Μάνα-Κουράγιο στον τόπο που δεν ξημερώνει άσπρη μέρα…

«Περ φουκαράν νούνκα ντιτ μπάρδα» (ο φουκαράς δεν βλέπει άσπρη μέρα), λένε
στην Αλβανία. Και στο Τοπόγιαν, το χωριό από όπου κατάγεται η 13χρονη Αλβανίδα
που είχε έγκλειστη στην Αθήνα συμπατριώτης της, οι φουκαράδες περισσεύουν. Εδώ
όλοι ζουν σε πρωτόγονη κατάσταση. Οι κάτοικοι, στην πλειοψηφία τους,
μουσουλμάνοι ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες, μένουν σε μικρά φτωχικά σπίτια
χαμένα στο βουνό. Όπως και η Νασιφέρ, η μητέρα της 13χρονης, η οποία πλέον ζει
μόνη της με το πιο μικρό κοριτσάκι της. Έχει έξι παιδιά και τα πέντε έχουν
φύγει. Την 13χρονη την άρπαξαν και την έστειλαν στην Αθήνα.

Δεν γνώριζε και ακόμη δεν γνωρίζει πολλά για την περεπέτειά της. Δεν θέλει
να μάθει. Να την δει θέλει. Να την αγκαλιάσει. Όμως φοβάται ότι αυτοί που την
άρπαξαν θα την βρουν και θα της κάνουν κακό. Και για τη μικρότερη φοβάται. Δεν
την αφήνει από τα μάτια της. Όμως οι νεαροί με τις Μερσεντές δεν αστειεύονται.
Και μια γυναίκα μόνη στην ερημιά δεν μπορεί να αντιδράσει. Η Νασιφέρ δεν είναι
το μοναδικό τους θύμα. Στ’ αλβανικά χωριά όπως στο Τοπογιάν οι «γαμπροί», όπως
τους λένε, αρπάζουν και πουλάνε παιδιά σ’ Ελλάδα και Ιταλία.

Θέλει πίσω το παιδί της. «Δεν μπορεί η Ελλάδα να τη φέρει έως το Ελμπασάν;» ρωτάει. «Εκεί μπορώ να πάω και να την πάρω»

Για να φθάσεις στο Τοπογιάν διασχίζεις χιλιόμετρα λακκούβες και μερικές
εκατοντάδες μέτρα δρόμο. Κάρα και αυτοκίνητα συνωστίζονται. Άνδρες και
γυναίκες όλων των ηλικιών κόβουν χόρτα, σπέρνουν, καθαρίζουν. Σε αντίθεση με
ό,τι συμβαίνει στον Νότο, εδώ όλοι δουλεύουν. Το βλέπεις παντού. Ακόμη και στα
απόκρημνα βουνά σκαρφαλώνουν παιδιά και μαζεύουν «Σερεμπέ», ένα λουλούδι που
το χρησιμοποιούν για να φτιάχνουν σαμπουάν.

Άλογα, γελάδια και γαϊδούρια (αυτά είναι πιο απαραίτητα από καθετί στην
περιοχή) έχουν επιστρατευθεί για να οργωθούν κάτι χωραφάκια πάνω στο βουνό.
Απορείς πώς στέκουν. Οι εικόνες ίδιες σε όλη τη διαδρομή. Στο Τοπογιάν, το
χωριό της 13χρονης, ανατολικά του Ελμπασάν, δεν υπάρχουν καφενεία. Μόνο παιδιά
τρέχουν στους δρόμους (τα παιδιά εδώ είναι περισσότερα από τα οικόσιτα που
έχουν οι κάτοικοι).

Είναι λίγο μετά το μεσημέρι. Πέντε γαϊδούρια φορτωμένα με αλεύρι ανεβαίνουν
προς τον συνοικισμό. Δρόμος δεν υπάρχει. Στο κέντρο του χωριού πέντε-έξι
εργάτες κτίζουν μια εκκλησία. «Εγώ είμαι ορθόδοξος. Δουλεύω όμως για να κτίσω
την εκκλησία των καθολικών. Δεν υπάρχει αλλού μεροκάματο», δικαιολογείται.
Δηλώνει ότι τον λένε Αντρέα. Και ότι έχει δουλέψει στην Ελλάδα και ότι την
αγαπάει. Πριν προλάβεις να πεις «βίζα θα θέλει», προσφέρεται να βοηθήσει να
φθάσεις στην οικογένεια του κοριτσιού. Ζητάει λεφτά. «Όχι για μένα, αλλά για
την ξαδέλφη μου», λέει. Και όμως με τη μητέρα της 13χρονης δεν είχε καμία
σχέση. Ύστερα από μία ώρα ποδαρόδρομο συναντά έναν φίλο του με τρακτέρ (είναι
το ταξί της περιοχής), ο οποίος θα αναλάβει τη συνέχεια.

Στη διαδρομή προσπαθούν να «πουλήσουν» τη μάνα για μερικές χιλιάδες. Με
χυδαίες χειρονομίες δείχνουν ότι μπορούν να μεσολαβήσουν. Γελάνε και αφήνουν
υπονοούμενα για την 13χρονη. Και αν δεν την πούλησαν αυτοί, σίγουρα οι τύποι
που την άρπαξαν σαν και αυτούς θα πρέπει να ήταν. Έχεις την αίσθηση πως το
μυαλό τους δουλεύει μόνο για κακό. Αν υπάρχει Θεός και έχει ευθύνη για τα
πλάσματά του, σίγουρα θα είχε μελαγχολήσει για την περίπτωση του Αντρέα. Έναν
άνθρωπο ο οποίος ξέρει να κρύβει καλά τι κρύβει μέσα του.

Στο μικρό σπίτι της οικογένειας, η Νασιφέρ τον υποδέχθηκε χτυπώντας τον με το
αριστερό χέρι στην πλάτη. Η Ζαούρα τον κοίταζε αδιάφορα. Όχι όμως και αυτός.
Για κάτι τύπους σαν κι αυτόν, η μικρή δεν είναι παρά υποψήφια για κάποιο φθηνό
ξενοδοχείο ή για οίκο ανοχής. Έτσι όμορφη όπως είναι σίγουρα θα «πιάσει πολλά
λεφτά». Και ο Αντρέας το ξέρει αυτό. Όπως και ο άλλος, ο οδηγός του τρακτέρ.
Ακόμη και η Ζαούρα με τα πράσινα μάτια και τις τρύπιες κάλτσες το
καταλαβαίνει. Είναι υποψήφια προς πώληση. Ούτε σχολείο ούτε σπουδές ούτε
προοπτικές. Γεννήθηκε σε τόπο που έχει καταδικαστεί στην ανέχεια.
Καταδικασμένη και αυτή, αν και παιδί, να ακολουθεί τη μοίρα των φτωχών.
Ακουμπάει στη μάνα της. Εκείνη την φιλάει. Από ‘δώ και πέρα θα πρέπει να μην
την χάσει από τα μάτια της. Πλέον δεν την αφήνει να πάει στο παζάρι που
γίνεται μία φορά την εβδομάδα και συγκεντρώνει εκατοντάδες ανθρώπους από όλη
την περιοχή που πουλάνε ό,τι έχουν, έστω και ένα μπουκάλι πορτοκαλάδα που τους
έστειλαν από την Ελλάδα. Δεν την αφήνει να παίξει στη μικρή πλατεία. «Αυτή μου
απόμεινε. Ζω ένα μαρτύριο. Ξέρεις τι είναι να πρέπει να κρύβεις το παιδί σου
για να μην το κλέψουν;».

Στο χωριό δεν υπάρχει τηλέφωνο. Δεν υπάρχει μέσο μεταφοράς. Και να φωνάξεις
δεν σε ακούει κανείς. Και παρά το γεγονός ότι οι κάτοικοι είναι λίγοι τα νέα
δεν κυκλοφορούν. Κανείς δεν ήξερε για την13χρονη. Κανείς δεν θέλει να ξέρει.
Φοβούνται. Οι νεαροί μαφιόζοι δεν αστειεύονται και αυτοί δεν έχουν διάθεση να
συγκρουστούν. Ακόμη και η βράσι (βεντέτα) έχει ξεθωριάσει. Παλιά δεν τολμούσε
άνθρωπος να πειράξει κάποιον χωρίς να υπάρχει αντίδραση. Τώρα κανείς δεν έχει
διάθεση να σηκώσει όπλο ή να πάει στην αστυνομία. Οι νεαροί με τις Μερσεντές
δεν αστειεύονται, ακόμη και όταν πρόκειται για στενούς συγγενείς.

Ικετεύει να ξαναδεί το παιδί της

Η 13χρονη από τη στιγμή που εντοπίστηκε, αφού μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο για
τις απαραίτητες εξετάσεις, ζει σε ίδρυμα και παρακολουθείται από ειδικούς
επιστήμονες. Αν και η αλβανική αστυνομία ειδοποιήθηκε από την πρώτη στιγμή,
ακόμα η μητέρα της δεν έχει ενημερωθεί και ούτε γνωρίζει αν και πότε η μικρή
επιστρέψει στο σπίτι.

Η μητέρα της περιμένει από την ελληνική πλευρά να την φέρει στο Ελμπασάν. Σε
περίπτωση που δεν είναι εύκολο αυτό, ζητεί να την βοηθήσει η πρεσβεία μας στα
Τίρανα ώστε να έρθει στην Αθήνα και να δει τη μικρή.

Στην αρχή εμφανίζονται ως υποψήφιοι γαμπροί…

Χωρίς αύριο. Μάνα και κόρη προσπαθούν να επιβιώσουν. Ο Αντρέας, ο οποίος δηλώνει Ορθόδοξος και συγγενής (μουσουλμάνος είναι), λέει ότι θέλει να βοηθήσει. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να κερδίσει χρήματα και όχι το δράμα της οικογένειας

Η περίπτωση της 13χρονης δεν είναι η μοναδική. Αστυνομικοί της περιοχής
εκτιμούν ότι τα τελευταία χρόνια πολλά νέα κορίτσια αλλά και αγόρια πουλήθηκαν
σε Ελλάδα και Ιταλία. Τα κορίτσια προέρχονται κυρίως από φτωχές πολυμελείς
οικογένειες μουσουλμάνων από την Κεντρική και την Βόρεια Αλβανία. Ο τρόπος
απλός: στην αρχή οι νεαροί εμφανίζονται ως υποψήφιοι γαμπροί. Και ποιος δεν
θέλει να φύγει από την περιοχή.

Έτσι από τις πρώτες μέρες κιόλας το κορίτσι ακολουθεί τον νεαρό. Από ‘κεί η
πορεία είναι κοινή. Τίρανα, εγκλεισμός σε απόμακρα σπίτια, κακοποίηση,
βιασμοί. Το δεύτερο στάδιο είναι και πάλι εγκλεισμός σε σπίτια, κυρίως στο
Φίερι και τον Αυλώνα. Εκεί οι διακινητές των κοριτσιών πέρα από τους
ξυλοδαρμούς τις εκπαιδεύουν για «καλή συμπεριφορά», τις φοβίζουν ακόμη και με
αντίποινα στις οικογένειές τους που μένουν πίσω. Παράλληλα όμως προσπαθούν να
τις πείσουν και για τα οικονομικά οφέλη. Ύστερα από ένα μικρό χρονικό διάστημα
φεύγουν για την Ιταλία ή την Αθήνα. Αυτοί που τις αρπάζουν τις πουλούν δύο και
τρία εκατομμύρια ανάλογα με την ηλικία και την εξωτερική εμφάνιση.

Οι συγγενείς δεν γνωρίζουν τίποτε. Και αν κάποια στιγμή ενδιαφερθούν για την
τύχη του παιδιού τους, η απάντηση που παίρνουν είναι στερεότυπη: «Δουλεύει
στην Αθήνα. Σε καλή δουλειά, σε εργοστάσιο. Βγάζει καλά λεφτά».

Αλλά αυτοί που ενδιαφέρονται να ρωτήσουν είναι ελάχιστοι. Στις περισσότερες
ορεινές περιοχές δεν υπάρχουν τηλέφωνα, δεν υπάρχουν δρόμοι και πολλές
οικογένειες ζουν σε αγροικίες, ώρες μακριά από τις πλατείες των χωριών και
έτσι δεν έχουν τη δυνατότητα επικοινωνίας. Ακόμη, έχουν ακόμη και άλλα παιδιά
πίσω να ταΐσουν και να προσέξουν.

Η αστυνομία της Αλβανίας τον τελευταίο καιρό προσπαθεί κάτι να κάνει. Όμως
είναι δύσκολο να συγκεντρώσει και να αξιολογήσει πληροφορίες. Δεν έχει όμως
και πολλές καταγγελίες στα χέρια της για να κινηθεί.

Άλλοι στην Αλβανία δεν κινούνται, παρά μόνο η κ. Βέρα Λέτσκο από τον Αυλώνα, η
οποία έχει ιδρύσει συλλόγους γυναικών με σκοπό τον περιορισμό της πορνείας και
τον αφοπλισμό των ανδρών. Για την πορνεία, η ίδια πήγε σε οικογένειες
μουσουλμάνων και τους ενημέρωσε για το τι γίνεται με τα κορίτσια. Δέχθηκε
επιθέσεις. Συνέχισε, αλλά αποτελέσματα εντυπωσιακά δεν είχε. Τα ταχύπλοα
συνεχίζουν να φορτώνουν νεαρές κοπέλες για διάφορες χώρες του κόσμου.

Φτωχή, σ’ έναν τόπο που για να φθάσεις θέλεις 3 ώρες με τα πόδια

Από ‘δώ και πέρα η Νάσιφερ δεν χάνει από τα μάτια της τη δεκάχρονη Ζαούρα . «Αυτή μου απέμεινε», λέει. «Ξέρεις τι είναι να πρέπει να κρύβεις το παιδί σου για να μην το κλέψουν;»

Τα μεγάλα γκριζοπράσινα μάτια τής Ζαούρα σε κοιτάζουν τρομαγμένα. Οι πράσινες
κάλτσες της, τρύπιες, αφήνουν τα λεπτά της πόδια να ματώνουν σαν περπατάει στη
μικρή αυλή ανάμεσα σε κοφτερές πέτρες, κότες και διάφορα δοχεία που έχουν
επιστρατευθεί για το νερό. Τα ρούχα της παλιά και τα ξανθά μαλλιά της άπλυτα.
Είναι μόλις 10 χρόνων και τώρα ζει με τη μητέρα της σε ένα παλιό μουσουλμανικό
σπίτι, λίγο έξω από το χωριό Τοπογιάν, κοντά στο Ελμπασάν της Αλβανίας. Τα
άλλα πέντε αδέλφια της έχουν φύγει χρόνια τώρα για Ιταλία και Ελλάδα. Πριν από
οκτώ μήνες έχασε και τη 13χρονη αδελφή της. Από τότε δεν έμαθε νέα της. Δεν
ξανάπαιξε μαζί της. Βέβαια, δεν ξέρει πως η μικρή πλέον δεν είναι παιδί.
Αστυνομικοί στην Αθήνα την βρήκαν «φυλακισμένη» σε ένα διαμέρισμα. Ένας
συμπατριώτης της, που δήλωνε γιατρός, την εξέδιδε σε αλλοδαπούς μετανάστες. Τη
χτυπούσε, τη βασάνισε. Δεν τα γνωρίζει όλα αυτά. Και ίσως, μέσα της να ελπίζει
και αυτή να ζήσει το «όνειρο».

Η μάνα της, η 42χρονη Νασιφέρ, της χαϊδεύει τα μαλλιά. Αυτή ξέρει ότι κάτι
έχει συμβεί στο παιδί της. Τη θέλει πίσω. Όμως δεν ξέρει πώς θα γίνει αυτό.
Μικροκαμωμένη όπως είναι, χάνεται μέσα στο μπλε ανδρικό μπλουζάκι που φοράει.
Το πορτοκαλί πλεκτό παντελόνι που φοράει είναι τρύπιο. «Είναι φτωχή», λέει ο
Αλβανός που προσφέρθηκε (!) να τη βοηθήσει. Να τη φέρει σε επαφή με
δημοσιογράφους. Την ανέχεια της οικογένειας την βλέπεις παντού. Στο σπίτι, στα
ρούχα, στην αυλή, στα άδεια υγρά δωμάτια του σπιτιού. Αλλά και στο βασικό: στα
αγόρια που έφυγαν για την Ελλάδα (ζουν στον Βόλο και την Πάτρα), στην κόρη που
έφυγε μόνη της για την Ιταλία και από τότε κανείς δεν ξέρει τι κάνει.

Πριν από τρία χρόνια, τα έξι παιδιά είδαν έντρομα τον πατέρα τους Σουλεϊμάν να
πυροβολεί τη μάνα τους και να φεύγει. Από τότε δεν τον ξαναείδαν. Σκόρπισαν.
Και έμεινε η Νασιφέρ με τη Ζαούρα και τη 13χρονη μακριά από τον κόσμο, σε ένα
χωριό που για να φθάσεις περπατάς τρεις ώρες με τα πόδια. Από τότε άρχισαν τα
σχόλια και τα υπονοούμενα. Οι γυναίκες τη θεωρούσαν τρελή. Οι άνδρες έβλεπαν
πίσω από το κακοσχηματισμένο κορμί της την ευκαιρία για «έρωτα». Έκλεινε το
μάτι ο ένας στον άλλο όταν την έβλεπαν με τις μικρές κόρες της. Σφύριζαν με
νόημα και, κυρίως, για τη 13χρονη. Ένας από αυτούς, κάποια νύχτα, την πήρε και
την έστειλε στην Αθήνα. Ένας από αυτούς ήδη έχει βάλει στο μάτι και την άλλη
κόρη. Εάν καταφέρει η Νασιφέρ να την προστατέψει, έχει καλώς. Διαφορετικά, τα
ξένα μέσα ενημέρωσης θα έχουν ένα ακόμα θέμα κακοποίησης παιδιού. Γιατί τα
αλβανικά δεν ενδιαφέρονται και ιδιαίτερα. Όπως δεν ενδιαφέρονται και οι
κάτοικοι της περιοχής.

Όμως, τη 13χρονη δεν κατάφερε να την προστατέψει. Αν και κατήγγειλε την
εξαφάνιση της στην Αστυνομία από την πρώτη στιγμή, πράγμα σπάνιο για την
Αλβανία, δεν βρήκε κανένα ίχνος και πριν από λίγες ημέρες έμαθε ότι
εντοπίστηκε στην Αθήνα. Τον περασμένο Σεπτέμβριο την είχε στείλει στην αδελφή
της, στο Τσερίκι. Εκεί, σύμφωνα με τη Νασιφέρ, τη μικρή πλησίασαν δύο νεαροί.
Εκείνη τους μίλησε. Η θεία της νευρίασε και της έκανε παρατήρηση. Ίσως και να
τη κτύπησε. Βγήκε από το σπίτι. Οι νεαροί, δεν ξέρουν τα ονόματά τους, την
έβαλαν στο αυτοκίνητο και εξαφανίστηκαν.

Η μητέρα κατήγγειλε την εξαφάνιση στην Αστυνομία. Όμως χάθηκε πολύτιμος
χρόνος, καθώς χρειάστηκε να περάσουν πολλές ώρες ή και ημέρες ακόμη για να
φθάσει η μητέρα στους αστυνομικούς. Οι άνθρωποι κινήθηκαν (τους τελευταίους
μήνες η Αστυνομία προσπαθεί να επιβάλει την τάξη), αλλά στα τυφλά. Άλλωστε,
όπως εκτιμούν, η 13χρονη πέρασε παράνομα στην Ελλάδα, είτε με τα πόδια είτε με
άλλη οικογένεια η οποία την εμφάνισε ως μέλος της. «Πέρασαν οκτώ μήνες και δεν
έμαθα τίποτε. Εγώ θέλω να πάω να τη δω. Δεν μπορεί η Ελλάδα να τη φέρει ώς το
Ελμπασάν; Εκεί μπορώ να πάω και να την πάρω. Δεν ξέρω να πάω στα Τίρανα»,
ξεσπά η Νασιφέρ. Κλωτσάει κάτι κότες που μπλέκουν στα πόδια της. «Η μικρή
θέλει να έρθει πίσω;». «Α, δεν ξέρω. Το παιδί φοβάται. Αυτά τα παιδιά είναι
επικίνδυνα. Και αν τα γνωρίσει;». Από τη στιγμή που η 13χρονη εντοπίστηκε στην
Αθήνα κανένας δεν την επισκέφθηκε. Κανείς δεν την ειδοποίησε. Κανείς στην
περιοχή δεν ήξερε για την περιπέτειά της. Ή, καλύτερα, δεν ασχολήθηκε με
αυτήν. Άλλοι είπαν στην αρχή ότι το «παιδί σώθηκε που έφυγε από το σπίτι».
Μετά την ξέχασαν, αφού είχαν να δώσουν τον δικό τους αγώνα επιβίωσης ανάμεσα
στα βουνά της Ανατολικής Αλβανίας. Σκληρή η ζωή τους, ακόμη πιο σκληροί οι
άνθρωποι που ζουν, σε πολλές περιπτώσεις, κάτω από πρωτόγονες συνθήκες.