Η παγίδα του πολέμου στην Κορέα

Πικρό ρύζι. Κινέζοι αιχμάλωτοι στη συγκομιδή της Νότιας Κορέας το 1951

Ο χαρακτηρισμός του Αμερικανού στρατηγού Όμαρ Μπράντλεϊ για τον πόλεμο της
Κορέας έμεινε στην Ιστορία ως «λάθος πόλεμος με λάθος εχθρό σε λάθος ώρα».
Αντίθετα, ο εχθρός, δηλαδή οι Κινέζοι κομμουνιστές, δεν είχε ποτέ αμφιβολίες
για την ορθότητα της επιλογής του να εμπλακεί σε πόλεμο στην κορεατική
χερσόνησο.

Σύμφωνα με άρθρο της γερμανικής εφημερίδας «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε», οι
Κινέζοι πιστεύουν ακόμα ότι ο πόλεμος της Κορέας ήταν αναπόφευκτος. Αυτό
πρεσβεύουν επίσημες εκδόσεις όπως το βιβλίο «Οι μάχες των Κινέζων εθελοντών
στην Κορέα», που εξέδωσε η στρατιωτική επιτροπή της κεντρικής επιτροπής του
Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος το 1999.

Η επίσημη ιστορία

Η επίσημη κινεζική ιστορία αναφέρει πως οι «πολεμοχαρείς ιμπεριαλιστές» υπό
την ηγεσία των ΗΠΑ μετέφεραν τον πόλεμο στον ποταμό Γιαλού, στα κινεζικά
σύνορα, και αν ο «έξαλλος» στρατηγός Μακ Άρθουρ είχε επιβάλει την άποψή του ο
αμερικανικός στρατός θα εισέβαλε στην Κίνα. Αντιμέτωποι με τον κίνδυνο να
στραγγαλιστεί η νεαρή λαϊκή δημοκρατία στην κούνια της, οι Κινέζοι
κομμουνιστές δεν είχαν άλλη επιλογή από το να πάρουν τα όπλα. Φυσικά, όταν
πολεμάς τους ιμπεριαλιστές είναι καλύτερα να το κάνεις σε μια γειτονική χώρα
αντί στο εθνικό έδαφος. Άλλωστε και η κομμουνιστική αλληλεγγύη επέβαλλε στους
Κινέζους κομμουνιστές να βοηθήσουν τα αδέλφια τους στην Κορέα. Δεν μετάνιωσαν
για το αποτέλεσμα. «Τουλάχιστον δείξαμε στους Αμερικανούς τι σημαίνει να τα
βάζεις με τους Κινέζους», αναγράφεται στο βιβλίο της επιτροπής.

Σήμερα, όμως, αυτή η πεποίθηση κλονίζεται. Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε πρόσφατα
στο έγκυρο κινεζικό περιοδικό «Σουιμπί» ο νέος διανοούμενος Γιουάν Σι
αναπτύσσει μια πολύ τολμηρή κριτική στην πεποίθηση αυτή, χαρακτηρίζοντας την
επίσημη άποψη για την Ιστορία.

Το άρθρο, το οποίο δημοσιεύτηκε με τον τίτλο «Η αλήθεια», υπαινίσσεται ότι ο
πόλεμος ήταν μια έξυπνη παγίδα που έστησε ο Στάλιν στους αφελείς Αμερικανούς
και τους υπερήφανους Κινέζους. Από την αρχή, ο Ρώσος ηγέτης σκόπευε να
προκαλέσει μια σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας για να αποδυναμώσει τους
Αμερικανούς στην Ευρώπη.

Ο Στάλιν πρότεινε πρώτα την απόσυρση όλων των ξένων δυνάμεων, δηλαδή των
αμερικανικών και των σοβιετικών στρατευμάτων από τη χερσόνησο της Κορέας.
Αμέσως μετά, έδωσε στους Κορεάτες να καταλάβουν ότι είχαν τη συγκατάθεσή του
για την επίθεση, ώστε να πετύχουν την ένωση της Κορέας διά των όπλων.

Για να διευκολυνθούν οι Αμερικανοί ηθικολόγοι να κάνουν πόλεμο χωρίς να τους
ενοχλεί η συνείδησή τους, η σοβιετική αντιπροσωπεία δεν πήγε στην κρίσιμη
συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, που αποφάσισε να στείλει μια διεθνή
δύναμη υπό αμερικανική διοίκηση στην Κορέα.

Ιστορική ειρωνεία

Αυτή η οπτική γωνία καθιστά ειρωνεία της Ιστορίας το γεγονός ότι όλα σχεδόν τα
δυτικά ιστορικά συγγράμματα επιδοκιμάζουν την αποχή της ρωσικής
αντιπροσωπείας. Ούτε οι Κινέζοι όμως απογοήτευσαν τον Στάλιν. Όταν ο Μακ
Άρθουρ εξουδετέρωσε τον βορειοκορεάτικο στρατό με την απόβαση στην Ιντσόν,
στις 15 Σεπτεμβρίου του 1950, η Κίνα μπήκε στον πόλεμο. Μόνο μετά την εμπλοκή
των κινεζικών δυνάμεων στις μάχες, διευκρίνισε ο Στάλιν ότι οι Κινέζοι έπρεπε
να πληρώσουν για τα όπλα, είτε με δολάρια είτε με αγροτικά προϊόντα. Ο Σι
σημειώνει πως αυτός ήταν ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τον οποίο
ψυχράνθηκαν οι σχέσεις των δύο μεγάλων κομμουνιστικών δυνάμεων.

Ο Γιουάν Σι πιστεύει ότι είναι καιρός να ερευνηθούν χωρίς προκαταλήψεις οι
παράγοντες που προκάλεσαν τον πόλεμο της Κορέας. Το Κομμουνιστικό Κόμμα όμως
προτιμά τη σιωπή. Ούτε οι εφημερίδες ούτε η τηλεόραση ανέφεραν την 50ή επέτειο
ενός πολέμου που ξέσπασε έξω από την πόρτα της Κίνας και κόστισε στη χώρα
100.000 ζωές και μερικά δισεκατομμύρια δολάρια.

Μήπως οι Κινέζοι κομμουνιστές συνειδητοποίησαν τελικά πως έπεσαν στην παγίδα
του Στάλιν; Συνήθως δεν χάνουν την ευκαιρία να υπερηφανευθούν ότι αντιστάθηκαν
στις ΗΠΑ.

Και οι Κινέζοι στους μεγάλους χαμένους

Ο πόλεμος της Κορέας άλλαξε τα γεωπολιτικά και οικονομικά δεδομένα στην Άπω
Ανατολή. Η Κίνα και η Βόρεια Κορέα συγκαταλέγονται στους μεγάλους χαμένους.
Άμεσο αποτέλεσμα του πολέμου, επισημαίνει ο Γιουάν Σι, ήταν η σταθεροποίηση
του καθεστώτος του Τσανγκ Κάι Σεκ και οι αμερικανικές εγγυήσεις για την
ασφάλεια της νήσου. Ο Ριτζγουέι αναφέρει στα απομνημονεύματά του πως πριν από
τον πόλεμο, ακόμα και ο Μακ Άρθουρ, ο παθιασμένος αντικομουνιστής, δεν
θεωρούσε την Ταϊβάν άξια υπεράσπισης. Στις ΗΠΑ επικρατούσε η άποψη πως, αργά ή
γρήγορα, η νήσος θα έπεφτε στα χέρια των κομμουνιστών. Επιπλέον, ο πρόεδρος
Τρούμαν είχε δηλώσει τον Ιανουάριο του 1950 ότι οι ΗΠΑ δεν σκόπευαν να
επωμισθούν κάθε δυνατό κόστος για να υπερασπίσουν τον Τσανγκ Κάι Σεκ.

Δύο ημέρες αφού ξέσπασε ο πόλεμος όμως, ο στρατηγός Μακ Άρθουρ έστειλε τον 7ο
Στόλο στα στενά της Ταϊβάν. Η δεύτερη συνέπεια για την Κίνα ήταν η
επαναδραστηριοποίηση της Ιαπωνίας, η οποία λόγω του πολέμου απορρόφησε τη
μερίδα του λέοντος των αμερικανικών επενδύσεων στην Ασία. Οι Γιαπωνέζοι
γλίτωσαν τη δοκιμασία της «επανένταξης» και απέφυγαν τον καταλογισμό ηθικών
ευθυνών για τον πόλεμο, αφού η Ουάσιγκτον ήταν υποχρεωμένη να ενώσει τις
δυνάμεις της με εκείνες του μέχρι πρότινος εχθρού της.