ΠΡΟΣΩΠΑ Η κοινωνία της υπερπληροφόρησης

Από τους κορυφαίους νευρολόγους της Βρετανίας, η καθηγήτρια Σούζαν
Γκρήνφιλντ ανησυχεί ότι η αυξανόμενη εξάρτησή μας από το Ίντερνετ μπορεί να
αλλάξει τον τρόπο που σκεφτόμαστε.

Σούζαν Γκρήνφιλντ: «Φανταστείτε μια γενιά που έχει μεγαλώσει με το ίδιο σόφτγουερ…»

Διευθύντρια του Βασιλικού Ιδρύματος της Μεγάλης Βρετανίας, η Σούζαν Γκρήνφιλντ
αναρωτήθηκε για πρώτη φορά για τους μακροπρόθεσμους κινδύνους από την
τεχνολογία της πληροφόρησης όταν είδε ένα συνταξιδιώτη της στο αεροδρόμιο να
συμπεριφέρεται “σχεδόν σαν εθισμένος” μπροστά σε μια οθόνη αφής. “Ήταν απλώς η
έντονη συγκίνηση που έπαιρνε αγγίζοντας κάτι και παίρνοντας απάντηση”, εξηγεί
η καθηγήτρια στην “Ιντιπέντεντ”. Συγγραφέας του βιβλίου “Η ιδιωτική ζωή ενός
εγκεφάλου” (εκδ. Penguin), η Γκρήνφιλντ πιστεύει ότι η αυξανόμενη χρήση από
την κοινωνία της τεχνολογίας της πληροφόρησης, ιδιαίτερα του Ίντερνετ,
εμπεριέχει πολλούς κινδύνους ­ παράλληλα με τα γνωστά και σημαντικά οφέλη.
Στους κινδύνους αυτούς περιλαμβάνονται η πιθανή απώλεια της φαντασίας, η
αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής, η τάση να συγχέονται τα γεγονότα με τη
γνώση και η ομογενοποίηση μιας ολόκληρης γενιάς μυαλών. Ακόμη και οι
φυσιολογικές λειτουργίες του εγκεφάλου μπορεί να αλλάξουν, όπως συμβαίνει με
τη χρήση των ναρκωτικών, προειδοποιεί η νευρολόγος.

Με τον καταιγισμό των πληροφοριών που είναι διαθέσιμες στο Διαδίκτυο, εξηγεί,
οι νέοι άνθρωποι που δεν έχουν εμπειρία ζωής θα καταφέρνουν όλο και
δυσκολότερα να φτιάχνουν φίλτρα και νοητικά πλαίσια για να τοποθετούν την
πληθώρα των γεγονότων, “θα πνίγονται στα γεγονότα χωρίς να έχουν ένα
συγκροτημένο πλαίσιο για να τοποθετήσουν αυτές τις πληροφορίες”. Άλλωστε το να
γνωρίζεις ένα γεγονός δεν σε κάνει “βαθιά σοφό”, τονίζει. “Τα παιδιά μπορούν
να μάθουν πολλά γεγονότα, αλλά αυτό δεν τα κάνει πολύ σοφά, ούτε καν έξυπνα.
Το θέμα είναι να συσχετίζεις το ένα γεγονός με το άλλο και μετά να βγάζεις μια
θεωρία ή μια ιδέα. Αυτό είναι που πρέπει να προσπαθήσει κανείς να κάνει, όχι
να αρκείται σε μια δίαιτα πολλών γεγονότων”. Η φαντασία και η ικανότητα
παρακολούθησης μιας λογικής πλοκής μπορεί επίσης να πέσουν θύματα της εποχής
της πληροφόρησης, ιδιαίτερα αν οι νέοι άνθρωποι εγκαταλείψουν τα βιβλία. “Το
μυθιστόρημα είναι μια αφήγηση με αρχή, μέση και τέλος. Ακολουθείς μια πορεία,
ενώ στο Διαδίκτυο μπαίνεις και βγαίνεις, χωρίς να υπάρχει φανερή αφηγηματική
γραμμή”, εξηγεί η Γκρήνφιλντ.

Το Ίντερνετ είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για τους ηλικιωμένους, επειδή τους
προσφέρει την ευκαιρία να οξύνουν τις πνευματικές λειτουργίες τους ­
καταπολεμώντας έτσι εκφυλιστικές νόσους όπως η Αλτσχάιμερ. Για τους νέους
όμως; “Φανταστείτε”, λέει η Γκρήνφιλντ, “μια γενιά που έχει μεγαλώσει με το
ίδιο σόφτγουερ, με τις ίδιες εικόνες… Μήπως αυτό τελικά θα σημάνει την
τυποποίηση των ατόμων, ένα είδος τυποποιημένης ανατροφής;”.