ΠΡΟΣΩΠΑ Η φωνή του κουρδικού λαού

Εξόριστος στη Σουηδία, ο Κούρδος Μεχμέντ Ουζούν προσπάθησε να δώσει νέα ζωή
σε μια λογοτεχνία την οποία είχε εξαφανίσει η τουρκική καταστολή.

Μεχμέντ Ουζούν. Τα βιβλία του Κούρδου συγγραφέα γίνονται μπεστ σέλερ στην Τουρκία

Ο Ουζούν ανακάλυψε τη δύναμη των λέξεων την ημέρα που είδε έναν άνδρα να καίει
τη σάρκα του. Δεκαοκτώ χρόνων τότε, είχε κατηγορηθεί ότι υποστήριζε την
κουρδική ανεξαρτησία και φυλακίστηκε στο Ντιγιαρμπακίρ στο ίδιο κελί με μια
εικοσαριά συμπατριώτες του. Ήταν μαζί τους κι ένας έμπορος που είχε κάνει
τατουάζ στο χέρι του μια απαγορευμένη λέξη: Κούρδος. Μπροστά στα μάτια του
νεαρού Ουζούν, έκαψε με το τσιγάρο το τατουάζ για να το σβήσει. «Οι δήμιοί μου
θα πρέπει να με ευχαριστήσουν που τους διευκόλυνα», είπε όταν τον έπαιρναν για
ανάκριση.

Ο Μεχμέντ Ουζούν κατάφερε να διαφύγει και εξορίστηκε στη Σουηδία όπου ξεκίνησε
μια διαφορετική ανατρεπτική δραστηριότητα: να επεξεργάζεται μια σύγχρονη και
λογοτεχνική μορφή της Κουρδικής, μιας γλώσσας απαγορευμένης από το 1920 από
τις τουρκικές αρχές. Στο πλαίσιο του εγχειρήματός του, μπήκε μεταμφιεσμένος σε
βάση του τουρκικού στρατού για να κάνει έρευνες για έναν Κούρδο πρίγκιπα του
Μεσαίωνα και έφερε στη Στοκχόλμη έναν Κούρδο βοσκό για να καταγράψει σπάνιες
λέξεις. Σήμερα, στα 47 του, ο Ουζούν είναι διάσημος στην Τουρκία. Οι
μεταφράσεις των βιβλίων του στην Τουρκική σημειώνουν μεγάλες πωλήσεις, γεγονός
που χρησιμοποιήθηκε υπέρ της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: όταν
πήγε στη Στοκχόλμη για να υπερασπιστεί την υποψηφιότητα της χώρας του, ο
Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ παρουσίασε τρία μεταφρασμένα στην
Τουρκική μυθιστορήματα του Ουζούν. Αυτό βέβαια δεν εμπόδισε τον Φεβρουάριο
τουρκικό δικαστήριο να απαγορεύσει επτά βιβλία του Κούρδου συγγραφέα…

Πριν από χρόνια, όταν είχε ανακοινώσει ότι θα γράφει στην Κουρδική, οι φίλοι
του τον είχαν συμβουλεύσει να προτιμήσει την τουρκική γλώσσα, ακόμη και τη
σουηδική. «Για την Κουρδική δεν υπήρχαν εκδότες ούτε αγορά, κριτικοί, σχολεία,
τηλεόραση, λεξικό, μεταφραστές, αναγνώστες», εξηγεί ο Ουζούν στην «Ουώλ Στρητ
Τζέρναλ». «Η γλώσσα βρισκόταν σε τραγική κατάσταση». Για να συλλέξει λέξεις,
πήγε στα βουνά του Ιράκ, μίλησε με χωρικούς, άκουσε τις μπαλάντες των βοσκών.
Τον Ιανουάριο, η αστυνομία τού έδωσε την άδεια να επιστρέψει για πρώτη φορά
εδώ και 23 χρόνια στον τόπο όπου γεννήθηκε. Περισσότεροι από 3.000 άνθρωποι
συγκεντρώθηκαν στο δημαρχείο του Ντιγιαρμπακίρ όπου διάβασε αποσπάσματα από το
νέο μυθιστόρημά του «Η αγάπη ως φως, ο θάνατος ως σκοτάδι». Πλήθη Κούρδων
έκαναν επί ώρες ουρά για να τους αφιερώσει ένα αντίτυπο αυτής της ερωτικής
ιστορίας ανάμεσα σε έναν Κούρδο αντάρτη κι ένα νεαρό κορίτσι με φόντο τη
στρατιωτική καταστολή. Όσο για την τουρκική μετάφραση του μυθιστορήματος,
είναι ήδη μπεστ σέλερ.