Η Μόσχα… δικτυώνεται

Η «αρκούδα» ξαναβάζει πόδι στην Κεντρική Ασία. Ανικανοποίητες από την
αμερικανική πολιτική, οι χώρες της περιοχής ξαναστρέφονται προς τη Ρωσία.

Αφού «ερωτοτρόπησαν» για μία δεκαετία με τις ΗΠΑ, οι ηγέτες των πρώην
σοβιετικών δημοκρατιών της Κεντρικής Ασίας απομακρύνονται από την Ουάσιγκτον
και επιστρέφουν στη Μόσχα. Και η πιο σθεναρή και πιο συντονισμένη ηγεσία του
Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν τούς καλωσορίζει.

Η Μόσχα ανταποκρίθηκε πρόθυμα στις εκκλήσεις της Κεντρικής Ασίας για βοήθεια
σε ζητήματα ασφαλείας μπροστά στην απειλή των ισλαμιστών φονταμενταλιστών.
Σύμφωνα με την εφημερίδα «Γουώλ Στρητ Τζόρναλ», τρεις μεγάλες συμφωνίες για
αγωγούς φυσικού αερίου αναμένεται να δώσουν στις ρωσικές εταιρείες το
προβάδισμα έναντι των δυτικών εταιρειών. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών
αναλαμβάνει πρωτοβουλίες στην περιοχή.

Η τάση επιστροφής στη Μόσχα είναι προφανής στις πέντε δημοκρατίες της
Κεντρικής Ασίας ­ το Καζαχστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Τουρκμενιστάν, το
Κιργιστάν και το Τατζικιστάν, καθώς και στο Αζερμπαϊτζάν, στον Καύκασο. Εκεί
που κάποτε μιλούσαν για οικονομία της αγοράς και δημοκρατία, τώρα μιλούν για
περιορισμό των μεταρρυθμίσεων.

Κόκκινο χαλί

Μόλις την περασμένη εβδομάδα, οι ηγέτες του Ουζμπεκιστάν και του Τουρκμενιστάν
υποδέχτηκαν με κόκκινα χαλιά τον Πούτιν, που έφτασε εκεί για να
διαπραγματευτεί μία μεγάλη συμφωνία για το φυσικό αέριο και για την ενίσχυση
της στρατιωτικής συνεργασίας με στόχο την καταπολέμηση του ισλαμικού
εξτρεμισμού στην περιοχή. «Μια απειλή κατά του Ουζμπεκιστάν αποτελεί απειλή
κατά της Ρωσίας», είπε ο Πούτιν, αφού υπέγραψε 28 συμφωνίες με τον Ουζμπέκο
πρόεδρο Καρίμοφ. Στο Τουρκμενιστάν, ο Πούτιν έπεισε τον πρόεδρο Νιγιάζοφ να
προμηθεύσει τη Ρωσία με άλλα 10 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως.

Παρόμοιο ταξίδι της Μαντλίν Ολμπράιτ στην περιοχή, πριν από ένα μήνα, είχε
αποδειχτεί πολύ λιγότερο επιτυχές. Οι υποσχέσεις της Αμερικανίδας υπουργού
Εξωτερικών για οικονομική βοήθεια 10 εκατομμυρίων δολαρίων και οι διαλέξεις
για δημοκρατική ανάπτυξη δεν εντυπωσίασαν τους συνομιλητές της.

Κατά κάποιο τρόπο, το στρατηγικό εκκρεμές μετατοπίζεται σε ένα νέο σημείο
ισορροπίας στην Κεντρική Ασία, όπου υπερισχύουν οι γεωγραφικοί, ιστορικοί και
παραδοσιακοί δεσμοί με τη Ρωσία. Βέβαια, τα ρωσικά και τα αμερικανικά
συμφέροντα στην περιοχή δεν είναι πάντα αντίθετα. Για παράδειγμα, η Ουάσιγκτον
υποστηρίζει μερικούς νέους αγωγούς που θα διέρχονται από τη Ρωσία, αφού θα
αποβούν επωφελείς για αμερικανικές εταιρείες όπως η Chevron, η ExxonMobil και
η Texaco. Όμως, εκτός από «μπίζνες», οι αγωγοί σε αυτή την περιοχή είναι και
ένα σημαντικό εργαλείο γεωοπολιτκής και η πιο «καυτή» διαμάχη αυτές τις ημέρες
έχει ξεσπάσει γύρω από τον αγωγό φυσικού αερίου του Τουρκμενιστάν. Η Ρωσία
θέλει να καταλήγει στην Τουρκία μέσω του λεγόμενου «Γαλάζιου ποταμιού», ενός
αγωγού ιδιοκτησίας της ρωσικής Gazprom και της ιταλικής ΕΝΙ. Με την ελπίδα να
κρατήσουν τη Ρωσία και το Ιράν έξω από το προσοδοφόρο εμπόριο φυσικού αερίου,
οι ΗΠΑ επιδιώκουν να στείλουν το αέριο του Τουρκμενιστάν στην Τουρκία μέσω του
αγωγού της Κασπίας.