Όλο και πιο κοντά Λίβανος – Συρία

Η«Independent» της Κυριακής δεν έφτασε στα περίπτερα εκείνο το Σαββατοκύριακο.
Ούτε η «Bussiness Week». Ούτε ο «Economist». Ή το «Newsweek». Ή το περιοδικό
«Time». Ή η «Figaro». Ή η «Monde».

Υπήρξε, όπως φάνηκε, ένα πρόβλημα στην κάλυψη ενός πρόσφατου γεγονότος στη
Μέση Ανατολή, του θανάτου του Προέδρου της Συρίας Χαφέζ αλ Άσαντ, η μνήμη του
οποίου δεν αντιμετωπίστηκε πάντα από τον διεθνή Τύπο με τον σεβασμό που της
έπρεπε. Το αμάρτημα της «Independent» φαίνεται πως ήταν να καταγράψει την
αυθόρμητη λύπη των πολιτών της Συρίας, ενώ επισήμανε την απουσία μαύρων
σημαιών στην αρχαία πόλη της Χάμα, όπου το 1982 εξέγερση φανατικών ισλαμιστών
καταπνίγηκε στο αίμα.

Από τη στιγμή που οι Λιβανέζοι μπορούν να διαβάζουν ό,τι θέλουν στο Ίντερνετ,
η Κρατική Ασφάλεια ένιωσε ότι όφειλε μια εξήγηση για τη λογοκρισία της. Οι
αρχές γνώριζαν ότι τα άρθρα θα μπορούσαν να διαβαστούν μέσω Ίντερνετ. Αλλά,
απαγορεύοντας να βγουν προς πώληση προσβλητικές εκδόσεις, ήταν ένας τρόπος να
εκφραστεί η κυβερνητική «ηθική αποδοκιμασία». Οι αρχές, πρόσθετε η επίσημη
ανακοίνωση, είχαν καθήκον να αντιταχθούν σε ασεβή σχόλια για τον αρχηγό του
κράτους ή «τον αρχηγό του κράτους γειτονικής χώρας». Με άλλα λόγια, για τη
Συρία.

Εικασίες

Ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας Φαρούκ αλ Σάρα (αριστερά) και ο πρωθυ-πουργός του Λιβάνου Σελίμ αλ Χος τηρούν κοινή στάση έναντι του Ισραήλ

Αποτελεί θέμα εικασιών το αν οι Σύροι φοβούνται τόσο την κριτική όσο οι
Λιβανέζοι. Οι υπουργοί της κυβέρνησης της Συρίας εδώ και καιρό έχουν αποδεχθεί
το γεγονός ότι οι ξένοι δημοσιογράφοι δεν θα δείξουν τον ίδιο σεβασμό όπως
αυτοί οι γίγαντες της δημοσιογραφίας, η «Al Baath» ή η «Syria Times». Και ο εν
αναμονή πρόεδρος της Συρίας, Μπασάρ αλ Άσαντ, είναι ενθουσιασμένος από τα
κομπιούτερ και το Ίντερνετ ­ πράγματι, εμφανίστηκε και αυτός στο Διαδίκτυο με
τη βοήθεια ενός Λιβανέζου ειδικού επικοινωνιολόγου.

Όμως το πρόβλημα δεν έχει καμία σχέση με τον Τύπο. Αφορά τη σχέση μεταξύ
Λιβάνου και της «Αδελφής Συρίας», την παρουσία περίπου 21.000 Σύρων στρατιωτών
στον Λίβανο και τον φιλικό τρόπο με τον οποίο Δαμασκός και Βηρυτός έρχονται
όλο και πιο κοντά. Ναι, η Συρία δεν προσάρτησε τον Λίβανο, όπως οι επικριτές
της άφηναν τον κόσμο να πιστεύει. Οι Σύροι δεν εισήγαγαν το νόμισμά τους στη
Βηρυτό και λιβανικές ­ όχι συριακές ­ σημαίες ανεμίζουν στα υπουργεία της
κυβέρνησης. Αν υπάρχει μια λεωφόρος με το όνομα του Χαφέζ αλ Άσαντ κοντά στο
αεροδρόμιο, υπάρχουν πλήθος δρόμοι αφιερωμένοι σε προέδρους και πρωθυπουργούς
του Λιβάνου. Στη Βηρυτό, ακόμη και ο έξαλλος στρατηγός Μισέλ Αούν ­ που
πίστευε ότι ήταν ο Στρατηγός ντε Γκωλ, όταν ξεκίνησε πόλεμο εναντίον των Σύρων
το 1989 αλλά έτρεξε σαν τον Πετέν στην κατοικία του Γάλλου πρέσβη την ώρα που
οι Σύροι τον βομβάρδιζαν το 1990 ­ μπορεί να βρει τις ασυναρτησίες του
τυπωμένες στον Τύπο της Βηρυτού.

Και υπάρχει κάποια δόση υποκρισίας, η οποία αρθρώνεται για τους Σύρους. Ακούω
συχνά τους Λιβανέζους να παραπονιούνται ότι οι γιοι τους δεν μπορούν να βρουν
δουλειές εξαιτίας της παρουσίας 400.000 Σύρων εργατών (ή ενός εκατομμυρίου,
κατ΄ άλλους). Όμως μπορεί κανείς να δει τους Σύρους να καθαρίζουν δρόμους, να
πωλούν ψωμί και να καθαρίζουν σπίτια, ταπεινές εργασίες που οι Λιβανέζοι πάντα
αρνούνταν. Αν δεν ήταν εκεί οι Σύροι, υποψιάζομαι πως θα ήταν μια στρατιά
Φιλιππινέζων. Λέγεται ότι στον Λίβανο υπάρχει μια λεγεώνα από 240.000 άτομα
που ήλθαν από τη Σρι Λάνκα και εργάζονται ως υπηρέτες σε σπίτια.

Ύστερα ακούγονται οι κραυγές από τους Μαρωνίτες Χριστιανούς ότι με τους
Ισραηλινούς σε οπισθοχώρηση, είναι ώρα και οι συριακές δυνάμεις να
εγκαταλείψουν τον Λίβανο, αίτημα που «βολικά» ξεχνά ότι οι Μαρωνίτες ήταν
εκείνοι που αρχικά απαίτησαν τη συριακή παρουσία και ότι η επικρατούσα τάση
των Χριστιανών επέλεξε να μην αντιταχθεί ποτέ στους Ισραηλινούς. Οι Σύροι
ασφαλώς θυμούνται το 1982 και την κυβέρνηση των Μαρωνιτών που εγκατέστησαν οι
Ισραηλινοί. Οι στρατιώτες της Συρίας, τα όπλα και τα άρματά της είναι εδώ για
να διασφαλίσουν ότι ο Λίβανος δεν θα πέσει ξανά υπό την επιρροή εχθρών της
Συρίας. Ως αποτέλεσμα, οι μυστικές υπηρεσίες του Λιβάνου και της Συρίας
συνεργάζονται στενά. Δεν είναι όμως τόσο απλό.

Αδελφοσύνη

Μπασάρ αλ Άσαντ. Θα συνεχίσει το «σφιχταγκάλιασμα» με τον Λίβανο;

Η συνθήκη αδελφοσύνης και συνεργασίας ανάμεσα στη Βηρυτό και τη Δαμασκό
παρέχει, μέσω του μικρού γείτονά της, προστασία στη Συρία για το ενδεχόμενο
«σιωνιστικής επιθετικότητας». Το πρόβλημα εδώ είναι ότι, ενώ η Συρία έσωσε τον
Λίβανο από μια οπισθοχώρηση τύπου Αραφάτ στο Ισραήλ, είναι εμφανές ότι δεν
μπορεί να τον υπερασπιστεί από ισραηλινή στρατιωτική επίθεση. Η ισραηλινή
πολεμική αεροπορία βομβάρδισε οκτώ φορές με σφοδρότητα τους σταθμούς παραγωγής
ενέργειας του Λιβάνου. Στη Δαμασκό, οι Σύροι σου λένε πόσο ευγνώμονες θα
πρέπει να είναι οι Λιβανέζοι, πόσες θυσίες έκανε η Συρία για τον Λίβανο, άποψη
που δεν ανταποδίδεται όμως από τη Βηρυτό. Υποψιάζομαι ότι οι Λιβανέζοι ποτέ
δεν ξεπέρασαν το γεγονός ότι οι Σύροι, οι οποίοι πριν από τον εμφύλιο
θεωρούνταν ιδιαίτερα οπισθοδρομικοί και αγράμματοι, έπρεπε να μπουν στον
Λίβανο όταν οι υψηλού επιπέδου και καλλιεργημένοι Λιβανέζοι διχάστηκαν στον
αιματηρό αλληλοεξοντωτικό πόλεμο. Ξεχνούν επίσης ότι, όπως υπολογίζεται, το
36% των εκατομμυρίων δολαρίων που επενδύθηκαν σε τράπεζες της Βηρυτού είναι
συριακά χρήματα.

Όλα πάνε πίσω στον στρατηγό Ανρί Γκουρό, που χάραξε τον «Μεγάλο Λίβανο» έξω
από τη Συρία μετά τον πόλεμο του 1914-1918. Πριν από αυτό, η Βηρυτός ήταν
συριακό λιμάνι. Αν πάτε σήμερα στη βόρεια λιβανική πόλη της Τρίπολης, θα
βρείτε χιλιάδες οικογένειες με συγγενείς που ζουν στις κεντρικές συριακές
πόλεις Χάμα και Χομς, υπόμνηση ότι, μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, το
μεγαλύτερο τμήμα του Λιβάνου ήθελε να παραμείνει ενωμένο υπό το παλιό,
οθωμανικού προτύπου,«βιλαέτι» (τουρκική επαρχία), της Δαμασκού. Μόνο οι
Μαρωνίτες και οι Γάλλοι ήθελαν νέο κράτος.

Στα βόρεια της Ιρλανδίας, κάποια άλλα σύνορα σχεδιάζονταν περίπου την ίδια
περίοδο. Και γύρω από το νέο κράτος της Γιουγκοσλαβίας. Έτσι, με την ισχύ και
την εξουσία τους όλοι εκείνοι που σχεδίασαν τους χάρτες, βοήθησαν να
«καταδικαστούν» οι μελλοντικές γενιές.