Γυναίκες-θύματα των φανατικών μουλάδων

Έφυγαν από τα σπίτια τους όταν οι μουλάδες των Ταλιμπάν έκαναν τη ζωή στην
πατρίδα τους αβάστακτη. Όμως, τώρα, μερικά μίλια νοτίως του Κίμπερ Πας,
κάποιες Αφγανές ετοιμάζονται να επιστρέψουν, για να αντιταχθούν στο σκληρό
ισλαμικό καθεστώς των Ταλιμπάν. Στόχος τους, να προσφέρουν τις ικανότητές
τους, οι οποίες είναι απαραίτητες στη χώρα τους που βυθίζεται στο σκοτάδι. Την
ώρα που χιλιάδες συμπατριώτες τους συνεχίζουν να διασχίζουν τα σύνορα με το
Πακιστάν, μεγάλος αριθμός γυναικών προσφύγων, πανεπιστημιακής μόρφωσης, έχει
αρχίσει να κάνει την αντίστροφη διαδρομή.

Τις περιμένουν εκατοντάδες μικρά κορίτσια για να μορφωθούν έστω και «μυστικά»
μέσα σε σπίτια, αφού δεν τους επιτρέπεται να πάνε στο σχολείο. Άλλες
διακινδυνεύουν το μένος των μουλάδων, καθώς επιστρέφουν για να εργασθούν ως
γιατροί και νοσοκόμες. Μία από αυτές είναι η 29χρονη γυναικολόγος Φαρζανά, η
οποία έφερε στον κόσμο το πρώτο της παιδί πριν από τρεις εβδομάδες. Σε μερικές
ημέρες, η Φαρζανά θα αρχίσει να εργάζεται σε ένα κέντρο φροντίδας, μια κλινική
για παιδιά και μητέρες, στη βόρεια επαρχία Τακχάρ.

Αν και οι Ταλιμπάν συνεχίζουν να επιβάλουν με σιδηρά πυγμή το ισλαμικό τους
πρόγραμμα στο 90% της χώρας που τελεί υπό τον έλεγχό τους, όσοι ειδικεύονται
σε ιατρικά επαγγέλματα επιτρέπεται να τα ασκούν, αν και κάτω από αυστηρά
ελεγχόμενες συνθήκες. Οι γυναίκες πρέπει να καλύπτουν το σώμα τους από την
κεφάλι έως τα πόδια και, όταν κυκλοφορούν, να συνοδεύονται από άνδρα, στενό
συγγενικό τους πρόσωπο.

Το Βόρειο Τακχάρ, όπου θα εγκατασταθεί η Φαρζανά ­ και αυτό δεν είναι το
πραγματικό όνομά της ­ βρίσκεται υπό τον έλεγχο του αντιπάλου του Ταλιμπάν,
διοικητή Αχμέντ Σαχ Μασούντ. Αν και το δικό του καθεστώς είναι περισσότερο
χαλαρό απέναντι στις γυναίκες, η γιατρός γνωρίζει ότι οι Ταλιμπάν θα μπορούσαν
κάποια στιγμή να εισβάλουν. Ούτε αυτό ούτε και η προοπτική να διπλασιάσει τον
μισθό της παραμένοντας στο Πακιστάν, θα αποτρέψουν την ίδια και τον σύζυγό της
να επιστρέψουν στην πατρίδα που εγκατέλειψαν το 1991.

Η επιστροφή

Καμιά γυναίκα δεν είναι ασφαλής στο Αφγανιστάν, αν δεν φοράει την καλύπτρα

«Ο κύριος λόγος για τον οποίο επιστρέφω είναι ο λαός μου. Υπάρχουν πολλοί
ασθενείς και θέλω να τους βοηθήσω», ομολογεί. «Θα μείνουμε τρία χρόνια και θα
αποφασίσουμε για τη συνέχεια. Οι Ταλιμπάν δεν εμπλέκονται στην εργασία των
γιατρών και των υπαλλήλων σε ιατρικά κέντρα, έτσι νομίζω ότι θα είμαστε
ασφαλείς. Αν έλθουν, θα δούμε τι θα κάνουν και θα πράξουμε αναλόγως».

Η δουλειά αυτή, όπως πολλές άλλες σε μια χώρα διαλυμένη έπειτα από 20 χρόνια
πολέμου, προσφέρεται από μια ξένη οργάνωση. Η υπηρεσία αρωγής του Νορβηγικού
Προγράμματος εντόπισε τη Φαρζανά, μεταξύ άλλων, σε έναν διαδικτυακό κατάλογο
του Οργανισμού για τη Μετανάστευση με ονόματα προσφύγων που διακρίνονται για
τα προσόντα τους. Νωρίτερα, τον Ιούνιο τρεις γυναίκες γιατροί, οι οποίες ήδη
εργάζονταν στο Αφγανιστάν, επέστρεψαν στο Πακιστάν για να μοιραστούν τις
εμπειρίες τους. Είπαν ότι δεν μπορούσαν να στείλουν τα παιδιά τους στο
σχολείο, ότι περίμεναν ώρες για να περάσει το κατάλληλο λεωφοείο στο οποίο
επέβαιναν μόνο γυναίκες και μίλησαν για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν σε
κοινωνικές εκδηλώσεις, παρά τη χαλαρότητα των μέτρων που μόλις πρόσφατα
επέτρεψαν οι Ταλιμπάν. Μια 32χρονη γιατρός, η οποία αναγκάστηκε να αφήσει στο
Πακιστάν τον άνδρα της και τα δυο παιδιά της, κατέληξε: «Δεν μετανιώνω για την
απόφασή μου, αλλά το μόνο που με κάνει δυστυχισμένη είναι το γεγονός ότι είμαι
μακριά από τα παιδιά μου. Όταν λαμβάνω γράμμα από την κόρη μου διαβάζω συχνά
«μαμά, είσαι καλή γιατρός, όχι όμως και καλή μητέρα».

Οι πρόσφυγες

Με καχυποψία βλέπουν οι Ταλιμπάν ακόμη και τις γυναίκες που εργάζονται στα νοσοκομεία

Η οικονομική κατάσταση είναι τόσο απογοητευτική και στις δύο πλευρές των
συνόρων που το Κίμπερ Πας έχει καταστεί περιστρεφόμενη πύλη για πρόσφυγες.
Χιλιάδες εγκαταλείπουν το Αφγανιστάν προς ανεύρεση εργασίας και σχεδόν οι
μισοί από αυτούς επιστρέφουν για τον ίδιο λόγο και παρά τις ανησυχίες για την
ασφάλειά τους. Με δύο εκατομμύρια Αφγανούς πρόσφυγες στο Πακιστάν, η
«εξάντληση της φιλοξενίας» είναι προφανής μεταξύ των ανθρώπων που έχουν
εγκατασταθεί στις μεθοριακές πόλεις. Και μάλιστα, έπειτα από δύο δεκαετίες
κατά τις οποίες οι Αφγανοί περιήλθαν σε ένα δυσβάστακτο οικονομικό αδιέξοδο
από τους αντισοβιετικούς ήρωες της Δύσης. Η Υπάτη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών
για τους Πρόσφυγες (UNCHR) εκφράζει φόβους ότι η δυσχερής οικονομική κατάσταση
στην οποία έχουν περιέλθει χιλιάδες άνθρωποι δεν θα επιλυθεί παρά στο ελάχιστο
με το νέο αμερικανικό πρόγραμμα το οποίο προβλέπει την απομάκρυνση περίπου
4.000 γυναικών «εξαιτίας των κινδύνων» που αντιμετωπίζουν από τη στέρηση κάθε
είδους ευκαιριών. Η επικεφαλής του γραφείου της UNCHR στην πόλη Πεσαβάρ του
Πακιστάν, Μαρί Φρανς Σιβέστρ, εμφανίστηκε ικανοποιημένη για τις ευκαιρίες που
δίνονται σε πρόσφυγες, αλλά αμφιβάλλει για το μακροπρόθεσμο όφελος στο
Αφγανιστάν: «Αναγνωρίζουμε ότι πρόκειται για ένα θετικό πρόγραμμα, αλλά δεν
μπορούμε να τους στείλουμε όλους έξω. Αυτό δεν θα λύσει το πρόβλημα της χώρας.
Δεν θέλουμε να ενθαρρύνουμε ενδεχόμενη πλύση εγκεφάλου, αυτός δεν είναι ο
τρόπος για να ξαναχτίσουμε το Αφγανιστάν. Θέλουμε να ενθαρρύνουμε την
εκπαίδευση και τον σχεδιασμό στο εσωτερικό της χώρας».