ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Διολίσθηση ρόλων

Τη δεκαετία του ’80 το ανερχόμενο (τότε) πολιτικό προσωπικό του ΠΑΣΟΚ δεν
είχε προετοιμασθεί για κατανομή ρόλων. Όλοι ­ εκ περιτροπής ή εξ ανάγκης ­
έπαιζαν όλους τους ρόλους. Από μέλος του Εκτελεστικού Γραφείου σε υπουργό, από
την τοπική οργάνωση στη Νομαρχία, από το συνδικάτο σε κρατική θέση. Δεν
υπήρχαν ειδικεύσεις, μονιμότητες, φέουδα, αμετακίνητοι παράγοντες, τεχνοκράτες
μιας κατεύθυνσης.

Θ’ απομονώσουμε τις κραυγές από το περιβάλλον και θα προχωρήσουμε στις
πράξεις.

Είμαστε πρακτικοί άνθρωποι, κύριε Ίβο.

Βασ. Στεργιάδη, Ο κ. Ίβο

Η αντίληψη και πρακτική αυτή προκάλεσαν κοινωνικές αναμείξεις. Λαϊκά παιδιά
μπήκαν ­ ex officio; ­ στα μεγάλα σαλόνια, νεαροί επιστήμονες ξεπέρασαν τις
αρτηριοσκληρωτικές αυθεντίες του κλάδου, αιθεροβάμονες ιδεολόγοι ψήθηκαν στη
διοίκηση/διαχείριση γιγάντιων οργανισμών, δρόμοι κλειστοί άνοιξαν, δυνάμεις
της κοινωνίας απελευθερώθηκαν. Παρά τα λάθη, τις ατομικές παρεκκλίσεις, τις
αφομοιώσεις, σε γενικές γραμμές η «επιμιξία» αυτή είχε θετικά αποτελέσματα. Ο
ενθουσιασμός μπολιάστηκε με την πείρα, οι φρέσκιες ιδέες ταρακούνησαν τη
γραφειοκρατία, οι κοινωνικοί διαχωρισμοί μειώθηκαν, νέες πολιτικές
προσωπικότητες έλαμψαν, τα παλιά τζάκια γκρεμίστηκαν.

Κοινός παρονομαστής αυτής της γενιάς ήταν ο συνδυασμός γνώσης, πολιτικής
σκέψης, κοινωνικής ευαισθησίας, ανιδιοτέλειας, αισθήματος ευθύνης προς το
Κίνημα ή τον λαό. Κοινή έγνοια: κατιτί να προσφέρουν.

* Σήμερα τα πράγματα άλλαξαν. Τη διοίκηση καλούνται να στελεχώσουν (ή και να
«σώσουν») διάφοροι προκάτ ειδικοί, οι οποίοι έχουν (ή αποκτούν) καλές
συστάσεις από ομίλους συμφερόντων, οι οποίοι το πρώτο που κάνουν είναι να
διαπραγματευθούν τον μισθό τους και το χρώμα της λιμουζίνας που θα τους
μετακινεί και οι οποίοι σε περίπτωση αποτυχίας (όπερ και το συνηθέστερο) δεν
αποδίδουν λογαριασμό σε κανέναν. Στη Βουλή άρχισαν να εμφανίζονται
«φιντανάκια» που δίνουν την εντύπωση ότι έρχονται από το πουθενά, ενώ στην
πραγματικότητα η πορεία τους (αφετηρία – ενδιάμεσοι σταθμοί – τέρμιναλ) είναι
επιμελώς προσχεδιασμένη. Οι «φωταδιστές» εκσυγχρονιστές πανεπιστημιακοί, που
τόσο πολύ εμίσησαν και αρθρογράφησαν κατά του λαϊκισμού της περιόδου
1981-1989, έχουν κυριολεκτικά εφορμήσει και καταβροχθίσει ό,τι
ερευνητικό/επιμορφωτικό/καταρτισιακό πρόγραμμα παρουσιάζεται στα φιλικά
υπουργεία.

Οι υπουργοί διορίζονται για να ασκήσουν τις αρμοδιότητες του υπουργείου τους
υπέρ των πολιτών, όμως άλλοι ασχολούνται με τα έργα των προηγουμένων, άλλοι με
τις κομματικές ίντριγκες, άλλοι με το δελφινικό τους image, άλλοι με τη
διείσδυσή τους στα άδυτα της πλουτοκρατίας κ.ο.κ. Όλοι υποπτεύονται όλους και
οι περισσότεροι «χτυπούν προκαταβολικά», ώστε να προλάβουν το χτύπημα του
αντίζηλού τους.

Δημοσιογράφοι και γενικότερα άνθρωποι των media αλλάζουν αυλές (Καστρί, Εκάλη,
Ρηγίλλης, Αναγνωστοπούλου) με ταχύτητες που θα ζήλευαν δρομείς των 100 μ. και
πουλάνε «ισχυρές δόσεις τωρινής νομιμότητας» για να μην αποκαλυφθεί το
παρελθόν τους. Πρώην αριστεροί προστάτες του περιβάλλοντος διαγκωνίζονται για
να γίνουν «περιβάλλον», πρώην δικαστικοί του γλυκού νερού επιστρατεύονται για
να καταστήσουν αξιόπιστη την εκτροπή των θεσμών.

Κοινός παρονομαστής της Νέας Κυβερνώσας Τάξης: εμείς μόνο ξέρουμε, εμείς
είμαστε Ευρωπαίοι και κοσμοπολίτες, εμάς εμπιστεύονται τα megaσυστήματα. Κοινό
χαρακτηριστικό αυτών των παντοκρατών: κατιτί να κερδίσουν.

* Ουδείς (θέλει να) γνωρίζει το βάθος του ρόλου του. Ουδείς ενδιαφέρεται για
το αν θα τον παίξει ιστορικά σωστά (δηλαδή υπέρ του λαού). Ουδείς αισθάνεται
την ανάγκη ν’ απολογηθεί (ή έστω να κοκκινίσει). Ουδείς κόπτεται για την
τήρηση των διαδικασιών και της διαφάνειας. Όλα είναι επικοινωνία. Όλα είναι
συνταγές. Όλα είναι εφέ. Όλα είναι «δούναι και λαβείν». Όλα είναι συγκυρία.

Οι ρόλοι ­ και καμιά φορά μαζί τους και οι θεσμοί ­ διολισθαίνουν. Η
δημοκρατία γίνεται ακόμα πιο αδύναμη και ευάλωτη.

Η λαϊκή κυριαρχία εκχωρείται με το κομμάτι σε εξωπολιτικούς και εξωθεσμικούς
παράγοντες. Πολιτική και ιδεολογική ανομία. Ο καθένας ό,τι «του γουστάρει».
Στον καθένα ό,τι «του χρωστάμε». Μετοχές Μαρξ στο limit down.

ΥΓ: Με σκηνοθέτη, του οποίου μόνο τα αρχικά γνωρίζουμε, με ηθοποιούς
διαφορετικών σχολών και με κομπάρσους (δηλαδή εμάς) λαχανιασμένους (από τον
αγώνα για επιβίωση) και δυσλεκτικούς (στο να προφέρουμε λέξεις όπως
σοσιαλισμός, κοινωνικός έλεγχος, ταξική συνείδηση), πώς περιμένετε ­ ω
Αριστεροί ­ να πετύχει το έργο;

Σας πήραν τα συνθήματα, σας πήραν τους ανθρώπους, σας παίρνουν τώρα και τις
ταυτότητες. Να δούμε πότε θα συνειδητοποιήσετε τη στημένη παγίδα.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.