ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Σε δύο αντικρυστές σελίδες

Ύστατο χειροκρότημα, ύστατο δάκρυ: δύο αιώνια παιδιά δεν είναι πια μαζί
μας.

Ουώλτερ Ματάου. Ο ιδιοφυής ηθοποιός στην ταινία «That’s amore» (1995)

Ασφαλώς δεν επρόκειτο για σύμπτωση. Ξεφυλλίζοντας προχθές τον ξένο Τύπο,
προσπερνώντας τα ρεπορτάζ για τον τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος,
σταματούσες σ’ ένα συγκλονιστικό δισέλιδο της «Ρεπούμπλικα». Δύο μεγάλες
φυσιογνωμίες της παγκόσμιας τέχνης που μας αποχαιρέτησαν με διαφορά τριών
ημερών κοσμούσαν αυτές τις αντικρυστές σελίδες, ο ένας κοιτώντας κάτω, ο άλλος
πάνω και δεξιά, ο ένας παραδομένος εδώ και χρόνια στην κατάθλιψη, ο άλλος με
το χαμόγελο στα χείλη μέχρι την τελευταία μέρα, σπάνιοι άνθρωποι,
δυσαναπλήρωτοι, αληθινοί φιλόσοφοι. Πώς να συλλάβεις το ότι έπαψαν να ζουν δύο
γίγαντες σαν τον Βιτόριο Γκάσμαν και τον Ουώλτερ Ματάου; Υπάρχει τρόπος: τους
βάζεις σε δύο αντικρυστές σελίδες. Παρατηρείς τα πρόσωπά τους, διαβάζεις τι
είπαν μερικοί από τους καλύτερους φίλους τους, και σκέφτεσαι πόσο φτωχός έγινε
ξαφνικά ο κόσμος.

«Το ταλέντο είναι κάτι έμφυτο και άδικο, που ο Θεός χαρίζει σε οποιονδήποτε,
μερικές φορές σε ηλιθίους, γιατί η ευφυία δεν είναι το βασικό προτέρημα ενός
ηθοποιού. Το βασικό του προτέρημα είναι αυτό το πράγμα που δεν μπορείς να
προσδιορίσεις», έλεγε ο Γκάσμαν, που ήταν και ευφυής, και ταλαντούχος και
εξαιρετικά ευαίσθητος. Τα τελευταία χρόνια προσπαθούσε να νικήσει την
κατάθλιψη με το γράψιμο. Η χαριστική βολή, λένε οι φίλοι του, ήταν μια εκπομπή
που έκανε πέρυσι στην ιταλική τηλεόραση. Λεγόταν «Ιλ Ματατόρε», και ο ηθοποιός
καλούσε σ’ αυτήν παλιούς του συντρόφους και συζητούσαν για το ανθρώπινο και το
θείο. Έδειχνε μια ζωτικότητα απελπισμένη, σχεδόν μαζοχιστική. Αλλά με το κοινό
δεν μπορούσε να επικοινωνήσει.

Ο Βιτόριο Γκάσμαν φοβόταν τον θάνατο, θεωρούσε ότι είναι το μοναδικό λάθος της
Δημιουργίας. Κι έβρισκε τη ζωή πολύ σύντομη. Θα έπρεπε να υπάρχουν δύο ζωές,
έλεγε: μία για να κάνεις πρόβες και μία για να παίζεις. Ο Ουώλτερ Ματάου ήταν
πιο προνοητικός: στην τελευταία του ταινία, με τίτλο «Η κλήση σας προωθείται»,
έκανε πρόβα του θανάτου του. Ακόμη και τότε, όμως, χαμόγελα προκαλούσε. Όπως
στα ρεσιτάλ του με τον Τζακ Λέμον. «Από τους δυο μας, ο Ουώλτερ ήταν ο πιο
νέος, αν και λίγα χρόνια μεγαλύτερος», λέει το άλλο μισό του ζευγαριού. «Δεν
υπήρχε κανείς ανταγωνισμός μεταξύ μας, ακόμη κι όταν μου έλεγε: ”Εσύ έχεις
παίξεις με τον Μαστρογιάνι, εγώ με τον Μπενίνι, και διασκέδασα πολύ
περισσότερο”». Πρέπει να είναι αλήθεια. Ο άνθρωπος για τον οποίο είπαν ότι το
πρόσωπό του μοιάζει με άστρωτο κρεβάτι, τον λάτρευε τον Μπενίνι. Όταν τον
πρωτοείδε, έσκασε στα γέλια και του είπε: «Τι ωραίο έχουμε πάνω μας και
αξίζουμε για δώρο μια τέτοια φάτσα;».

«Δεν μοιάζω με ηθοποιό, θα μπορούσα να είμαι οποιοσδήποτε, από καθαριστής
τουαλέτας μέχρι στέλεχος επιχείρησης», έλεγε ο τελευταίος αντικομφορμίστας του
Χόλιγουντ. Μα πόσο χαιρόταν όταν τον αναγνώριζαν στον δρόμο τα παιδιά…