτή η μεγάλη απόκλιση στα ποσοστά απασχόλησης
μεταξύ της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Ακόμη, από σχετικά στοιχεία της έκθεσης του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος
προκύπτει ότι η ανεργία είναι υψηλότερη μεταξύ των νέων και των γυναικών στην
Ελλάδα, ενώ είναι σημαντικό και το πρόβλημα της διάρκειάς της. Σύμφωνα με τα
στοιχεία αυτά, το 1998 το ποσοστό ανεργίας έφθανε στο 29,8% για τους νέους
κάτω των 25 ετών, έναντι 19,4% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο 16,5% για τις
γυναίκες, έναντι 11,9% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και στο 39,4% για τις νέες
γυναίκες, έναντι 20,7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι μακροχρόνιοι άνεργοι
αντιπροσώπευαν το 56,5% του συνόλου των ανέργων, έναντι 48% στην Ευρωπαϊκή
Ένωση.

Όλα αυτά σημαίνουν ότι υπάρχουν στην ελληνική αγορά εργασίας σημαντικές
στρεβλώσεις, οι οποίες δεν ταλανίζουν μόνο την ελληνική οικονομία, αλλά και
τους εργατοϋπαλλήλους, οι οποίοι ­ πέρα από το μειωμένο πραγματικό εισόδημα ή
τη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος από την πολυετή λιτότητα ή την αύξηση της
φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας (οι Έλληνες εργατοϋπάλληλοι ήταν οι
μοναδικοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση των οποίων το πραγματικό εισόδημα μειωνόταν
κατά το μεγαλύτερο μέρος της διάρκειας της δεκαετίας του 1990!) ­ βλέπουν την
ανεργία να αυξάνεται συνεχώς σε απόλυτους αριθμούς και ποσοστά.

Οι επιπτώσεις

Αλλά τα προβλήματα στην αγορά εργασίας δεν εντοπίζονται μόνο στους παραπάνω
δείκτες, που ενδεικτικά αναφέρθηκαν. Η συνεχής επιδείνωση της διεθνούς
ανταγωνιστικότητας και παραγωγικότητας, η κατάρρευση του κοινωνικοασφαλιστικού
συστήματος, οι έντονες δημοσιονομικές ανισορροπίες, για την αντιμετώπιση των
οποίων χρειάσθηκε φορολογική επέλαση και σημαντική φορολογική επιβάρυνση, η
ισχνή υποδοχή άμεσων επενδύσεων στη χώρα μας (εκτιμάται ότι το ύψος των άμεσων
επενδύσεων στην Ελλάδα από το εξωτερικό είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρωπαϊκή
Ένωση!), η διαπίστωση ότι σε μερικές περιπτώσεις (επενδύσεις αποφυγής
εργασίας) η αύξηση της παραγωγικότητας συνοδεύεται από αύξηση της… ανεργίας,
οφείλονται εν μέρει και στις αγκυλώσεις στην αγορά εργασίας.

Τι πρέπει να γίνει

Για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων αυτών η κυβέρνηση κατάρτισε ένα
νομοθετικό πλαίσιο με συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές για αύξηση της
απασχόλησης. Ανεξαρτήτως του πόσο σκληρό ή «μαλακό» (ανάλογα πώς το βλέπει
κανείς) είναι το πλαίσιο αυτό, ένα είναι το ζητούμενο: να γίνει όσο το δυνατόν
αποτελεσματικό. Και θα είναι αποτελεσματικό και αποδοτικό, αν θα είναι
προσαρμοσμένο στη σκληρή ελληνική και στην απαιτητική ευρωπαϊκή (Λισαβώνα,
ευρώ, Οικονομική και Νομισματική Ένωση) πραγματικότητα. Αλλά, όσο τέλειες και
καλοδεχούμενες και από τη συνδικαλιστική ηγεσία κι αν θα είναι οι διαρθρωτικές
αυτές (περί αυτών πρόκειται) ρυθμίσεις που προωθούνται στην αγορά εργασίας,
δεν θα έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αν δεν συνοδευθούν από ρηξικέλευθες
παρεμβάσεις σε άλλους τομείς, όπως η γενική εκπαίδευση και η επαγγελματική
κατάρτιση (οι τεχνολογικές εξελίξεις είναι ραγδαίες και κάθε ολιγωρία ή
καθυστέρηση αχρηστεύει τις οποιεσδήποτε διαρθρωτικές πρωτοβουλίες), η μείωση
της φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας, αλλά και η ενίσχυση των φορολογικών
κινήτρων για αύξηση της απασχόλησης ή των νέων θέσεων εργασίας, η απορρόφηση
των οικονομικών μεταναστών, τα ωράρια εργασίας και, φυσικά, η εφαρμογή μιας
άλλης οικονομικής πολιτικής με άλλο μείγμα. Κύριο μέλημα της οικονομικής αυτής
πολιτικής πρέπει να είναι όχι μόνο επιλεκτικά η σταθερότητα των τιμών και η
βελτίωση της δημοσιονομικής κατάστασης, αλλά και η προώθηση σημαντικών μέτρων
για την εξασφάλιση όλων των προϋποθέσεων που πράγματι ενισχύουν την ανάπτυξη
αλλά και την απασχόληση, που βελτιώνουν ουσιαστικά την παραγωγικότητα αλλά και
την ανταγωνιστικότητα, που πράγματι αποκαθιστούν την ευελιξία στην αγορά
εργασίας, αλλά και τα καλώς εννοούμενα συμφέροντα των εργατοϋπαλλήλων, που
πράγματι μειώνουν το κόστος εργασίας, αλλά αυξάνουν και το διαθέσιμο εισόδημα
των εργαζομένων. Γιατί, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στόχος μας πρέπει να είναι η
πραγματική σύγκλιση, η σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων με το
αντίστοιχο μέσο βιοτικό επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα λέμε όλα αυτά γιατί δεν πρέπει να γίνει μία ακόμη διαρθρωτική παρέμβαση
μόνο για το θεαθήναι τοις Ευρωπαίοις.