ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η Αθήνα βρισκόταν μακριά

Το Ισραήλ δεν είναι μια μονολιθική χώρα. Στην αδιαλλαξία της πολιτικής
αντιπαρατίθεται η τόλμη της κουλτούρας.

Μάνα είναι μόνο μία: ακόμη κι αν είναι αδελφή του Μοσέ Νταγιάν (το σκίτσο από την «Ελ Παΐς»)

«Αγαπημένη γυναίκα»: έτσι λέγεται το βιβλίο του Ιονατάν Γκέφεν, ο οποίος
προσπαθεί να αγαπήσει επιτέλους τη μητέρα του 33 χρόνια μετά τον θάνατό της.
Αδελφή του Μοσέ Νταγιάν, του μυθικού μονόφθαλμου στρατηγού και ήρωα μιας
γενιάς, η Αβίβα ήταν μια γυναίκα που δεν μπόρεσε ούτε να αγαπήσει ούτε να
μισήσει, και κατέληξε να αφαιρέσει τη ζωή της. Ο άνδρας της ήταν ένας σκληρός
αξιωματικός που αφιέρωσε τη ζωή του στον στρατό. Εξαιτίας της, ο γιος της
οδηγήθηκε στο πιοτό και τα ναρκωτικά, στις συνεχείς ερωτικές απογοητεύσεις και
στο κατώφλι του θανάτου. Έτσι τουλάχιστον λέει ο ίδιος σ’ ένα βιβλίο που
αποτελεί προσωπική κατάθεση, αλλά και ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών με μια γενιά
που έδωσε προτεραιότητα στην ιδεολογία έναντι των συναισθημάτων. «Το μεγάλο
μέρος της γενιάς μου εκπαιδεύτηκε στη Σπάρτη», γράφει ο Γκέφεν. «Η Αθήνα
βρισκόταν πολύ μακριά».

Τέτοια βιβλία διαβάζουν σήμερα οι Ισραηλινοί. Βιβλία που αμφισβητούν την
επίσημη ιστορία της χώρας και τους μύθους του σιωνισμού και ζητούν την
επανεξέταση των σχέσεων με τους Άραβες. Στο έργο του «Δίκαια θύματα: η ιστορία
της αραβο-σιωνιστικής σύγκρουσης, 1881-1999», ο Μπένυ Μόρις υποστηρίζει ότι η
ιδέα της συστηματικής εκδίωξης των Αράβων από τη γη αυτή αποτελεί βασική
παράμετρο της σιωνιστικής σκέψης και εφαρμόστηκε πριν, κατά και μετά τον Πρώτο
Πόλεμο του 1948. Ο Μόρις ανήκει στους λεγόμενους «νέους ιστορικούς», όπως και
ο Τομ Σέγκεβ, συνεργάτης της εφημερίδας «Χααρέτζ», που στο βιβλίο του «Οι
μέρες των ανεμώνων» (ανεμώνες αποκαλούσαν οι Εβραίοι τους Βρετανούς
αξιωματικούς που διοικούσαν την Παλαιστίνη) αποδεικνύει ότι τον Βρετανό
κατακτητή δεν τον εκδίωξαν το 1948 οι παράνομες οργανώσεις των Εβραίων, αλλά
οι Άραβες.

Όπως γράφει όμως η «Ελ Παΐς», δημοφιλή αυτές τις μέρες στο Ισραήλ δεν είναι
μόνο τα ιστορικά βιβλία. Ο φιλόσοφος Άσα Κασέρ αφιέρωσε το νέο του βιβλίο με
τίτλο «Το νόημα της ζωής» στον γιο του, που σκοτώθηκε στον στρατό με τον βαθμό
του λοχαγού. Καθηγητής Λογικής στο εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, ο
Κασέρ δεν ανήκει σ’ εκείνους που θεωρούν ότι η ζωή έχει ένα προδιαγεγραμμένο
νόημα, ότι υπάρχει ένα γαλάζιο πουλί που μας περιμένει και που μπορούμε να το
αναζητήσουμε ή να το αγνοήσουμε. Ο καθένας από μας έχει στα χέρια του τα υλικά
της ζωής και μπορεί με αυτά να δημιουργήσει ένα νόημα ή όχι, σημειώνει ο
συγγραφέας, που πριν από λίγες μέρες τιμήθηκε με το Εθνικό Βραβείο Φιλοσοφίας.

Το αντίστοιχο Βραβείο Ποίησης απονεμήθηκε στον Μεΐρ Βισελτίρ, έναν αντίπαλο
τόσο του πολιτικού όσο και του πνευματικού κατεστημένου. «Προσπαθώ να μη γράφω
ποιήματα», λέει ο 59χρονος λογοτέχνης. «Όταν κάτι με σπρώχνει να γράψω,
προσπαθώ να αντισταθώ για λίγο καιρό. Στο τέλος γράφω μόνο εκείνο που επιμένει
να βγει».