ΕCΟFΙΝ των 12 αντίβαρο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Απαλλαγμένη από τον φόβο να μείνει στο περιθώριο της Ευρώπης, η Ελλάδα μπορεί
πλέον να ξαναθυμηθεί τις θεμελιώδεις αρχές της για την Ευρώπη, που δεν είναι
άλλες από τις αρχές της στενής ενοποίησης ή ομοσπονδοποίησης. Ο υπουργός
Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννος Παπαντωνίου σίγουρα τις ξαναθυμήθηκε και
φρόντισε να το κάνει γνωστό την περασμένη εβδομάδα δηλώνοντας ότι υποστηρίζει
τις προτάσεις του Γερμανού υπουργού Εξωτερικών κ. Γιόσκα Φίσερ για τη
δημιουργία μιας πολιτικής ομοσπονδίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και παράλληλα
υποστηρίζει την ενίσχυση της Ομάδας των Ευρω-11, των κρατών-μελών της ζώνης
του ευρώ, που αύριο θα γίνουν Ευρω-12, με την ένταξη και της Ελλάδας στη ζώνη
αυτή.

Οι υπουργοί Οικονομίας θα αποφασίσουν τη Δευτέρα υπέρ της ένταξης της Ελλάδας
στην ΟΝΕ. Θα ακολουθήσει η επίσημη απόφαση στις 19-20 Ιουνίου στη Σάντα Μαρία
ντα Φέιρα της Πορτογαλίας. Από ‘κεί και πέρα η Ελλάδα θα κληθεί να συμμετάσχει
στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι όχι πια ως μία χώρα που πασχίζει να κατακτήσει μία
θέση μεταξύ των ισχυρών, αλλά ως ισότιμος εταίρος. Τότε, οι απόψεις που θα
εκφράσει για τα μεγάλα και ανοιχτά θέματα που αφορούν τη μελλοντική μορφή
οργάνωσης και λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έχουν τη σημασία τους.

Η υποστήριξη της στενότερης ενοποίησης της Ευρώπης προσέκρουε έως τώρα σε ένα
μεγάλο οικονομικό εμπόδιο, που ήταν η μη συμμετοχή της χώρας στην ΟΝΕ. Και
αυτό, γιατί η στενότερη ενοποίηση συμβαδίζει κατά κανόνα με τη δημιουργία μιας
Ευρώπης πολλών ταχυτήτων. Από τη στιγμή που δεν μπορούν όλοι να συμμετάσχουν
σε μία διαδικασία, όπως η νομισματική ενοποίηση, τότε μοιραία δημιουργούνται
πολλές ταχύτητες. Η προώθηση αυτής της Ευρώπης δεν ήταν κάτι επιθυμητό για την
Ελλάδα, όσο βρισκόταν στη δεύτερη και στην τρίτη ταχύτητα της οικονομικής
ένωσης. Τώρα, όμως, που τοποθετείται πλέον στην πρώτη ταχύτητα, τα πράγματα
είναι διαφορετικά. «Σημασία έχει να είμαστε εμείς στην πρώτη ταχύτητα», είπε ο
κ. Παπαντωνίου, απαντώντας σε παρατήρηση ότι οι θέσεις του οδηγούν στην
υιοθέτηση της ιδέας των πολλών ταχυτήτων.

Φυσικά, υπάρχουν ίσως και πολιτικοί ενδοιασμοί στην υποστήριξη θέσεων, που
προβλέπουν, μεταξύ άλλων, την κατάργηση του κανόνα της ομοφωνίας στη λήψη
αποφάσεων. Αλλά, ο κ. Παπαντωνίου ήταν κατηγορηματικός την περασμένη Τρίτη,
όταν είπε ότι «στην Ευρώπη των 28 κρατών-μελών δεν μπορεί να ισχύει ο κανόνας
της ομοφωνίας» και ότι τις θέσεις αυτές τις υποστηρίζει όλη η κυβέρνηση και
δεν είναι προσωπικές του. Πρόσθεσε, απλώς, αναφερόμενος στην πρόταση του
Γερμανού υπουργού Εξωτερικών ότι «η στάση μας είναι θετική, αν και πολλά
πρέπει να συζητηθούν».

Οι Ευρώ-12

Η ιδέα των πολλών ταχυτήτων ονομάζεται στην κοινοτική ορολογία «ενισχυμένη
συνεργασία». Αυτό σημαίνει ότι ορισμένα κράτη-μέλη μπορούν να σχηματίζουν
ομάδες που θα αποτελούν κατά κάποιον τρόπο ένα σκληρό πυρήνα και θα πιέζουν
για τη στενή ενοποίηση σε τομείς, όπου δεν υπάρχει δυνατότητα να γίνει κάτι
τέτοιο από το σύνολο των κρατών-μελών.

Αυτό ισχύει κατ’ εξοχήν για την ομάδα των κρατών-μελών που μοιράζονται το
κοινό νόμισμα. Και το όργανο στο οποίο εκπροσωπούνται αυτά τα κράτη δεν είναι
άλλο από το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομίας, το ECOFIN.

Τα 11 σήμερα και 12 αύριο κράτη του ECOFIN συνεδριάζουν μεταξύ τους, συνήθως
πριν από το κανονικό ECOFIN. Όμως, η ομάδα τους, οι Ευρω-11, έχει άτυπο
χαρακτήρα και δεν μπορεί να πάρει αποφάσεις. Αυτό ήταν κάτι που η Ελλάδα το
είχε υποστηρίξει με όλες της τις δυνάμεις όσο ήταν εκτός ομάδας. Τώρα, βλέπει
το θέμα διαφορετικά. Ο κ. Παπαντωνίου υποστήριξε ότι η ομάδα πρέπει να
ενισχυθεί θεσμικά και να γίνει ένας ισχυρός πόλος άσκησης οικονομικής
πολιτικής. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι κάτι τέτοιο θα αποτελέσει αντίβαρο στην
εξουσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία είναι το μόνο όργανο
άσκησης οικονομικής πολιτικής για τη ζώνη του ευρώ, αλλά περιορίζεται στη
νομισματική πολιτική, φυσικά. Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει
κατηγορηθεί για έλλειψη δημοκρατικής κατοχύρωσης, κάτι που φυσικά δεν ισχύει
για τους Ευρω-11, οι οποίοι εκπροσωπούν τις κυβερνήσεις τους.

Ο κ. Παπαντωνίου στις δηλώσεις του, ύστερα από συνάντησή του με ευρωβουλευτές
από όλα τα κόμματα, είπε ότι η ενίσχυση της ομάδας του ευρώ είναι μία πρόταση
που μπορεί άμεσα να προωθηθεί. Σε 6-12 μήνες μπορεί να εφαρμοσθεί, είπε
χαρακτηριστικά, ενώ βεβαίως η αλλαγή του συνολικού τρόπου λειτουργίας της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, προς την κατεύθυνση της ομοσπονδοποίησης, απαιτεί αλλαγή
της Συνθήκης και άρα πολύ περισσότερο χρόνο.

Η φορολογία

Η φορολογία θα μπορούσε να είναι ο πρώτος τομέας στον οποίο θα φανούν τα
αποτελέσματα μιας ενισχυμένης συνεργασίας μεταξύ των κρατών της ζώνης του
ευρώ. Δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πριν από 10 ημέρες
προτάσεις για κοινούς κανόνες φορολογικής πολιτικής, οι οποίοι ξεσήκωσαν
αντιδράσεις και τελικά «ερμηνεύθηκαν» ως μη δεσμευτικό πλαίσιο. Η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή είχε ανέκαθεν την τάση να υποστηρίζει τη στενή ενοποίηση της Ευρώπης
και να παρουσιάζει ανάλογες προτάσεις. Αυτό, άλλωστε, εξυπηρετεί εξ ορισμού τα
δικά της συμφέροντα.

Εξυπηρετεί, όμως, ταυτόχρονα και τα συμφέροντα των ασθενέστερων κρατών –
μελών, τα οποία έβρισκαν πάντα στην Επιτροπή έναν φυσικό σύμμαχο. Κι αυτό
γιατί η θεσμοθέτηση μορφών ενοποίησης θέτει σε ίση βάση μικρά και μεγάλα
κράτη-μέλη. Διαφορετικά, οι συνεργασίες προχωρούν ατύπως και ευνοούν ασφαλώς
τους ισχυρούς. Γι’ αυτό και οι εκπρόσωποι της Φινλανδίας που επισκέφθηκαν την
περασμένη εβδομάδα την Αθήνα για να γνωρίσουν, όπως είπαν, τον νέο εταίρο τους
στην ομάδα του ευρώ, τόνισαν στους Έλληνες αξιωματούχους, με τους οποίους
συναντήθηκαν, την ανάγκη να λειτουργήσουν σε συνεργασία με την Κομισιόν.

Αναφέρθηκαν, μάλιστα, ειδικά στις προτάσεις για τη φορολογική ενοποίηση,
λέγοντας ότι ακόμη και αυτές πρέπει να υποστηριχθούν.

Για να διαπιστώσει κανείς το γιατί, αρκεί να ακούσει τους διαφωνούντες, κυρίως
τις 3 χώρες εκτός της ζώνης του ευρώ, που λένε ότι «η ατζέντα της φορολογικής
εναρμόνισης αποτελεί τμήμα μίας ευρύτερης στρατηγικής για τη δημιουργία ενός
ευρωπαϊκού υπερκράτους».

Ένα τέτοιο «υπερκράτος» η Ελλάδα το υποστηρίζει, αφού μέσα σ’ αυτό μπορεί να
διασφαλίσει καλύτερα από οπουδήποτε αλλού τα συμφέροντά της.