Ηλεκτρονικά παιχνίδια πολέμου

Στα «Παιχνίδια πολέμου», τη γνωστή ταινία του Χόλιγουντ, η ανθρωπότητα
κινδύνευσε με πυρηνική καταστροφή, όταν τα κομπιούτερ πήραν το «παιχνίδι» στα
χέρια τους. Στην πραγματικότητα απέχουμε πολύ (;) από μια τέτοια εξέλιξη, αλλά
η αλήθεια είναι ότι όλο και περισσότεροι στρατοί προηγμένων χωρών έως ότου ­
και αν ποτέ ­ εμπλακούν σε πόλεμο τον προσομοιάζουν στα κομπιούτερ τους.

Στρατός Ξηράς. Με τη χρήση εξομοιωτών πραγματοποι-είται η εκπαίδευση του «ατομικού μαχητή»

«Όλα πλην του πολέμου είναι προσομοίωση» λένε οι Αμερικανοί στρατιωτικοί
σχεδιαστές για τη σύγχρονη εκπαίδευση στις ένοπλες δυνάμεις και οι Έλληνες
επιτελείς το έχουν ήδη κατανοήσει καλά.

Τα Πολεμικά Παίγνια με ηλεκτρονικούς υπολογιστές για τους αξιωματικούς και η
χρήση πάσης φύσεως εξομοιωτών από τη βασική εκπαίδευση νεοσυλλέκτων μπαίνουν
ραγδαία στην καθημερινότητα των Ενόπλων μας Δυνάμεων.

Στο ΓΕΣ, για παράδειγμα, ενώ την τελευταία τριετία διατέθηκε για εξομοιωτές
και συστήματα για Πολεμικά Παίγνια λιγότερο από ένα δισ. δραχμές, για την
επόμενη 15ετία οι προγραμματισμένες δαπάνες για τους τομείς αυτούς ξεπερνούν
τα 100 δισ. δραχμές! Είναι δε ενδιαφέρον ότι στα άμεσης προτεραιότητας
προγράμματα υπάρχουν και αρκετά νέα που αφορούν στον «ατομικό μαχητή», όπως η
εκπαίδευση του νεοσυλλέκτου σε βολές με τυφέκια τύπου «βίντεο γκέιμ» με λέιζερ
ή του καταδρομέα σε εξομοίωση πτώσεως με αλεξίπτωτο!

Τι είναι όμως τα «Πολεμικά Παίγνια» για τα οποία το ΓΕΕΘΑ περιέλαβε ειδική
Διεύθυνση στη δομή του και μετέτρεψε σε… κομπιουτεράιζ το στρατόπεδο
«Ζορμπά» στο Γουδί; Ποια είναι η χρησιμότητα που το ΓΕΣ έστησε τον ηλεκτρονικό
«Οδυσσέα» και τώρα τον ακόμα πιο σύγχρονο «Ιανό»;

Όταν λέμε Πολεμικά Παίγνια, εννοούμε την προσομοίωση υποθετικών καταστάσεων,
όπως θα μπορούσε να είχαν συμβεί στην πραγματικότητα, με τη βοήθεια
ηλεκτρονικών υπολογιστών. Υπάρχουν προγράμματα προσομοίωσης διαφόρων πολεμικών
επιχειρήσεων, όπως κινήσεις πλοίων, αεροσκαφών, λειτουργία ραντάρ, επιθέσεις
ταγμάτων, προσβολές με χημικά όπλα κ.ο.κ.

Με βάση αυτά ή συνδυασμούς τους γίνονται ασκήσεις και οι χειριστές
(«αμυνόμενοι» – «επιτιθέμενοι») ασκούνται στην αντιμετώπιση μεταβαλλόμενων
καταστάσεων σε πραγματικό χρόνο. Μάλιστα, η προσομοίωση σε ορισμένες
περιπτώσεις περιλαμβάνει ήχους μάχης, ατμοσφαιρικό περιβάλλον (π.χ. καπνούς),
κίνηση κ.λπ. Οι αξιωματικοί εκπαιδεύονται στη συγκέντρωση πληροφοριών, στην
εκτίμηση καταστάσεων, στην πρόβλεψη κινήσεων του εχθρού, στη λήψη αποφάσεων
υπό πίεση χρόνου. Η εξέλιξη του «σεναρίου» δεν είναι προκαθορισμένη, αλλά
διαμορφώνεται με βάση τις αποφάσεις που παίρνουν κάθε φορά οι ασκούμενοι, που
επιδιώκουν φυσικά να έχουν το «τακτικό πλεονέκτημα» (υπεροχή) κάθε στιγμή.
Παράλληλα, ελέγχουν την ακρίβεια των πυρών τους, βλέπουν την επάρκεια των
εφοδίων τους, φροντίζουν για την κάλυψη των δυνάμεών τους και συνδυάζουν,
όποτε χρειάζεται, τις δραστηριότητες των τριών Κλάδων. Οι ασκήσεις αυτές είναι
γνωστές ως CAXs (Computer Assisted Exercises), επαναλαμβάνονται με ολοένα
αυξανόμενο ρυθμό και αποτελούν το… φετίχ των κομπιουτεράδων στην Ελλάδα ­
και όχι μόνο. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης στην «εικονική πραγματικότητα» και η
αύξηση των σχετικών κονδυλίων ξεκίνησε τα τρία – τέσσερα τελευταία χρόνια, στο
πλαίσιο αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών και της οδηγίας του κ. Ά.
Τσοχατζόπουλου για εξειδικευμένους και «σκεπτόμενους μαχητές» – αξιωματικούς.

Το ΓΕΕΘΑ εφαρμόζει το πρόγραμμα εδώ και δύο – τρία χρόνια στο Γουδί, όπου έχει
διαμορφωθεί ειδικά γι’ αυτό το στρατόπεδο «Ζορμπά». Στο πλαίσιό του
εκπαιδεύονται εδώ και λίγους μήνες όλοι οι σπουδαστές – αξιωματικοί της
Διακλαδικής Σχολής, ενώ σ’ αυτή τη φάση οι επιτελείς της Διεύθυνσης Πολεμικών
Παιγνίων του ΓΕΕΘΑ δοκιμάζουν στα κομπιούτερ τους όλα τα πραγματικά σχέδια
επιχειρήσεων του Ελληνικού Στρατού!

Στο ΓΕΣ, η αντίστοιχη εκπαίδευση γίνεται σε επίπεδο σχηματισμού. Το κορυφαίο
πρόγραμμα Πολεμικών Παιγνίων του ΓΕΣ έχει πάρει το όνομα του ρωμαϊκού θεού
Ιανού και το κόστος του ξεπερνά τα 150 εκατ. δραχμές. Η εγκατάσταση του
προγράμματος στον Αυλώνα και η εκπαίδευση των πρώτων Ελλήνων χειριστών από
τους Αμερικανούς ολοκληρώθηκε πριν από έναν μήνα και ήδη ετοιμάζονται τα πρώτα
«σενάρια» που θα αρχίζουν να «παίζουν» από τον Σεπτέμβριο.

Ο δεύτερος «Ιανός» ­ βασισμένος στο αμερικανικό «Janus» ­ στήνεται στην Σχολή
Πολέμου στη Θεσσαλονίκη και ακολούθως θα εγκατασταθεί άλλο ένα στην ίδια πόλη,
στη Σχολή Επιτελών. Μέχρι τώρα οι αξιωματικοί του Στρατού Ξηράς εκπαιδεύονταν
στο σύστημα «Οδυσσεύς», που αποτελεί την ελληνοποιημένη (και αναβαθμισμένη)
έκδοση του αμερικανικού IDAHEX.

Και το Χόλιγουντ

Τα ελληνικά βήματα στον τομέα αυτόν είναι ιδιαίτερα γρήγορα ­ ωστόσο οι
Αμερικανοί καλπάζουν:

Ο αμερικανικός στρατός χρηματοδοτεί ήδη ένα πρόγραμμα, στο πλαίσιο του οποίου,
όπως έγραψε η «Καθημερινή», τα κινηματογραφικά στούντιο και οι σχεδιαστές
ηλεκτρονικών παιχνιδιών δημιουργούν πολύ εξελιγμένες μορφές προσομοίωσης για
στρατιωτική χρήση. Στόχος είναι να γίνει η εξομοίωση τόσο ρεαλιστική, που «να
ξυπνούν συναισθήματα».

Ο αρχηγός ΓΕΣ, αντιστράτηγος Κ. Παναγιωτάκης, συνεχίζοντας το έργο του
προκατόχου του, νυν αρχηγού ΓΕΕΘΑ στρατηγού Μ. Παραγιουδάκη, εξέδωσε διαταγή
για τη συγκρότηση πλέον ενός Εθνικού Στρατιωτικού Κέντρου Προσομοίωσης και
Εκπαίδευσης με σούπερ κομπιούτερ, που θα αναπτυχθεί από τη Διεύθυνση
Πληροφορικής ΓΕΣ μάλλον στους χώρους της Σχολής Ευελπίδων. Εκεί δεν θα
εκπαιδεύονται απλώς ομάδες πέντε – δέκα αξιωματικών όπως στον «Ιανό», αλλά δύο
πλήρη επιτελεία (50 – 60 στελεχών) κανονικών ταξιαρχιών, που θα μάχονται το
ένα κατά του άλλου, σε «μάχες» που θα κρατούν δύο, τρεις, τέσσερις ή και πέντε
ημέρες! Η λειτουργία του ­ ήδη σχεδιάζεται ­ θα αρχίσει σε δύο χρόνια. Πάντως,
μέχρι τότε, ίσως έχουν ενθαρρυνθεί και οι Έλληνες φοιτητές της Ικάρων,
Ευελπίδων και Δοκίμων να παίζουν… Πλέι Στέισον. Όπως για παράδειγμα έκανε
πέρυσι το αμερικανικό ναυτικό, που υποχρέωσε τους σπουδαστές της σχολής
πιλότων του να εξασκούνται σ’ ένα… βίντεο γκέιμ της Microsoft. Στην Ελλάδα,
πάντως, οι Ίκαροι βλέπουν και ξαναβλέπουν τον Τομ Κρουζ στο «Τοπ Γκαν»…

Δυναμική αξιοποίηση των δυνατοτήτων της προσομοίωσης έχει ξεκινήσει και η
Διεύθυνση Εκπαίδευσης του ΓΕΣ όσον αφορά στους νεοσύλλεκτους. Το 70%-80% της
χρήσης εξομοιωτών γίνεται μέχρι τώρα στα Τεθωρακισμένα και στο Πυροβολικό, ενώ
τα δύο – τρία τελευταία χρόνια αυξήθηκε η χρήση τους στην εκπαίδευση χειριστών
αντιαεροπορικών και αντιαρματικών πυραύλων.

Το πρόγραμμα για τη χρήση εξομοιωτών στην εκπαίδευση του «ατομικού μαχητή»
είναι, όσον αφορά τον Στρατό Ξηράς, ιδιαίτερα φιλόδοξο. Σύμφωνα με τους
αρχικούς σχεδιασμούς, η ετήσια αύξηση δαπανών για εξομοιωτές θα αυξηθεί μέχρι
και κατά 40 – 50 φορές τα επόμενα 15 χρόνια! Πέραν των άμεσων σχεδίων για
απόκτηση εξομοιωτών για βολές τυφεκίων, πιστολιών και λοιπού ελαφρού οπλισμού,
το πρόγραμμα περιλαμβάνει εξομοιωτές ελικοπτέρων Απάτσι, μηχανικές «έχιδνες»
για καταστροφή ναρκοπεδίων, πτώσεις με αλεξίπτωτο, οδήγηση τεθωρακισμένων,
στόχευση πυροβολικού, όλμων, κ.λπ. Σύμφωνα με τους επιτελείς, στόχος είναι
μέσα στα επόμενα χρόνια το 30%-50% των οπλιτών να εκπαιδεύεται σε εξομοιωτές,
τόσο στη βασική όσο και στην ειδική εκπαίδευσή του! Οι εξομοιωτές βολών
τυφεκίων χρησιμοποιούνται με πολλούς τρόπους. Υπάρχει πρώτα πρώτα η κλασική
μορφή της προβολής «πεδίου μάχης», μπροστά και γύρω από τους εκπαιδευόμενους,
οι οποίοι βάλλουν κατά των εμφανιζόμενων στόχων. Άλλο επίπεδο είναι το σύστημα
εμπλοκής σε μάχη μιας ολόκληρης ομάδας με πραγματικά όπλα, τα οποία όμως έχουν
τροποποιηθεί με ασφαλείς, για το μάτι, πομπούς λέιζερ. Κάθε βολή καταγράφεται
και βαθμολογείται, ενώ αξιοποιείται το κάθε στοιχείο της στη φάση της
κριτικής. Τα «σενάρια» που έχει στη διάθεσή του ο «διαιτητής» (εκπαιδευτής)
είναι πολλά (αμυντικά, επιθετικά) και μπορεί να εκτελεστούν σε διάφορες
(εναλλασσόμενες) συνθήκες. Για παράδειγμα, μπορεί, ξαφνικά, να «νυχτώσει», να
αλλάξει η σύνθεση του «εχθρού», να «μπλοκάρουν» (κατά παραγγελία…) ορισμένα
όπλα, κ.λπ.