«Ζάπινγκ» θανάτου με κοκτέιλ ναρκωτικών ουσιών

Την ίδια στιγμή που οι επίσημες Αρχές καταγράφουν ως «ξεχωριστή πηγή»
θανάτου τις διαφορετικές ουσίες, διαχωρίζοντας σε θανάτους από ηρωίνη, κοκαΐνη
και ψυχοτρόπα, οι χρήστες αλλά και οι γιατροί που ασχολούνται με την
απεξάρτηση βιώνουν την πραγματικότητα της πολυεξάρτησης.

Συνθετικά χάπια και κοκαΐνη, αλκοόλ και Ecstasy, ηρωίνη και κοκαΐνη, ηρωίνη
και χασίς, τριπάκια και LSD αναμειγνύονται σε συνδυασμούς και δοσολογίες
επικίνδυνες για την υγεία, δημιουργώντας γενιές πολυεξαρτημένων χρηστών, για
τους οποίους, σύμφωνα με ειδικούς της απεξάρτησης, δεν υπάρχει διαφορετική
οδός απεξάρτησης «αλλά μεγαλύτερη δυσκολία». Κάθε ουσία επιδρά με διαφορετικό
τρόπο στον ανθρώπινο οργανισμό, δημιουργεί διαφορετικού βαθμού στερητικά και
άλλου τύπου ψυχολογική εξάρτηση. Κι ενώ ακόμα δεν υπάρχουν στοιχεία για την
πλήρη διερεύνηση της επίδρασης όλων των ναρκωτικών ουσιών, ο συνδυασμός τους
είναι το σκοτεινό ανεξερεύνητο πεδίο.

Το χασίς και τα χάπια στην αρχή «ήταν ό,τι έπρεπε τότε που ήμουν 15 και το
μόνο που ήθελα είναι να πηγαίνω στο γήπεδο με την παρέα και να τρελαίνουμε
τους απέναντι στην κερκίδα». Γιατί χάπια; «Α, Υπνοσεντόν και Αρντάν. Γιατί τα
βρίσκαμε πανεύκολα».

Ένα μήνα μετά πήρε Βαβιξίλ, ένα αντιβηχικό σιρόπι που περιέχει κωδεΐνη. «Για
να μάθω τι γίνεται διάβαζα με μανία εγκυκλοπαίδειες» λέει σήμερα ο Γιάννης που
είναι 28 ετών. «Οχυρωμένος» πίσω από τη γνώση που απέκτησε ο ίδιος μέσα από τη
χρήση 18 χρόνια τώρα, από την «ημέρα δοκιμής τις Κυριακές των γηπέδων», έχει
σταματήσει πλέον να καταφεύγει στις εγκυκλοπαίδειες. Τον ενδιαφέρει πολύ όμως
να ξέρει τι ακριβώς συμβαίνει στο σώμα του και είναι ικανός να μιλάει ώρες γι’
αυτό. Το πεδίο της γνώσης του σήμερα πια, που είναι τυπικός πολυεξαρτημένος
χρήστης, έχει διευρυνθεί.

Χασίς με χάπια, μετά σιρόπια κωδεΐνης, μετά συνδυασμός αλκοόλ και χασίς,
τριπάκια, LSD, κοκαΐνη, ηρωίνη, χάπια. Σήμερα είναι σχεδόν ευτυχισμένος που
έχει καταφέρει εδώ κι εφτά μήνες να κόψει την ενδοφλέβια χρήση και
χρησιμοποιεί μόνο τη μύτη. Επίσης, αν ήταν να διαλέξει, θα επέλεγε το σπίντπολ
­ μόνο που «δεν είναι για πολύ».

Στο Διάστημα!

«Αυτός ο συνδυασμός ηρωίνης – κοκαΐνης είναι απερίγραπτος. Φαντάσου την ηρωίνη
που σε κατεβάζει και μετά να σε τινάζει ξαφνικά η επίδραση της κοκαΐνης ­
είναι σαν να κοιμάσαι ή να κολυμπάς χαλαρά σε κάτι και μετά να εκτοξεύεσαι στο
Διάστημα».

Γιάννης Λιάππας: «Δεν υπάρχει απεξάρτηση ανάλογα με την ουσία. Υπάρχει αντιμετώπιση της σωματικής εξάρτησης μέσω των προγραμμάτων που γνωρίζουμε, αλλά το δυσκολότερο κομμάτι εξακολουθεί να είναι η ψυχολογική απεξάρτηση. Εξάρτηση ασφαλώς δεν δημιουργεί μόνο η ηρωίνη»

Ο ψυχίατρος Γιάννης Λιάππας, αναπληρωτής καθηγητής στην Ιατρική Σχολή της
Αθήνας, περιγράφει το ίδιο φαινόμενο ως «την αίσθηση που έχει ένας που κάνει
μπάντζι τζάμπινγκ. Όταν δηλαδή πέφτεις από μεγάλο ύψος ακολουθώντας τη
βαρύτητα και μετά κάτι ξαφνικά σε τραβάει επάνω».

Ο Γιάννης, που κάνει μπάντζι τζάμπινγκ θανάτου από τα 15 του πιστεύει ότι έχει
επίγνωση των ορίων. Στα κύτταρα του εγκεφάλου, στο αίμα και στα ζωτικά όργανα
του σώματός του έχουν κυκλοφορήσει σχεδόν όλες οι ουσίες. «Περισσότερο ίσως
από παλαιότερα, η πολυεξάρτηση είναι αυτό που χαρακτηρίζει τους χρήστες» λέει
ο καθηγητής. «Υπάρχει βέβαια μια εκλεκτική συγγένεια που, ανάλογα με την
ψυχοσύνθεση του ατόμου, εκφράζεται σε κάποια επιλογή. Για παράδειγμα, ο
χρήστης κοκαΐνης φαίνεται να προτιμά το Ice και το Ecstasy, όμως όταν έχεις
συνδυασμό ηρωίνης – κοκαΐνης αντιλαμβάνεσαι πως δεν υπάρχει κανόνας. Η
πολυεξάρτηση δημιουργεί επιπλέον προβλήματα στην απεξάρτηση, αφού κάθε ουσία
επιδρά με διαφορετικό τρόπο και γι’ αυτό έχει διαφορετικά στερητικά και
χαρακτηριστικά. Άλλες ουσίες δημιουργούν έντονη σωματική εξάρτηση, άλλες
έντονη ψυχολογική εξάρτηση. Δεν υπάρχει χρήστης που να παίρνει μόνο μία ουσία,
κάτι που ίσως δημιουργούσε άλλα δεδομένα».

Ο Γιάννης είναι εξαρτημένος από ηρωίνη, αλλά κάνει ταυτόχρονη χρήση χασίς,
χαπιών, δεν λέει όχι σε τριπάκια, θρίμπεϊς, σπίντμπολ και σκέτη κοκαΐνη.
Γνωρίζοντας λίγο – πολύ μετά τα 18 χρόνια χρήσης τι προκαλεί το καθένα,
προσπαθεί να «ελέγχει την κατάσταση». Λέει για παράδειγμα «δεν θέλω να εθιστώ
στην κοκαΐνη, γιατί σε ρίχνει πολύ άσχημα. Δεν προκαλεί σωματικό αλλά έντονο
ψυχολογικό εθισμό και αν εξαρτηθείς, πηγαίνεις στον πάτο».

Δοκίμασε τριπάκια (πολύχρωμα χαρτάκια εμποτισμένα με συνθετική ουσία) που
κράτησαν από 48 ώρες ­ «ένα μάικρο στη Μύκονο ­ κι άλλα που κράτησαν 12 ώρες ­
ένα Ohm. Δοκίμασε LSD, «που φέρναμε από Άμστερνταμ σε μπισκότα Παπαδοπούλου,
ήταν σε σταγόνες με τις οποίες μούλιαζαν τα μπισκότα και τα τρώγαμε όπως
ήταν», και φυσικά κοκαΐνη «αλλά και ό,τι άλλο κυκλοφορεί».

Η ηρωίνη

Η βασική του εξάρτηση, όπως λέει, είναι η ηρωίνη. Για να την αντιμετωπίσει
όμως παίρνει «τα πάντα». Ο ίδιος επιμένει να λέει ότι «διαφωνώ με αυτό που
λένε οι γιατροί, πως η χαρμάνα δεν σκοτώνει, γιατί έχω δει άνθρωπο να
πεθαίνει». Όμως εγχειρίδιο για «την πολυεξάρτηση» δεν υπάρχει…

Οι ουσίες εμφανίζονται και εξαφανίζονται με διαφορετικά ονόματα ακολουθώντας
τη μόδα.

«Το Ice και το Ecstasy είχαν εξαφανιστεί μετά το ’70 και εμφανίστηκαν ξανά ως
ουσίες παράνομης χρήσης προς τα τέλη της δεκαετίας του ’80. Είναι διεγερτικά,
προκαλούν έντονο ψυχολογικό εθισμό, και η στερεοχημική δομή τους προκαλεί
“σπιντάρισμα”, το οποίο με τη σειρά του δημιουργεί βλάβες στο σώμα:
ταχυκαρδία, αγγειοσυσπάσεις, αύξηση της πίεσης και αν συνδυαστούν με έντονη
σωματική δραστηριότητα και κακές συνθήκες εξαερισμού, είναι δυνατόν να
προκληθεί θερμοπληξία, ακόμα και εγκεφαλικό» επισημαίνει ο κ. Λιάππας.

«Η πλέον δημοφιλής ψευδαισθησιογόνος»

«Από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 η πλέον δημοφιλής ψευδαισθησιογόνος
αμφεταμίνη είναι η MDMA, η οποία έγινε ευρύτερα γνωστή ως Ecstasy.

Η χρήση της είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Αγγλία, όπου η εξάπλωσή της
συνέπεσε με την εμφάνιση της κίνησης των ρέιβερ. Στο διάστημα 1990-95
σημειώθηκαν στην Αγγλία περισσότεροι από 10 θάνατοι ατόμων από τη χρήση MDMA.
Ως αιτία θεωρήθηκε η υπερπυρεξία (αύξηση της θερμοκρασίας) και η παράλυση του
αγγειοκινητικού κέντρου. Ακόμα και σε συνήθης δόσεις, το Ecstasy μπορεί να
προκαλέσει υπερπυρεξία, ιδιαίτερα όταν ο χρήστης χορεύει ασταμάτητα,
συνωστιζόμενος και υπό το φως ισχυρών προβολέων που εκπέμπουν και θερμότητα.
Έχει προταθεί η άποψη ότι η μεγάλη και συνεχής κατανάλωση υγρών μπορεί να
προλάβει την τοξική υπερπυρεξία της MDMA και τις συνακόλουθες επικίνδυνες για
τη ζωή ηλεκτρολυτικές διαταραχές. Αντίθετα, η κατανάλωση αλκοόλ απαγορεύεται,
επειδή μπορεί να δυσχεράνει ακόμα περισσότερο τη θερμορυθμιστική λειτουργία
του οργανισμού.

Η μακροχρόνια χρήση της ουσίας έχει συσχετιστεί με ηπατοτοξικές και
νευροτοξικές βλάβες, οι οποίες όμως προς το παρόν αμφισβητούνται».

Από το βιβλίο «Εξαρτησιογόνες ουσίες», Μάριος Μαρσέλος, καθηγητής και
διευθυντής του Εργαστηρίου Φαρμακολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Παιδιά 14 και 16 ετών στον τραγικό απολογισμό

Ο κύκλος της ζωής της έκλεισε στα 16 της χρόνια. Το νεαρό κορίτσι, από τα
μικρότερα θύματα ναρκωτικών ουσιών των τελευταίων χρόνων, είχε βρεθεί νεκρό
στο διαμέρισμα φίλου της. Για αρκετές ημέρες η αιτία του θανάτου της ήταν
αδιευκρίνιστη και την απάντηση έδωσαν τελικά οι εξετάσεις στα εργαστήρια.

Στα χέρια της δεν υπήρχαν τα σημάδια εκείνα που μαρτυρούν χρήση ηρωίνης και
στο διαμέρισμα δεν υπήρχαν σύριγγες και άλλα σύνεργα. Ερευνώντας όμως οι
αστυνομικοί λεπτομερώς τα συρτάρια, ακόμα και το καλάθι των αχρήστων, βρήκαν
χάπια Υπνοσεντόν και πολλές άδειες καρτέλες με διάφορα άλλα υπνωτικά χάπια.

Σε κώμα

Δεκατεσσάρων χρόνων ήταν άλλες δύο κοπέλες, που έπειτα από ολονύχτια
διασκέδαση, παρέα με έναν φίλο τους, κατέληξαν στο νοσοκομείο. Νυχτερινή
διασκέδαση με άφθονο αλκοόλ και χάπια. Ένας συνδυασμός – δυναμίτης που τις
έστειλε σε κωματώδη κατάσταση στο νοσοκομείο. Οι γιατροί πρόλαβαν και τις
γλίτωσαν την τελευταία στιγμή. Για μια άλλη όμως 18χρονη, η αντίστροφη μέτρηση
για τη ζωή της είχε ήδη αρχίσει όταν μεταφέρθηκε μελανιασμένη στο νοσοκομείο.
Βυθισμένη σε κώμα, δεν συνήλθε και άφησε λίγο αργότερα την τελευταία της πνοή.
Ένα κοκτέιλ με χάπια πριν κάνει τη μοιραία δόση ηρωίνης ήταν το «διαβατήριο»
για το τελευταίο της ταξίδι.

Τρεις ιστορίες με έναν κοινό παρονομαστή, τη χρήση χαπιών, ψυχοτρόπων ουσιών.
Υπερβολική δόση στην πρώτη τραγική ιστορία, κοκτέιλ με χάπια και αλκοόλ στη
δεύτερη και θανατηφόρος συνδυασμός χαπιών με ηρωίνη στην τρίτη.

Στις επίσημες λίστες καταγραφής των θανάτων από ναρκωτικά έχει προστεθεί τα
τελευταία χρόνια και μια άλλη κατηγορία. Η κατηγορία με την ένδειξη θάνατοι
από ψυχοτρόπες ουσίες. Τα τελευταία 12 χρόνια, (1988 -1999) τουλάχιστον 44
νέοι έχουν χάσει τη ζωή τους από ψυχοτρόπες ουσίες, που αποτελούν και τη
δεύτερη αιτία θανάτου.

Οι αριθμοί

Σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία των τελευταίων 12 χρόνων, η ηρωίνη
παραμένει στην κορυφή ως η κυριότερη αιτία θανάτου χρηστών. Το 90% των θανάτων
οφείλεται στην ηρωίνη και με μεγάλη διαφορά ακολουθούν οι θάνατοι από άλλα
είδη ναρκωτικών, όπως οι ψυχοτρόπες ουσίες, η μορφίνη και η κοκαΐνη.

Ειδικότερα, τα τελευταία 12 χρόνια έχουν καταγραφεί 44 θάνατοι από ψυχοτρόπες
ουσίες, 35 θάνατοι από μορφίνη, οκτώ από κοκαΐνη και τέσσερις θάνατοι που
οφείλονταν σε παράλληλη χρήση μεγάλης ποσότητας αλκοόλ και χασίς.

Το σκηνικό για τους αξιωματικούς της Ασφάλειας που διερευνούν υποθέσεις
ναρκωτικών δεν είναι πια τόσο γνώριμο και ξεκάθαρο όπως στο παρελθόν. Σε
έρευνες που κάνουν σε σπίτια, σε πιάτσες και σε χώρους διασκέδασης, επικρατεί
σύγχυση, καθώς δεν ξέρουν τι θα βρουν από τις ποικιλίες νέων συνθετικών
ναρκωτικών που κυκλοφορούν.

Νέες γενιές

Οι Αρχές, αντιμέτωπες με νέες γενιές ναρκωτικών ουσιών που εξελίσσονται
συνεχώς, με άγνωστες, διαφορετικές συνθέσεις και ονομασίες, τρέχουν για να
προλάβουν το τρένο της μεγάλης φυγής. Στην ουρά των εξελίξεων συνήθως,
μαθαίνουν τελευταίες, από τις κατασχέσεις και τις εξετάσεις στο Χημείο για τις
νέες ουσίες που ήδη κυκλοφορούν, για τα κάθε λογής χάπια που διακινούνται χέρι
με χέρι. Χάπια κατασταλτικά, διεγερτικά, παραισθησιογόνες ουσίες για «καλά
ταξίδια» ή για «σπινταρίσματα» στη διασκέδαση, ανάλογα με τη διάθεση του
χρήστη.

Συνθετικά ναρκωτικά που συνήθως παρασκευάζονται σε αυτοσχέδια εργαστήρια στις
μεγάλες αγορές του εξωτερικού, εισάγονται και κυκλοφορούν στη χώρα μας. Νέες
πατέντες με διαφορετικές χημικές συνθέσεις και αναλογίες, με διαφορετικά
«λογότυπα» κάθε φορά, που κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει πόσο επικίνδυνα μπορεί
να αποβούν.

Κάθε χρόνο και χειρότερα…

Κάθε χρόνο η ίδια τραγική διαπίστωση. Κάθε χρόνος κλείνει με ένα θλιβερό
ρεκόρ. Το θλιβερό ρεκόρ των θυμάτων των ναρκωτικών που καταρρίπτεται τον
αμέσως επόμενο χρόνο. Από το 1994 και μετά, όλο και αυξάνεται ο αριθμός των
θυμάτων με τους δείκτες να ανεβαίνουν επικίνδυνα. Όλο και περισσότεροι χρήστες
μπαίνουν στις λίστες των θυμάτων. Και το τραγικότερο, κάθε χρόνο αυξάνεται και
ο αριθμός των θυμάτων ηλικίας κάτω των 20 χρόνων και διευρύνεται η βάση της
ηλικίας των χρηστών.

Η θλιβερή παράδοση συνεχίσθηκε και το 1999. Και πάλι σημειώθηκε ρεκόρ θανάτων
με 265 χρήστες νεκρούς, σε σχέση με τους 245, 232 και 222 που βρήκαν τον
θάνατο τα τρία προηγούμενα χρόνια (1998,1997 και 1996 αντιστοίχως).

Και για φέτος τα μηνύματα δεν είναι αισιόδοξα, αφού σε τέσσερις μήνες μόνο
στην Αττική έχουν καταγραφεί 72 θάνατοι χρηστών.