ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η άλλη όψη του φεγγαριού

Και ξαφνικά, χάρις στον «κόκκινο Κεν» η Αριστερά ανακάλυψε την άλλη όψη του
φεγγαριού.

Κεν Λίβινγκστον: Πώς θα κάνω τη ζωή δύσκολη στον Μπλαιρ

Στο δοκίμιό του που κυκλοφόρησε το 1985 με τίτλο «Καπιταλισμός και
Σοσιαλδημοκρατία», ο Άνταμ Πρεβόρσκι επεσήμαινε ότι τα σοσιαλδημοκρατικά
κόμματα της Ευρώπης κατάφερναν ιστορικά να κερδίσουν τις εκλογές μόνον όταν
τροποποιούσαν το πρόγραμμά τους, ώστε να προσελκύει τους μετριοπαθείς
ψηφοφόρους. Η εξήγηση του φαινομένου αυτού είναι απλή: η ανάπτυξη του
καπιταλισμού σε μια ελεύθερη κοινωνία δεν ευνοεί τον σχηματισμό αριστερών
πλειοψηφιών. Ύστερα από αρκετές ήττες, η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία έδειξε τα
τελευταία χρόνια ότι έμαθε αυτό το μάθημα. Έμεινε όμως σ’ αυτό ­ αγνοώντας ότι
η πραγματικότητα έχει κι άλλες παραμέτρους.

Μια απ’ αυτές τις παραμέτρους είναι ότι εκτός από τους μετριοπαθείς ψηφοφόρους
υπάρχουν και οι ριζοσπάστες. Βάζοντας νερό στο κρασί της, για να πάρει τους
πρώτους με το μέρος της, η Αριστερά αφήνει πίσω της τους δεύτερους, που είτε
αναζητούν άλλες λύσεις (π.χ., Κεν Λίβινγκστον) είτε κλείνονται στο σπίτι. Όπως
σημειώνει ο Πωλ Γκίνσμποργκ στη «Ρεπούμπλικα», οι δύο αυτές κατηγορίες
ψηφοφόρων ούτε ισάριθμες είναι ούτε την ίδια συμπεριφορά επιδεικνύουν. Οι
μετριοπαθείς είναι περισσότεροι, αλλά οι ριζοσπάστες είναι πιο δυναμικοί. Το
παράδειγμα της Ιταλίας δείχνει ότι η Αριστερά δεν μπορεί να σταθεί στην
εξουσία αν δεν κατακτήσει το κέντρο. Η εμπειρία της Βρετανίας, όμως, δείχνει
ότι όταν η Αριστερά εγκαταλείπει το «οργισμένο» κομμάτι της, χάνει αυτομάτως
τον ζωτικό της χώρο, την επαφή της με την κοινωνία των πολιτών της, την
επιρροή της στη διανόηση. Γίνεται τότε αγνώριστη και απωθητική.

Πώς μπορεί να επιτευχθεί η χρυσή τομή; Το σύνθημα του Τζουλιάνο Αμάτο
«περισσότερη δουλειά, λιγότεροι φόροι» είναι καλό αλλά όχι αρκετό. Αυτό που
χρειάζεται είναι να εφαρμοστεί ένα πρόγραμμα που χαρακτηρίζεται μεν από τις
παραδοσιακές αρχές της Αριστεράς, απευθύνεται όμως και στις δύο κατηγορίες
ψηφοφόρων. Ένα παράδειγμα είναι η δημόσια διοίκηση. Το σύνθημα της
κεντροαριστεράς θα μπορούσε να είναι: «Λιγότεροι κανόνες, περισσότερο
σεβαστοί», σαφώς διαφορετικό από την πραγματικότητα που ευαγγελίζεται η Δεξιά
με «λίγους έως κανέναν κανόνα» όπου νικά πάντα ο πιο ισχυρός. Ένας άλλος
τομέας που ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους πολίτες όλων των ιδεολογικών αποχρώσεων
είναι το σύστημα υγείας, που τα είκοσι τελευταία χρόνια έχει δεχθεί σφοδρές
επιθέσεις με το πρόσχημα της ιδιωτικοποίησης ή της «εξυγίανσης».

Ο Γκίνσμποργκ παρουσιάζει κι άλλα παραδείγματα, όπως η αύξηση του ρόλου των
γυναικών και η ενεργητική προστασία του περιβάλλοντος: οι «Κυριακές χωρίς
αυτοκίνητα», που όταν πρωτοπαρουσιάστηκαν στην Ιταλία συνάντησαν τη γενική
χλεύη, αποδείχθηκαν εξαιρετικά δημοφιλείς. Στην Ελλάδα υπάρχει ακόμη το φλέγον
θέμα της παιδείας ή της ασφάλειας των πολιτών. Όλα αυτά τα προβλήματα
σκιαγραφούν ένα χώρο σύγκλισης των «διστακτικών» και των «οργισμένων».
Αντιμετωπίζοντάς τα με έργα και όχι μόνο με λόγια, η Αριστερά ξαναβρίσκει τη
χαμένη της τιμή και αξιοπρέπεια. Φυσική συνέπεια, η ανταμοιβή της στις κάλπες.