Ποτέ δεν κατάλαβα γιατί σκοτώνουν

«Ποτέ δεν κατάλαβα για ποιο λόγο σκότωσαν τον άνδρα μου. Όπως και δεν μπορώ
να καταλάβω τι ήθελαν να πετύχουν δολοφονώντας πριν από μία εβδομάδα τον
Βρετανό ταξίαρχο. Δεν το χωρά το μυαλό μου…».

Τα λόγια ανήκουν στη Μαρία-Κατερίνα Γουέλς, τη χήρα του σταθμάρχη της CIA
Ρίτσαρντ Γουέλς, η οποία είδε με τα ίδια της τα μάτια τον άνδρα της πριν από
25 χρόνια, παραμονές Χριστουγέννων του 1975, να πέφτει νεκρός από τις σφαίρες
της «17 Νοέμβρη».

«Τον σκότωσαν μπροστά μου και άφησαν εμένα να ζω. Το κάνουν αυτό οι
τρομοκράτες, μου έχουν πει. Έτσι, για να υποφέρει περισσότερο αυτός που ζει
και θυμάται… Τουλάχιστον εκείνος πέθανε ακαριαία. Δεν υπέφερε καθόλου ­ ίσως
μερικά δευτερόλεπτα».

Συνάντησα τη Μαρία-Κατερίνα Γουέλς στο διαμέρισμά της, στον 18ο όροφο μιας
πολυκατοικίας, στη Βιρτζίνια. Ένα διαμέρισμα ασφυκτικά γεμάτο βιβλία, πίνακες
ζωγραφικής με θέματα από τη Λατινική Αμερική, αλλά και χιλιάδες
μικροαντικείμενα και σουβενίρ.

«Κάποτε πρέπει να αρχίσω να πετάω πράγματα, αλλά αυτή είναι μια απόφαση που
την αναβάλλω συνέχεια», μου δικαιολογήθηκε, δίνοντάς μου συγχρόνως δύο
άλμπουμ. Το ένα με φωτογραφίες από την κηδεία του Ρίτσαρντ Γουέλς στο
νεκροταφείο του Άρλιγκτον, το άλλο με αποκόμματα από εφημερίδες ­ κυρίως
αμερικανικές ­ που έγραψαν για τη δολοφονία αλλά και για την τρομοκρατική
δράση της «17Ν».

«Τον σκότωσαν μπροστά μου και άφησαν εμένα να ζω» θυμάται η χήρα του Ρίτσαρντ Γουέλς, Μαρία-Κατερίνα (φωτό πάνω δεξιά). Τις παραμονές Χριστουγέννων του 1975 ο άνδρας της (φωτό κάτω δεξιά) έπεφτε νεκρός από τις σφαίρες της «17 Νοέμβρη»

«Μπορεί να φαίνομαι ψύχραιμη, αλλά ήμουν ακόμη πολύ σοκαρισμένη», μου εξηγεί,
καθώς αρχίζω να βλέπω τις φωτογραφίες της κηδείας στην οποία παραβρέθηκαν τόσο
ο υπουργός Εξωτερικών, τότε, Χένρι Κίσιγκερ όσο και ο ίδιος ο πρόεδρος Φορντ.
Και αρχίζει να μου διηγείται πώς η αμερικανική πρεσβεία την έστειλε από την
Αθήνα για λίγες ημέρες στην Ιταλία ­ σε μια κλινική για να κοιτάξουν τα νεύρα
της ­ και πώς ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε ειδική άδεια για την ταφή του άνδρα
της στο νεκροταφείο του Άρλιγκτον, όπου γίνεται η ταφή των Αμερικανών πεσόντων
στα πεδία των μαχών.

Στις φωτογραφίες ανάμεσα στα τιμητικά αγήματα, τους επισήμους και τους
συγγενείς του Γουέλς, στέκεται και ένας συντετριμμένος ηλικιωμένος άνδρας σε
αναπηρικό καρότσι.

«Είναι ο πατέρας τού άνδρα μου, που πέθανε και αυτός πέντε μήνες μετά τη
δολοφονία. Ήταν συνταγματάρχης του αμερικανικού στρατού και είχε πολεμήσει
στην Κορέα και το Βιετνάμ. Τον έθαψαν στο Άρλιγκτον, δίπλα στον γιο του»,
σπεύδει να μου πει με φωνή που γίνεται ολοένα και πιο σιγανή. Βλέπω το πρόσωπό
της να σκοτεινιάζει και αποφασίζω να προχωρήσω όσο το δυνατόν πιο γρήγορα στις
ερωτήσεις μου ­ να τελειώνουμε μία ώρα αρχύτερα.

ΕΡ.: Πώς έγινε η δολοφονία;

ΑΠ.: «Γυρίζαμε στο σπίτι μας αργά το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου, 1975. Μας
περιμένανε τρεις έξω από το γκαράζ του σπιτιού. Φορούσαν κουκούλες. Οι δύο
έστρεψαν τα όπλα τους σε μένα και τον οδηγό μας. Ο τρίτος φώναξε ­ νομίζω ­ το
όνομα του άνδρα μου και όταν εκείνος γύρισε προς το μέρος του τον πυροβόλησε
τρεις φορές.

Τον σκότωσαν μπροστά μου και άφησαν εμένα να ζω. Το κάνουν αυτό οι
τρομοκράτες, μου έχουν πει. Έτσι, για να υποφέρει περισσότερο αυτός που ζει
και θυμάται… Τουλάχιστον εκείνος πέθανε ακαριαία. Δεν υπέφερε καθόλου ­ ίσως
μερικά δευτερόλεπτα».

ΕΡ.: Προλάβατε να δείτε τους δολοφόνους;

ΑΠ.: «Όλα έγιναν πολύ γρήγορα. Έπαθα φοβερό σοκ. Πρόλαβα να δω ότι οι δύο που
σημάδευαν εμένα ήσαν κοντοί και είχαν μεγάλα σκούρα μάτια. Η πρώτη μου
εντύπωση ήταν ότι ήσαν Άραβες. Ο τρίτος, που από το σοκ μου δεν πρόλαβα να
παρατηρήσω, ήταν ψηλός. Στο ύψος του άνδρα μου, γύρω στο 1.80 απ’ ό,τι έλεγε ο
οδηγός μας, ο οποίος κατάφερε να τον προσέξει καλύτερα».

ΕΡ.: Πριν από τη δολοφονία σάς είχαν προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που
διέτρεχε ο σύζυγός σας;

ΑΠ.: «Ναι. Όταν γράφτηκε στις εφημερίδες η ιδιότητα του άνδρα μου, η
αμερικανική πρεσβεία επέμενε να αλλάξουμε σπίτι. Όμως εκείνος δεν ήθελε με
τίποτα να μετακομίσει. Του άρεσε το σπίτι μας στο Ψυχικό. Ό,τι και να του
έλεγαν, εκείνος αισθανόταν απολύτως ασφαλής στην Ελλάδα.

Όπως θα ξέρετε, ο άνδρας μου ήταν μελετητής. Είχε τελειώσει το Χάρβαρντ και
ήξερε λατινικά και αρχαία ελληνικά. Αγαπούσε επίσης την αρχαία ελληνική
ιστορία. (Και ο πατέρας του ήταν μελετητής και απόφοιτος του Χάρβαρντ. Μάλιστα
είχε γράψει βιβλία, τα οποία τα χρησιμοποιούσαν στην Αγγλία ως σχολικά
εγχειρίδια). Ο άνδρας μου διάβαζε ελληνική λογοτεχνία και ποίηση και μιλούσε
άπταιστα ελληνικά. Αισθανόταν, λοιπόν, πολύ οικεία για την Ελλάδα. Δεν
μπορούσε ποτέ να φαντασθεί τι τον περίμενε…».

ΕΡ.: Πριν από τη δολοφονία είχατε ποτέ απειλητικά τηλεφωνήματα ή
απειλητικές επιστολές, είχατε ποτέ την αίσθηση ότι σας
παρακολουθούν;

ΑΠ.: «Δεν είχα ακούσει για απειλητικά τηλεφωνήματα ή επιστολές. Καμιά φορά,
όμως, κάποιοι έπαιρναν τηλέφωνο και το έκλειναν χωρίς να μιλήσουν. Κάποιες
φορές ίσως να μας παρακολουθούσαν, αλλά δεν είχαμε δώσει σημασία. Ένα γκρι
μικρό ευρωπαϊκό αυτοκίνητο, Πεζό, Ρενό ή ίσως και Φίατ ήταν, παραδείγματος
χάριν, για καιρό παρκαρισμένο κοντά στο σπίτι μας. Κάθε φορά που ανέφερα το
θέμα στον άνδρα μου, εκείνος δεν έδειχνε να νοιάζεται».

ΕΡ.: Τη νύχτα της δολοφονίας είχατε παρατηρήσει κάτι ύποπτο πριν από την
εμφάνιση των τρομοκρατών;

ΑΠ.: «Δεν νομίζω. Το μόνο που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι η οδός Βασιλίσσης
Φρειδερίκης, όπου ήταν το σπίτι μας, εκείνο το βράδυ ήταν πολύ σκοτεινή. Οι
λάμπες του δρόμου ήσαν όλες σβηστές. Εκ των υστέρων, θυμήθηκα ακόμη ότι ο
Σουδανός μπάτλερ μας είχε πάρει εκείνη τη νύχτα άδεια. Ίσως, οι τρομοκράτες να
μην τον ήθελαν στο σπίτι…».

ΕΡ.: Παρακολουθείτε από τότε τις εξελίξεις γύρω από τις επιθέσεις της «17
Νοέμβρη»;

ΑΠ.: «Τις παρακολουθώ, όπως μπορώ. Βλέπω ότι ακόμη και σήμερα δεν έχει υπάρξει
καμία πρόοδος με τους τρομοκράτες… (παίρνει το άλμπουμ με τα αποκόμματα και
μου δείχνει στις τελευταίες σελίδες του κάποια ρεπορτάζ εφημερίδων σχετικά με
τη δολοφονία του Βρετανού ακολούθου άμυνας). Ξέρετε, είμαι από τη Λατινική
Αμερική, από τη Γουατεμάλα. Από μία χώρα που πολεμούσε χρόνια τους
τρομοκράτες. Ξέρω τη νοοτροπία τους. Παρ’ όλα αυτά, ποτέ δεν κατάλαβα για ποιο
λόγο σκότωσαν τον άνδρα μου. Όπως και δεν μπορώ να καταλάβω τι ήθελαν να
πετύχουν δολοφονώντας πριν από μία εβδομάδα τον Βρετανό ταξίαρχο. Δεν το χωρά
το μυαλό μου…».

ΕΡ.: Με τον σύζυγό σας ήσασταν παντρεμένοι χρόνια;

ΑΠ.: «Οκτώ χρόνια. Ο άνδρας μου μπήκε στη CIA το 1952, ένα χρόνο μετά το
Χάρβαρντ. Εκτός από την Ελλάδα είχε τοποθετηθεί στην Κύπρο τη δεκαετία του ’50
και μετά στη Λατινική Αμερική: στη Γουατεμάλα, στη Γουιάνα και στο Περού. Από
τη Λίμα πήγε κατ’ ευθείαν στην Αθήνα. Πριν από τον δικό μας γάμο είχε
ξαναπαντρευτεί και είχε και παιδιά με την πρώτη του σύζυγο, μια πολύ
συμπαθητική κυρία, με την οποία είχαμε πάντα πολύ καλές σχέσεις. Τα παιδιά του
μάλιστα είχαν έρθει για διακοπές στην Ελλάδα εκείνο το καλοκαίρι…».

ΕΡ.: Τόσα χρόνια έχουν περάσει από τότε, πώς και δεν
ξαναπαντρευτήκατε;

ΑΠ.: «Δεν ήθελα. Είχαμε καταπληκτική επικοινωνία με τον άνδρα μου. Ήμασταν
τόσο διαφορετικοί αλλά και τόσο πολύ φτιαγμένοι ο ένας για τον άλλο. Όταν
θύμωνα καμιά φορά και φώναζα, εκείνος μου έλεγε με ψυχραιμία: “Πάω στο γραφείο
μου και όταν ηρεμήσεις έλα να μιλήσουμε…”. Προτίμησα να μείνω μόνη μου, μετά
τον θάνατό του».

ΕΡ.: Όλα αυτά τα χρόνια η αμερικανική κυβέρνηση σας έκανε κάποια ενημέρωση
για το πώς προχωρούν οι έρευνες;

ΑΠ.: «Όχι καμία. Ό,τι διαβάζω από τις εφημερίδες».

ΕΡ.: Από την ελληνική κυβέρνηση είχατε ποτέ κάποια αντίδραση;

ΑΠ.: «Η ελληνική κυβέρνηση δεν μου έστειλε καν συλλυπητήριο τηλεγράφημα…».

ΕΡ.: Θα θέλατε να επισκεφθείτε ξανά την Ελλάδα;

ΑΠ.: «Όχι. Δεν νομίζω. Κάθε χρόνο κάποιοι φίλοι από την Ελλάδα που μας είχαν
δώσει τότε το σκάφος τους να κάνουμε διακοπές στα ελληνικά νησιά, μου στέλνουν
προσκλήσεις για να τους επισκεφθώ. Δεν νομίζω, όμως, πως έχω το κουράγιο να
πάω ξανά στην Ελλάδα».

Μπερνς: Να μην κατηγορούν χωρίς στοιχεία

«Δεν έχω δει στοιχεία που να αποδεικνύουν την ανάμειξη της ελληνικής
κυβέρνησης στην οργάνωση 17 Νοέμβρη. Νομίζω ότι αυτή είναι μια πολύ σοβαρή
κατηγορία και αν κάποιος δεν έχει στοιχεία να την στηρίξει, θεωρώ ότι δεν
πρέπει να την εκφράζει».

Τη θέση αυτή εξέφρασε ο Αμερικανός πρέσβης στην Ελλάδα κ. Νίκολας Μπερνς,
δίνοντας σαφή απάντηση στους Αμερικανούς αξιωματούχους οι οποίοι τις
τελευταίες εβδομάδες εξέφρασαν την κατηγορία ότι μέλη του κυβερνώντος κόμματος
έχουν σχέσεις με την οργάνωση-φάντασμα. Μιλώντας στην εκπομπή «Μαύρο Κουτί»
του Mega τόσο ο κ. Μπερνς όσο και ο υπουργός Εξωτερικών της Μ. Βρετανίας
εξέφρασαν την εκτίμηση ότι οι ελληνικές διωκτικές αρχές πολύ σύντομα θα
καταγράψουν θετικά αποτελέσματα.

«Η ελληνική κυβέρνηση θα τους ανακαλύψει και θα τους συλλάβει και αυτή θα
είναι μία υπέροχη ημέρα για την Ελλάδα, γιατί τότε και οι Έλληνες και οι ξένοι
δεν θα φοβούνται την τρομοκρατία», τόνισε ο κ. Μπερνς. Ο κ. Κουκ, αναφερόμενος
στην παρουσία των Βρετανών στελεχών της Σκότλαντ Γιαρντ στην Αθήνα, σημείωσε:
«Δεν θα αποχωρήσουν αν δεν βρουν κάποιο στοιχείο. Και πιστεύω ότι όταν
τελειώσει η βοήθειά μας, θα έχουμε προχωρήσει σε συλλήψεις».