Το τέλος των νομισματικών πιέσεων

Η διατήρηση χαμηλών επιτοκίων σημαίνει πολύ μικρότερες δαπάνες για την
αποπληρωμή του εξωτερικού χρέους

Η πρόσδεση της δραχμής με το ευρώ θα γίνει στην κεντρική ισοτιμία των
340,75 δρχ. στις 31/12/2000

Η έλευση του ευρώ θα σημάνει το τέλος των νομισματικών κρίσεων; Σίγουρα όχι,
αφού κανείς δεν μπορεί να προδικάσει τις εξελίξεις στο μέλλον της παγκόσμιας
οικονομίας. Όμως, θα τις περιορίσει σε μεγάλο βαθμό, αφού έχει σηματοδοτήσει
το τέλος των κερδοσκοπικών επιθέσεων στα νομίσματα των 11 χωρών-μελών της
ευρωζώνης τα οποία, από το 1998, έχουν προσδεθεί με σταθερή και μόνιμη
ισοτιμία με το κοινό νόμισμα. Το ίδιο θα συμβεί και για τη δραχμή από την
1/1/2001 που θα συμμετάσχει στην ευρωζώνη με σταθερή και αμετάκλητη ισοτιμία.
Από τη στιγμή αυτή και μετά οι κερδοσκοπικές επιθέσεις, ο χειρότερος εφιάλτης
των ευρωπαϊκών οικονομιών τη δεκαετία του 1990, που ακόμη διατηρείται ζωντανός
για τη δραχμή, θα αποτελεί και γι’ αυτήν οριστικά παρελθόν.

Η πρόσδεση

Η πρόσδεση της δραχμής με το ευρώ θα γίνει στην κεντρική ισοτιμία των 340,75
δρχ. και θα πραγματοποιηθεί σε έξι μήνες από σήμερα, στις 31/12/2000.
Πρόκειται για το ξεκίνημα της πρώτης φάσης εισαγωγής του νέου νομίσματος σε
όλες τις χώρες-μέλη της ΟΝΕ, κατά τη διάρκεια της οποίας το ευρώ θα κυκλοφορεί
σε λογιστική μορφή. Αυτή η φάση θα διαρκέσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001. Στη
συνέχεια, μέχρι τις 31 Φεβρουαρίου 2002, το ευρώ και τα άλλα 12 νομίσματα θα
κυκλοφορούν παράλληλα. Μετά οι δραχμές και τα νομίσματα των άλλων 11 χωρών θα
αποσυρθούν από την κυκλοφορία και θα υπάρχει μόνο το ευρώ. Στην ουσία, όμως,
από το 2001, από την πρώτη φάση, δεν θα υφίσταται δραχμή, παρά μόνο ευρώ το
οποίο θα απεικονίζεται σε όλες τις συναλλαγές. Στο διάστημα αυτό η δραχμή θα
είναι απλώς ένα νομισματικό μέσο με σταθερή σχέση ανταλλαγής με το ευρώ.

Οι επιθέσεις

Τι σημαίνει αυτό; Ότι από την 1/1/2001 δεν θα υπάρχει δυνατότητα μεταβολής της
ισοτιμίας της δραχμής με το ευρώ. Άρα δεν θα υπάρχει και το έδαφος για την
εκδήλωση επιθέσεων στο νόμισμα (μαζικές πωλήσεις) με σκοπό την υποτίμησή του
για την αποκόμιση κερδών. Ενδεικτικό είναι ότι δεν θα υπάρχουν πλέον οι
συναλλαγές στο Fixing, κατά τη διάρκεια του οποίου η Τράπεζα της Ελλάδος σε
καθημερινή βάση παρεμβαίνει αγοράζοντας και πουλώντας δραχμές καθορίζοντας την
τρέχουσα ισοτιμία της δραχμής. Όπως λένε παράγοντες της Τραπέζης της Ελλάδος,
στην αγορά συναλλάγματος δεν διαπραγματεύεται η δραχμή αλλά το ευρώ. Θα
υπάρχει μόνο η δυνατότητα μεταβολής της ισοτιμίας του ευρώ σε σχέση με τα
κυριότερα ξένα νομίσματα (δολάριο, γιεν, στερλίνα κ.ά.). Η ισοτιμία του ευρώ
σε σχέση με τα νομίσματα αυτά θα καθορίζεται σε καθημερινή βάση στις αγορές
συναλλάγματος των 12 χωρών-μελών της ΟΝΕ με βάση την προσφορά και τη ζήτηση
καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Γι’ αυτό και η Τράπεζα της Ελλάδος θα έχει
διαφορετική αποστολή από αυτήν που έχει σήμερα. Όπως συμβαίνει σήμερα με τις
Κεντρικές Τράπεζες των 11 χωρών-μελών της ΟΝΕ και η Τράπεζα της Ελλάδος θα
παρεμβαίνει στην εγχώρια αγορά συναλλάγματος όποια στιγμή κριθεί απαραίτητο με
βάση τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ­ με την οποία θα
βρίσκεται σε on line σύνδεση ­ και θα αγοράζει ή θα πουλάει ευρώ συμβάλλοντας
στη διαμόρφωση της ισοτιμίας του στα επιθυμητά επίπεδα.

Τα οφέλη

Τα οφέλη από την εξάλειψη της κερδοσκοπικής απειλής για τη δραχμή είναι
σημαντικά. Ανώτερα στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης τονίζουν
ότι «φεύγει ένα μεγάλο βάρος από την οικονομική πολιτική». Το βάρος αυτό
εντοπίζεται σε μια σειρά κρίσιμες παραμέτρους της οικονομικής πολιτικής, οι
οποίες στις σημερινές συνθήκες καθημερινής διαμόρφωσης της ισοτιμίας του
νομίσματος προσδιορίζονται από το βάρος διατήρησης της σταθερότητας στο μέτωπο
αυτό.

Για παράδειγμα, όπως εξηγούν στελέχη οικονομικού επιτελείου, η οικονομική
πολιτική θα απαλλαγεί από την ανάγκη να διατηρούνται υψηλά τα επιτόκια σε
επίπεδα ελκυστικά για τα ξένα κεφάλαια ώστε να αποφεύγονται μαζικές εκροές
συναλλάγματος και πιέσεις στο νόμισμα. Η διατήρηση των επιτοκίων σε χαμηλά
επίπεδα σημαίνει ότι η χώρα θα καταβάλει πολύ λιγότερες δαπάνες για την
αποπληρωμή του εξωτερικού χρέους, γεγονός που ισοδυναμεί με εξοικονόμηση
σημαντικών πόρων στον προϋπολογισμό. Έτσι θα υπάρχουν τα περιθώρια να αυξηθούν
οι κοινωνικές δαπάνες καθώς και να μειωθούν οι φόροι σε τομείς στους οποίους
κρίνεται απαραίτητο (φορολογουμένους και επιχειρήσεις). Επίσης, ο πληθωρισμός
και στην Ελλάδα δεν θα επηρεάζεται από αλλαγές στην ισοτιμία δραχμής σε σχέση
με τα άλλα ευρωπαϊκά νομίσματα που οδηγούν σε αύξηση των τιμών των εισαγόμενων
προϊόντων. Παράλληλα, δεν θα υπάρχουν πιέσεις στο έλλειμμα του ισοζυγίου
τρεχουσών συναλλαγών, για λόγους που σχετίζονται επίσης με αλλαγές στις
ισοτιμίες των νομισμάτων στην ευρωζώνη. Πάνω από το 70% των συναλλαγών της
Ελλάδας πραγματοποιούνται σήμερα με χώρες-μέλη της ευρωζώνης. Δεδομένου ότι
στην ευρωζώνη θα κυκλοφορεί μόνο το ευρώ, σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει ο
κίνδυνος να αυξηθεί η δαπάνη της χώρας για εισαγωγές για συναλλαγματικούς
λόγους.

Τέτοιος κίνδυνος θα υπάρχει μόνο για τις εισαγωγές που κάνει η Ελλάδα από τις
τρίτες χώρες και κυρίως από τις ΗΠΑ, οι οποίες αποτελούν τον κυριότερο
εμπορικό εταίρο. Στην ουσία, μόνο οι αλλαγές στην ισοτιμία ευρώ – δολαρίου και
ευρώ – γιεν θα μπορούν να προκαλέσουν αύξηση στη δαπάνη για εισαγωγές και στο
έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου. Για τον ίδιο λόγο οι επιχειρήσεις των
χωρών-μελών της ΟΝΕ ­ και της Ελλάδας ­ θα πραγματοποιούν τις συναλλαγές τους
στην ευρωζώνη σε ένα σταθερό περιβάλλον, χωρίς να αντιμετωπίζουν κινδύνους από
τις αλλαγές στις ισοτιμίες των νομισμάτων. Έτσι θα μπορούν να προγραμματίζουν
με μακροπρόθεσμο ορίζοντα για τις επενδύσεις που θα κάνουν καθώς και για
άλλους στόχους που θα θέτουν.

Στελέχη του οικονομικού επιτελείου αναφέρουν ότι όταν η οικονομική πολιτική
απελευθερωθεί από όλες αυτές τις «αναγκαστικές παραμέτρους» τις οποίες σήμερα
πρέπει να λαμβάνει υπόψη, θα επικεντρωθεί στην προώθηση ευρύτερων διαρθρωτικών
αλλαγών στην οικονομία. Στόχος της πολιτικής αυτής θα είναι να δοθεί ώθηση
στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας, που θα αποτελεί τη βασική προϋπόθεση για
την επιβίωση και την «ευημερία» μιας οικονομίας

Το κρίσιμο εξάμηνο

Το ερώτημα είναι τι θα γίνει μέχρι να προσδεθεί η δραχμή μια για πάντα στο
άρμα του ευρώ. Υπάρχει ο κίνδυνος να εκδηλωθούν πιέσεις στο νόμισμα στο
διάστημα των περίπου έξι μηνών που απομένουν μέχρι τις 31/12/2000; Το
ενδεχόμενο αυτό δεν μπορεί να αποκλεισθεί.

Γι’ αυτό, άλλωστε, αποφασίσθηκε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε συνεργασία με
την Τράπεζα της Ελλάδος να παρακολουθούν στενά τους επόμενους μήνες την πορεία
προσαρμογής της τρέχουσας ισοτιμίας της δραχμής (κυμαίνεται σε 336,8 δρχ.)
στην κεντρική της ισοτιμία (340,75 δρχ.).

Όπως ανακοινώθηκε οι δύο Τράπεζες θα εποπτεύουν την πορεία προσαρμογής και θα
προχωρούν στις κατάλληλες ενέργειες γα την απρόσκοπτη ενσωμάτωση της δραχμής
στη ζώνη του ευρώ με βάση την κεντρική της ισοτιμία. Έτσι στον βαθμό που
εκδηλωθούν κερδοσκοπικές πιέσεις ενάντια στη δραχμή, οι δύο Τράπεζες θα
παρεμβαίνουν για την αποτροπή τους και τη διασφάλιση της σταθερότητας του νομίσματος.