ΔΡΟΜΟΙ

Η Δύση…

… δεν ήταν ακόμη πλούσια και χορτάτη, όταν η Λένι Ρίφενσταλ, η
«καλλιτέχνις του χιτλερικού καθεστώτος», απαθανάτιζε τις γυμνές φιγούρες των
αθλητών των Ολυμπιακών Αγώνων του 1936. Όταν η Δύση πλούτισε και χόρτασε, στα
τέλη του αιώνα, ανακάλυψε τη ναρκισσιστική λατρεία του σώματος. Στην εποχή του
πυρός και του σιδήρου, τα ταμπού έκρυβαν το γυμνό σώμα από τα βλέμματα. Οι
σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες δοξάζουν την πτώση όλων των ταμπού. Το σώμα
ερευνάται και εκτίθεται σε κάθε του πτυχή, το κάλλος γίνεται ένα μαζικό
ιδεώδες, το ωραίο σώμα γίνεται ένα εμπορευματικό είδος πολυτελείας. Στη
ναζιστική λατρεία του κλασικού, η ομορφιά ήταν προνόμιο των εκλεκτών. Στο
σύγχρονο σταρ-σύστεμ, η ομορφιά γίνεται «δημοκρατική» και μπαίνει στη διάθεση
όλων.

Μια σύγκριση…

… ανάμεσα στους στυλιζαρισμένους αθλητές τής Ρίφενσταλ και τα αθλητικά
σώματα του 2000 γίνεται σχεδόν υποχρεωτική, όταν, παραμονές των Ολυμπιακών
Αγώνων του Σίδνεϋ, το περιοδικό «Black & White» δημοσιεύει τη φωτογραφία
είκοσι εννέα γυμνών αθλητών της αυστραλιανής Ολυμπιακής ομάδας. Σήμερα, οι
αθλητές γνωρίζουν κάθε λεπτομέρεια της κοινωνίας του θεάματος, ξέρουν να
κάνουν μοδάτες εμφανίσεις, να εκθέτουν το χαμόγελό τους, τα σκουλαρίκια τους,
την κόμμωσή τους, το τατουάζ τους. Δεν αισχύνονται να επιδεικνύονται χαρίεις.
Υποκύπτουν στη σεξουαλικότητα της επιτυχίας. Και όμως, μόλις πριν από μερικές
δεκαετίες, όταν ούτε η κοινωνία της αφθονίας ούτε τα μέσα ενημέρωσης ήταν τόσο
παντοδύναμα, οι αθλητές έμοιαζαν πιο πολύ με καλόγερους αφοσιωμένους στη
λατρεία του αθλητισμού. Πριν από αυτούς, το έργο τής Ρίφενσταλ ήταν η
εξιδανίκευση της φυλής, ο μύθος του πολεμιστή, η βούληση της γερμανικής
ισχύος. Σε αυτό δεν χωρούσε ούτε το σεξ ούτε η ατομική τέρψη. Το αντίθετο.
Ήταν η άρνησή τους και η καταστολή τους.

Στο ξεγύμνωμα…

… των αθλητών διακρίνει κανείς σήμερα μια προσπάθεια διέγερσης
ηδονοβλεπτικών αισθημάτων. Επτά δεκαετίες μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του
Βερολίνου, το κάλλος είναι πια «δημοκρατικό», διαφορετικό από τις σκοτεινές
μυθολογίες που προέβαλλαν πάνω στο σώμα του αθλητή τη φυλετική υπεροχή στο
όνομα της οποίας έγιναν οι πιο αποτρόπαιες ωμότητες. Το σύγχρονο κάλλος είναι
προς επίδειξη και κατανάλωση. Λίγο πριν βολευτεί κανείς στην πολυθρόνα του για
να παρακολουθήσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες από την τηλεόραση.

Το σώμα…

… είναι μια ψυχρή αρχιτεκτονική, για να τη βλέπει κανείς ενσωματωμένη
σε άλλες αρχιτεκτονικές. Το σώμα των αθλητών του ναζιστικού νεοκλασικισμού τής
Ρίφενσταλ ή των εργατών του σοσιαλιστικού ρεαλισμού τού Στάλιν ήταν κομιστής
ιδεολογικών μηνυμάτων. Το σώμα των σύγχρονων αθλητών είναι μαρτυρία του
παγκόσμιου καταναλωτισμού: κάθε τόσο αλλάζει όνομα, μαζί με τα μπλουζάκια, τα
παπούτσια και τα αρώματα. «Εσύ θα γδυνόσουν, αν σου το ζητούσαν;», ρωτάει
δημοσιογράφος της εφημερίδας «Στάμπα» την Ιταλίδα πρώην πρωταθλήτρια Σάρα
Σιμεόνι. «Εγώ; Ποιος ξέρει; Τότε δεν μας είχε βάλει ακόμη στόχο η διαφήμιση.
Σήμερα, σε κάθε αθλητή όλα είναι εκμεταλλεύσιμα. Φυσικά, ακόμη και το γυμνό
σώμα του».