Οι νέοι, στόχος των καπνοβιομηχανιών

Πρόκληση ανικανότητας! Ο «σκληρός άνδρας» των παλαιών διαφημίσεων τσιγάρου δεν είναι στ’ αλήθεια… τόσο σκληρός… Αιτία; Το κάπνισμα

Ο πόλεμος του καπνού στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν λέει να κοπάσει. Παρά τις
πρόσφατες ήττες τους, οι καπνοβιομηχανίες συνεχίζουν τη γνώριμη πολιτική τους,
με ένα βήμα μπροστά και δύο πίσω, στοχεύοντας στην ηλικιακή ομάδα που επί
χρόνια τώρα τις καθιστά από τις πιο εύρωστες επιχειρήσεις: Καλύτεροι εν
δυνάμει πελάτες είναι οι νέοι, κυρίως οι έφηβοι.

Τρεις χιλιάδες από αυτούς έχουν καθημερινά την πρώτη τους εμπειρία με το
τσιγάρο. Κι όμως, ήταν όμως μόλις πριν από τρεις μήνες που ο Στίβεν Πέιρις,
αντιπρόεδρος της μεγαλύτερης καπνοβιομηχανίας των Ηνωμένων Πολιτειών, Philip
Morris, είχε ταχθεί υπέρ ενός κανονισμού που θα διέπει αυτήν την αγορά για την
προστασία ευαίσθητων ομάδων, όπως είναι οι νέοι. Πρόσφατα επίσης είχε
παραδεχτεί δημόσια πρώτη φορά ότι το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο και άλλες
θανατηφόρες ασθένειες. Αντιστάθηκε όμως έντονα στον χαρακτηρισμό της νικοτίνης
ως ναρκωτικού.

Θύτες και θύματα

Από τα αμερικανικά δικαστήρια η αντιπαράθεση μεταξύ μηνυτών και
κατηγορουμένων, όπου μηνυτές είναι “θύματα” του τσιγάρου που υπέστησαν
ανεπανόρθωτες βλάβες στην υγεία και κατηγορούμενοι είναι μεγάλες
καπνοβιομηχανίες, παίρνει διαστάσεις ζωής και θανάτου. Και ίσως, παρά τις
συνέπειες που επωμίζονται, ο χαρακτηρισμός να μην ανταποκρίνεται κυρίως στους
ενάγοντες που επλήγησαν από το κάπνισμα ­ αν ληφθεί ως δεδομένη στις ημέρες
μας η ενημέρωση για τους κινδύνους του καπνίσματος και ακολούθως η ελευθερία
της επιλογής ­ αλλά στους κατηγορουμένους, που έπειτα από αρκετές δεκαετίες
ελεύθερης δράσης και τεράστιων κερδών, καλούνται σήμερα να καταβάλουν
δισεκατομμύρια δολάρια σε αποζημιώσεις.

Δικαιωμένη. Η Μαίρη Φάρναν, μία από τις ενάγουσες στη δίκη των «Καπνιστών της Φλόριντα»

Σε μιαν απόφαση κόλαφο για τις βιομηχανίες καπνού, δικαστήριο της Φλώριδας
επιδίκασε τον Απρίλιο το ποσό των 12,7 εκατομμυρίων δολαρίων για αποζημίωση
τριών εναγόντων.

Άλλες 1.000 αγωγές με παρόμοιο περιεχόμενο εκδικάζονται σήμερα στα αμερικανικά
δικαστήρια, προκαλώντας βάσιμες ανησυχίες σε αρκετούς από τους επενδυτές της
Wall Street.

Επί 40 χρόνια οι καπνοβιομηχανίες των Ην. Πολιτειών ήταν αήττητες στα
δικαστήρια. Μέρος από τα τεράστια κέρδη τους διοχετευόταν σε μια φαινομενικά
ισχυρότατη ομάδα δικηγόρων που έφερνε με επιτυχία σε πέρας τις νομικές
προκλήσεις. Πριν από τις αρχές του 1950 δεν ετίθετο θέμα προστασίας της
δημόσιας εικόνας τους. Η αγορά ήταν κάτι παραπάνω από πρόσφορη και το κοινό
δεν γνώριζε παρά ελάχιστα για τις συνέπειες του τσιγάρου στην υγεία. Μεταξύ
των Παγκόσμιων Πολέμων τα τσιγάρα διαφημίζονταν ως κάτι το ξεχωριστό που
συνδεόταν απευθείας με την προσωπικότητα του καπνιστή. Ήρωες και ηρωίδες
σπάνια φωτογραφίζονταν χωρίς τσιγάρο.

Καπνίζω επί σκοπώ! Η εικονιζόμενη Μάντλιν Τσέιμπερ είναι η δικηγόρος τού Λέσλι Γουίτλι, ο οποίος ξεκίνησε να καπνίζει αφού μπήκαν στα πακέτα των τσιγάρων οι προειδοποιητικές αναφορές για βλάβες στην υγεία που προκαλεί το κάπνισμα

Όλα άλλαξαν με τη δημοσίευση ενός άρθρου, το 1952, στο δημοφιλές περιοδικό
“Digest”, με τίτλο “Καρκίνος από το χαρτοκούτι”. Δεν συμπληρώθηκαν δύο χρόνια
και η βιομηχανία καπνού RJ Reynolds αντιμετώπισε την πρώτη της μάχη στα
δικαστήρια. Η Εύα Κούπερ κατέθεσε μήνυση εναντίον της για τον θάνατο του
συζύγου της από καρκίνο του πνεύμονα. Στην πλειονότητά τους οι νομικοί που
παρακολουθούσαν την εξέλιξη της υπόθεσης πίστευαν ότι αυτή θα ήταν η αρχή τους
τέλους για τις καπνοβιομηχανίες. Οι τελευταίες τούς διέψευσαν. Το ίδιο και το
δικαστήριο, που αποφάνθηκε ότι δεν υπήρχε απόδειξη πως το τσιγάρο προκάλεσε
τον καρκίνο. Επί χρόνια οι καπνοβιομηχανίες κατάφερναν να εξολοθρεύουν τους
αντιπάλους τους. Μέτρησαν 300 νίκες. Δύο άλλες υποθέσεις το ίδιο έτος
διήρκεσαν και στην επόμενη δεκαετία.

Οι καλύτεροι πελάτες. Τρεις χιλιάδες έφηβοι δοκιμάζουν κάθε μέρα τσιγάρο στις ΗΠΑ

Το 1994 αποδείχτηκε από τις κρισιμότερες χρονιές. Το κλίμα είχε αρχίζει να
αλλάζει και ο κόσμος ήταν ήδη αρκετά ενημερωμένος για τις βλαβερές επιπτώσεις
του τσιγάρου στην υγεία. Το φως της δημοσιότητας άρχισαν να βλέπουν εσωτερικά
έγγραφα των βιομηχανιών καπνού που κάθε άλλο παρά ισχυροποιούσε τη θέση τους.
Σε ένα από αυτά, της Brown & Williamson, έγραφε: “Πολύ λίγοι πελάτες
γνωρίζουν… ότι η νικοτίνη είναι δηλητήριο. 1978”.

Σε ένα άλλο της ίδιας εταιρείας, αλλά του 1963, το περιεχόμενο έρχεται να
αναιρέσει τους ισχυρισμούς του Πέιρς: “Η νικοτίνη προκαλεί εθισμό. Ανήκουμε
τότε σε μια επιχείρηση που πουλά νικοτίνη, ένα εθιστικό ναρκωτικό”. Οι
μηνύσεις άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη και ο Μισισιπής έγινε η πρώτη
Πολιτεία που απευθύνθηκε στις Δικαστικές Αρχές, ζητώντας να αναλάβουν οι
καπνοβιομηχανίες το κόστος αποκατάστασης της υγείας καπνιστών. Ο Αμερικανός
πρόεδρος ανακοίνωσε μέτρα για τον περιορισμό του καπνίσματος στους νέους.
Εντός 24 ωρών πέντε καπνοβιομηχανίες άρχισαν προσπάθειες για να παγώσουν το
πρόγραμμα.

Ο πόλεμος που έχει ξεσπάσει μεταξύ Πολιτειών, υπουργείου Δικαιοσύνης και
ατόμων που ασθένησαν έπειτα από χρόνια χρήση τσιγάρου μεταφέρεται στο
αμερικανικό Ανώτατο Δικαστήριο. Εντός του μήνα αναμένεται να αποφασίσει για το
αν η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων έχει δικαιοδοσία να επιβάλλει κανονισμούς
και ελέγχους στις καπνοβιομηχανίες. Μέχρι τότε, εκατομμύρια δολάρια θα
διοχετευτούν στη διαφήμιση από τις κυρίαρχες βιομηχανίες καπνού που διεξάγουν
αγώνα αυτή τη στιγμή για να βελτιώσουν τη δημόσια εικόνα τους, προβάλλοντας
όσα ισχυρίζονται πως έκαναν για να βοηθήσουν ανίσχυρες ομάδες πολιτών, θύματα
καταστροφών, φτωχές και κακοποιημένες γυναίκες.