ΠΡΟΣΩΠΑ Τελευταία προειδοποίηση

Όσο οι συντηρητικοί εξακολουθούν να λύνουν και να δένουν στο Ιράν τόσο η
δημοτικότητα του μεταρρυθμιστή προέδρου μειώνεται. Ο κόσμος που τον ψήφισε
αρχίζει τώρα να ανυπομονεί.

Μοχαμάντ Χαταμί. Η γραμμή της «υπομονής» που ακολουθεί εξάντλησε τα όριά της

«Χαταμί, Χαταμί, δείξε τη δύναμή σου ή παραιτήσου!». «Χαταμί, Χαταμί, αυτή
είναι η τελευταία προειδοποίηση!», φώναζαν το Σάββατο στην Τεχεράνη οι
διαδηλωτές. Χθες, που ο Ιρανός πρόεδρος άρχισε την επίσκεψή του στη Γερμανία ­
η πρώτη Ιρανού ηγέτη στη χώρα αυτή εδώ και 33 χρόνια ­, άλλοι Ιρανοί
διαδηλωτές, οπαδοί αυτοί της αντιπολιτευόμενης οργάνωσης «Μουτζαχεντίν του
Λαού», φώναζαν στο Βερολίνο, «Χαταμί, έξω από τη Γερμανία». Αλλά η Διεθνής
Αμνηστία έβαλε τα πράγματα στη θέση τους: «Μετά την ανάληψη της προεδρίας από
τον Μοχαμάντ Χαταμί», ανακοίνωσε, «η ατμόσφαιρα στο Ιράν έχει βελτιωθεί
αισθητά… Όμως η κατάσταση παραμένει πολύ ασταθής και μπορεί να ανατραπεί ανά
πάσα στιγμή».

Γεννημένος πριν από 57 χρόνια στο Αρντακάν, στο Κεντρικό Ιράν, ο Μοχαμάντ
Χαταμί μεγάλωσε σε θρησκευτική ατμόσφαιρα, αλλά ο πατέρας του, ο μεγάλος
αγιατολάχ Ρουχολάχ Χαταμί, ένας από τους πιο σεβαστούς ανθρώπους στο Ιράν, του
ενέπνευσε επίσης την αγάπη για τις σπουδές και ένα ανοιχτό πνεύμα. Ο Χαταμί
έκανε θεολογικές σπουδές στην Κομ, την ιερή πόλη των σιιτών, αλλά σπούδασε και
εκπαιδευτικός στην Τεχεράνη και Φιλοσοφία στο Ισπαχάν. Εκεί ήταν που ανακάλυψε
και την πολιτική, χάρη στην επαφή του με τον Αχμάντ Χομεϊνί, τον γιο του
ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Πριν από την επανάσταση του 1979, διηύθυνε
στο Αμβούργο το Ιρανικό Ισλαμικό Κέντρο, το οποίο διέδιδε τις εκκλήσεις του
Χομεϊνί. Μετά την επανάσταση εξελέγη βουλευτής του Αρντακάν και το 1982 έγινε
υπουργός Πολιτισμού και Ισλαμικού Προσανατολισμού. Το 1992 παραιτήθηκε
ζητώντας περισσότερη δημοκρατία και το 1997 εξελέγη πρόεδρος με την ομόθυμη
υποστήριξη των φοιτητών, των νέων και των γυναικών. Έκτοτε προσπαθεί να
συμφιλιώσει την ελευθερία της έκφρασης και το άνοιγμα στον κόσμο με την
Ισλαμική Δημοκρατία.

Οι σκληροπυρηνικοί όμως του δημιουργούν εμπόδια, ενώ οι οικονομικές και
κοινωνικές συνθήκες δεν βελτιώνονται. Οι φοιτητές που βγήκαν στον δρόμο πέρυσι
τον Ιούλιο για να τον υποστηρίξουν κατεστάλησαν σκληρά. Τέσσερις μήνες
αργότερα, ο σύμμαχός του και υπουργός Εσωτερικών Αμπντολάχ Νουρί φυλακίσθηκε
για «αντιισλαμική προπαγάνδα». Η συντριπτική επικράτηση των οπαδών του στις
βουλευτικές εκλογές του περασμένου Φεβρουαρίου ήταν γι’ αυτόν μια ανάσα, αλλά
δεν βελτίωσε την κατάσταση. Οι συλλήψεις διανοουμένων και δημοσιογράφων
πολλαπλασιάστηκαν, δεκατρείς εφημερίδες απαγορεύθηκαν. Και η γραμμή της
«υπομονής», που ο πρόεδρος ακολουθεί εδώ και τρία χρόνια, μοιάζει να έχει
εξαντλήσει τα όριά της: ακόμη και οι οπαδοί του, του απευθύνουν τώρα
«τελευταία προειδοποίηση»…