ΑΡΗΣ ΠΑΤΡΙΝΟΣ Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ!

Ο Άρης Πατρινός μπορεί πλέον να αποκαλείται συγγραφέας. Ή, καλύτερα,
«αντιγραφέας» με ταλέντο στην αποκωδικοποίηση ξένων γλωσσών.

Από τους πιο διάσημους μάλιστα τις τελευταίες ημέρες. Και ας μη σπούδασε
λογοτεχνία ή γλωσσολογία, αλλά μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο.
Προχθές παρουσιάστηκε σε κοινή σύνδεση Λευκού Οίκου – Λονδίνου το νέο του
μπεστ σέλερ: «Το βιβλίο της ζωής».

Έτσι είναι πλέον γνωστή η χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος στην
παγκόσμια επιστημονική κοινότητα. Στο εγχείρημα συμμετείχαν εκατοντάδες
επιστήμονες από πολλές χώρες, την επιμέλεια όμως και τον συντονισμό τους είχαν
τρεις άνθρωποι ­ και ανάμεσά τους ο Έλληνας επιστήμονας. Το σημαντικότερο
πρόσωπο στην ιεραρχία της αμερικανικής κυβέρνησης που συντονίζει το Πρόγραμμα
Ανθρώπινου Γονιδιώματος, μιλάει στα «ΝΕΑ» για το «μεγαλύτερο κατόρθωμα στην
ιστορία της επιστήμης».

Ο Άρης Πατρινός διευθύνει το πρόγραμμα αυτό από το 1993, για λογαριασμό της
αμερικανικής κυβέρνησης. Είναι επικεφαλής του Γραφείου Περιβαλλοντικών και
Βιολογικών Ερευνών του υπουργείου Ενέργειας. Στενός συνεργάτης του, ο Φράνσις
Κόλινς, διευθυντής στο Ερευνητικό Ινστιτούτο για το Ανθρώπινο Γονιδίωμα των
Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας. Οι δύο τους είναι οι υπεύθυνοι από την πλευρά της
κυβέρνησης. Ο τρίτος της «παρέας» είναι ο Κρεγκ Βέντερ, πρόεδρος της ιδιωτικής
εταιρείας Celera Genomics, που μπήκε στην κούρσα για το DNA πριν από δύο
χρόνια, σπάζοντας το κυβερνητικό μονοπώλιο.

Αυτό όμως είχε ως αποτέλεσμα τον έντονο ανταγωνισμό των δύο πλευρών και πολλές
μυστικές «μάχες» μεταξύ τους. Διαφωνίες για την ανταλλαγή πληροφοριών,
δεδομένων, αναγνώρισης του έργου τους κ.λπ. Όταν η κόντρα αυτή έφθασε στο
σημείο να απειλεί τις προσπάθειες των επιστημόνων και να καθυστερεί το
πρόγραμμα, ο κ. Πατρινός αποφάσισε ότι ήταν στιγμή να επέμβει στο παρασκήνιο
ως «πυροσβέστης».

Ο ίδιος εξηγεί στα «ΝΕΑ»: «Το μεγαλύτερο μέρος της διαμάχης οφειλόταν σε
παρεξηγήσεις, υπερβολές τρίτων. Γνωρίζω πολύ καλά και τους δύο επιστήμονες,
τους εκτιμώ αφάνταστα και τους σέβομαι. Δουλέψαμε πολύ πίσω από τα φώτα της
δημοσιότητας για να τους φέρουμε στο ίδιο τραπέζι».

Ή, μάλλον, στον ίδιο… καναπέ, αφού οι σπουδαιότερες διαπραγματεύσεις στην
επιστημονική ιστορία έγιναν στο καθιστικό του σπιτιού του, στο Μέριλαντ. Εκεί,
αρκετά βράδια του περασμένου Απριλίου, ο Πατρινός, ο Κόλινς και ο Βέντερ τα
πέρασαν παρέα με… πίτσα και μπίρα συζητώντας, εξηγώντας, υποχωρώντας. Και
στο τέλος, συμφώνησαν σε όλα και προχώρησαν στην προχθεσινή κοινή ανακοίνωση,
δίνοντας ελπίδα σε ολόκληρη την ανθρωπότητα για ένα καλύτερο μέλλον.

Γι’ αυτό και την περασμένη Δευτέρα, ο κ. Πατρινός την παρομοιάζει με την ημέρα
του γάμου του και της γέννησης των δύο παιδιών του. «Ήταν η πιο ευτυχισμένη
της ζωής μου. Η πιο συγκινητική. Αισθάνομαι μεγάλη τιμή και περηφάνια που
έπαιξα τόσο σημαντικό ρόλο στο, κατά τη γνώμη μου, πιο σημαντικό επιστημονικό
εγχείρημα στην ιστορία. Αυτό που παρουσιάσαμε, είναι το πρώτο προσχέδιο για το
“Βιβλίο της Ζωής”. Έχουμε τώρα τη δυνατότητα να ρίξουμε επιτέλους μια κρυφή
ματιά στο βιβλίο αυτό, έτσι όπως μόνον ο Θεός το έχει δει. Αυτή η εμπειρία
άλλωστε τα τελευταία χρόνια με έφερε πολύ κοντά στον Θεό. Μόνο ταπείνωση
μπορεί κανείς να αισθανθεί αν δουλέψει στο έργο αυτό».

Σε δύο χρόνια η ολοκλήρωση

Οι επιστήμονες δεν είχαν πολύ χρόνο για γιορτές. Η ανακοίνωση της Δευτέρας
ήταν το μόνο διάλειμμα που είχαν στη διάθεσή τους, μια που αμέσως ξαναγύρισαν
στα εργαστήρια. Η δουλειά που τους περιμένει είναι «ακόμα πάρα πολλή, για πάρα
πολλά χρόνια». Το λιγότερο δύο χρόνια ακόμα, εκτιμά ο κ. Πατρινός, θα
χρειαστούν για την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης, μια που τώρα είναι έτοιμο το
97% του γονιδιώματος: «Για να βάλουμε στη θέση τους όλα τα κομμάτια που
λείπουν από το παζλ». Η δική του ομάδα, υπό την άμεση επίβλεψή του, έχει την
ευθύνη των χρωμοσωμάτων 5, 16 και 19. «Υπάρχουν κομμάτια στο κέντρο των
χρωμοσωμάτων που μας δυσκολεύουν ακόμα πολύ στον προσδιορισμό της αλληλουχίας
τους». Το επόμενο βήμα, μετά την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης, είναι η ανάλυση
της λειτουργίας των γονιδίων. Το τι κάνει το κάθε γονίδιο, πώς λειτουργεί, πώς
αλληλεπιδρά με τα άλλα, τι ρόλο παίζει στο μυστήριο της ζωής.

Οι λεπτομέρειες

Πώς μπορούμε να βρούμε για τι ασθένειες ή ανωμαλίες στον οργανισμό ευθύνεται
και πώς μπορούμε να τις θεραπεύσουμε ή να τις προλάβουμε. «Θα χρειαστούν
δεκαετίες, ίσως ένας αιώνας, για να δούμε όλες τις λεπτομέρειες της βιολογίας.
Αυτή τη στιγμή, ήδη γίνεται φοβερή δουλειά σε εργαστήρια, εταιρείες,
Πανεπιστήμια για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων με απώτερο στόχο τη γονιδιακή
θεραπεία». Και βέβαια, δεν είναι μόνο αμερικανικά ή βρετανικά ινστιτούτα που
συμμετέχουν στις έρευνες, αλλά και ένα παγκόσμιο δίκτυο επιστημόνων σε Ευρώπη,
Ιαπωνία και Κίνα, τον συντονισμό των οποίων έχει επίσης ο Έλληνας επιστήμονας.
Το κονδύλιο που διαχειρίζεται από τη μεριά του για το Πρόγραμμα του Ανθρώπινου
Γονιδιώματος είναι 90 εκατομμύρια δολάρια. Μαζί με αυτό το πρόγραμμα όμως,
διευθύνει ακόμα ερευνητικές προσπάθειες για το περιβάλλον, τη βιολογία και την
πυρηνική ιατρική.