ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ «Νέα» ή «Παλαιά» πολιτική

Η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς το ευρώ συνοδεύεται από την ένταση της
πολιτικής και επιστημονικής συζήτησης για τη βελτίωση του επιπέδου
ανταγωνιστικότητας, η οποία θα επιτευχθεί με την αύξηση των επενδύσεων στους
τομείς της γνώσης και της πληροφορικής, καθώς και με την επιτάχυνση των
διαρθρωτικών αλλαγών και την απελευθέρωση των αγορών εργασίας, ενέργειας,
μεταφοράς και τηλεπικοινωνιών.

Μια τέτοια στροφή προς τη «νέα οικονομία» προϋποθέτει η «νέα πολιτική» να
αναγνωρίσει ως θεμελιώδη στοιχεία για την επίτευξη της οικονομικής
αποτελεσματικότητας τις σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις, την απελευθέρωση των
αγορών και την εκπαίδευση.

Όμως, μια τέτοια «νέα πολιτική» στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία
προφανώς εντάσσεται στην αντίληψη και τη στρατηγική του αμερικανικού προτύπου,
θα ωθήσει σημαντικό αριθμό όχι μόνο ανέργων αλλά και εργαζομένων στη φτώχεια
και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Πράγματι, ενώ η αμερικανική οικονομία την τελευταία δεκαετία βρίσκεται σε
ρυθμούς ανάπτυξης, με υψηλό επίπεδο κατανάλωσης και χαμηλό επίπεδο ανεργίας
(4%, στο οποίο όμως δεν συμπεριλαμβάνεται η προσωρινή, η μερική και άλλη
ευέλικτη μορφή απασχόλησης), εντούτοις 31 εκατομμύρια άτομα αντιμετωπίζουν το
πρόβλημα της φτώχειας και της καθημερινής επιβίωσης.

Παράλληλα, τη δεκαετία του 1920 όπου η κρίση της ανεργίας ήταν εξίσου
σημαντική, η οργανωμένη εργασία βρισκόταν σε υποχώρηση και οι περικοπές των
μισθών καθώς και η απελευθέρωση της αγοράς αποτελούσαν την τότε «νέα
πολιτική». Η τότε «νέα οικονομική πολιτική» εναντιώθηκε στον κρατικό
παρεμβατισμό για την αντιμετώπιση της ανεργίας, με αποτέλεσμα την εμβάθυνση
της κρίσης και την ένταση του κοινωνικού αποκλεισμού (αύξηση της ανεργίας,
συρρίκνωση των εισοδημάτων και των επιδομάτων ανεργίας), έχοντας ως αποτέλεσμα
το αντίθετο από το αναμενόμενο στις χώρες της μεσοπολεμικής Ευρώπης, στις
οποίες σε ορισμένες, όπως και σήμερα, δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις ανάδειξης
ακροδεξιών πολιτικών.

Τα μαθήματα που δόθηκαν από αυτή την πανωλεθρία, στο επίπεδο της οικονομικής
θεωρίας και της δημόσιας πολιτικής, έθεσαν τα θεμέλια για τη μεταπολεμική
ανάπτυξη του παραγωγικού συστήματος και του κράτους πρόνοιας στην Ευρώπη.

Κατά συνέπεια, σήμερα και στο μέλλον, στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, εάν
η «παλαιά πολιτική» εφαρμοστεί ως «νέα», με την προώθηση πολιτικών συρρίκνωσης
του κράτους πρόνοιας, απορρύθμισης της αγοράς εργασίας, παθητικής προσαρμογής
της εργασίας στις τεχνολογικές και παραγωγικές εξελίξεις και προώθησης των
άτυπων μορφών απασχόλησης, τότε η διεύρυνση του οικονομικού και κοινωνικού
ελλείμματος θα είναι αναμενόμενη και η υπόσχεση απαλλαγής των λαών της Ευρώπης
από την αναξιόπιστη οικονομική και κοινωνική πολιτική θα είναι εν δυνάμει
επιβραβευόμενη.

Αντίθετα, μια στρατηγική αύξησης των επενδύσεων, μείωσης του χρόνου εργασίας,
αύξησης της παραγωγικότητας, ρύθμιση της αγοράς εργασίας, διαρθρωτικές
παρεμβάσεις στους παραγωγικούς τομείς της οικονομίας και αναβάθμιση του
κράτους πρόνοιας θα συνέβαλαν στην αύξηση της απασχόλησης, στη βελτίωση του
επιπέδου ανταγωνιστικότητας, στη βελτίωση των ποιοτικών διαστάσεων της
παραγωγικής διαδικασίας, στην αντιμετώπιση των εισοδηματικών και κοινωνικών
ανισοτήτων καθώς και στη σημασία της πολιτικής για την αντιμετώπιση των
οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων. Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο αυτής της
στρατηγικής απαιτείται ο έλεγχος των πολιτικών ζήτησης (μακροοικονομικές
πολιτικές) και η αναβάθμιση της προσφοράς (διαρθρωτικές αλλαγές στους
παραγωγικούς τομείς της οικονομίας), προκειμένου να δημιουργηθούν οι
προϋποθέσεις επέκτασης της βιομηχανικής και οικονομικής δυναμικότητας καθώς
και μίας αυξημένης προσφοράς αγαθών και υπηρεσιών, ικανής να διατηρεί τον
πληθωρισμό σε χαμηλά και την παραγωγικότητα σε υψηλά επίπεδα. Η παρατήρηση
αυτή σημαίνει ότι η βελτίωση του επιπέδου ανταγωνιστικότητας των κρατών-μελών
της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνθήκες ενιαίου νομίσματος θα επιτυγχάνεται με
παραγωγικούς και τεχνολογικούς όρους και όχι με την υλοποίηση
αντιπληθωριστικών μονεταριστικών και περιοριστικών πολιτικών.

Η αποτελεσματικότητα αυτής της στρατηγικής στο οικονομικό και κοινωνικό
επίπεδο θα επεκταθεί και στο πολιτικό επίπεδο, με την αντιμετώπιση των
προϋποθέσεων που δημιουργούν την περιθωριοποίηση, τον κοινωνικό αποκλεισμό,
την ξενοφοβία και τον ρατσισμό.

Ο Σάββας Γ. Ρομπόλης είναι καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου και
επιστημονικός διευθυντής ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ.