Τα παλιά ομόλογα δίνουν κέρδη

Προς τη λειτουργία τραπεζών «δύο ταχυτήτων» κατευθύνεται το ελληνικό
χρηματοπιστωτικό σύστημα. Το βασικό κριτήριο, με βάση το οποίο θα γίνεται ο
διαχωρισμός τους, είναι τα αποθέματα ομολόγων και άλλων χρεογράφων, που έχουν
στα χαρτοφυλάκιά τους. Από εκεί θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό και το στοίχημα που
έχουν βάλει οι διοικήσεις τους για αύξηση των κερδών τους, κατά τα επόμενα,
κρίσιμα χρόνια. Στο σύνολό τους τα τραπεζικά στελέχη εκτιμούν σήμερα ότι η
εκποίηση παλαιών χρεογράφων αποτελεί μια εξαιρετικά προσοδοφόρα πηγή, για το
σύνολο των τραπεζών που διαθέτουν αυτή την δυνατότητα, ενώ, αντιθέτως, τα
υπόλοιπα πιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να αναζητήσουν άλλες πηγές εσόδων, για
να διατηρήσουν τους σημερινούς υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης τους.

Ήδη, τα έσοδα από χρηματοοικονομικές πράξεις, στα οποία εντάσσονται και τα
έσοδα από πωλήσεις ομολόγων ­ παλαιών και νέων ­ παρουσιάζουν μία μικρή αλλά
σταθερή αύξηση τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με στοιχεία της Ένωσης Ελληνικών
Τραπεζών (ΕΕΤ), το 1997 κάλυπταν το 13,1% των συνολικών εσόδων των τραπεζών,
ενώ το αντίστοιχο ποσοστό έφτασε κατά το 1998 στο 14,7%. Σύμφωνα με εκτιμήσεις
κορυφαίων στελεχών κρατικής τράπεζας, η αυξητική αυτή πορεία συνεχίσθηκε και
κατά το 1999, ενώ το «φαινόμενο» επαναλήφθηκε και κατά το φετινό πρώτο
εξάμηνο. Παράγοντες της αγοράς ομολόγων εκτιμούν, μάλιστα, ότι ιδιαίτερη
έξαρση γνώρισε κατά το δεύτερο τρίμηνο, όταν ύστερα από ένα ανησυχητικό, από
πλευράς κερδών, πρώτο τρίμηνο, τα πιστωτικά ιδρύματα προχώρησαν σε πωλήσεις
ομολόγων για να βελτιώσουν την εικόνα εν όψει εξαμήνου.

Η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα να ανακάμψουν οι κερδοφορίες των πιστωτικών
ιδρυμάτων που διέθεταν και διαθέτουν παλαιά ομόλογα στα χαρτοφυλάκιά τους,
καθώς ενέγραψαν υπεραξίες, τη στιγμή που η χρηματιστηριακή αγορά δοκιμαζόταν
από μία παρατεταμένη «νευρική κρίση». Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον
χορό των αυξημένων κερδών στο πρώτο εξάμηνο να σύρουν οι παλιές τράπεζες, οι
οποίες ανέβασαν έτσι και τον συνολικό μέσο όρο του πιστωτικού τομέα. Σύμφωνα
με εκτιμήσεις, η αύξηση της κερδοφορίας του τραπεζικού χώρου έφτασε στο
διάστημα αυτό στο περίπου 20%, σε σχέση με το αντίστοιχο περυσινό διάστημα. Αν
αναλογισθεί κανείς ότι κατά το πρώτο τρίμηνο μεγάλος αριθμός τραπεζών
παρουσίασε υστέρηση κερδών, σε σχέση με πέρυσι, τότε μπορεί κάποιος εύλογα να
αναζητήσει τη βασική ή τις βασικές πηγές εσόδων στον ευρύτερο
χρηματοοικονομικό χώρο, στον οποίο, ως γνωστόν, ανήκει και η αγορά ομολόγων.

Στη θετική αυτή εξέλιξη ­ που έχει να κάνει με τις αναμενόμενες κερδοφορίες ­
όμως συνέβαλε και ένας άλλος πολύ σημαντικός παράγοντας, ο οποίος έχει να
κάνει με την άρση, από τις αρχές Απριλίου, των περιοριστικών μέτρων στην
πιστωτική επέκταση των τραπεζών, που είχε θεσπίσει τον Μάρτιο του 1999 η
Τράπεζα της Ελλάδας. Σύμφωνα με στοιχεία των αρμόδιων διευθύνσεών της, η
μεγαλύτερη επιβράδυνση στην πιστωτική επέκταση προς τους καταναλωτές
σημειώθηκε τον περασμένο Μάρτιο, με τον ρυθμό αύξησης να περιορίζεται μόλις
στο 21%, όταν τον αμέσως προηγούμενο μήνα είχε φτάσει στο 31,7%. Έτσι
εξηγείται ­ και από μία άλλη πλευρά ­ ο μειωμένος ρυθμός αύξησης των κερδών
που ανακοινώθηκε κατά το ίδιο χρονικό διάστημα (α’ τρίμηνο του 2000).

Βέβαια, σε κάθε περίπτωση, δύο από τους βασικούς πυλώνες κερδοφορίας των
τραπεζών και συγκεκριμένα οι κατηγορίες «καθαρά έσοδα επιτοκίου» και «καθαρά
έσοδα προμηθειών» παρέμειναν σταθερές στις επάλξεις των ισολογισμών που
παρουσίασαν την τελευταία τριετία οι συγκεκριμένοι οργανισμοί. Έτσι, η πρώτη
κατηγορία κάλυψε το 55,7% του συνόλου των κερδών των τραπεζών για το 1997, για
να μειωθεί ελάχιστα το 1998, στο 55,2%. Η δεύτερη κατηγορία ακολούθησε ανάλογη
πορεία, καθώς το 1997 διαμορφώθηκε στο 25,1% και το αμέσως επόμενο έτος στο
23,2%. Και οι δύο όμως, πέρυσι, επανήλθαν σε αυξητικούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ
σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζικών στελεχών, η ίδια εικόνα επαναλήφθηκε και κατά
το πρώτο εξάμηνο του 2000.