Πρώτη επιλογή η Πληροφορική

Είναι γνωστό ότι η δυνατότητα επιλογής σχολής ήταν και είναι μια
«πολυτέλεια» διαθέσιμη σ’ ένα μικρό ποσοστό υποψηφίων που περνούν τα «σύνορα»
της εισαγωγής τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Π.χ. στις αρχές της
προηγούμενης δεκαετίας γνωστή έρευνα της Κούλας Κασιμάτη (Εθνικό Κέντρο
Κοινωνικών Ερευνών) είχε δείξει ότι μόνο οι 3 στους 10 πτυχιούχους Κοινωνικών
– Πολιτικών Επιστημών (ΑΕΙ) και Παιδαγωγικών Σχολών (ΑΕΙ) σπούδασαν στις
συγκεκριμένες σχολές από πραγματική επιθυμία και ενδιαφέρον.

Ακόμη χειρότερα ήταν τα πράγματα αρκετά χρόνια αργότερα, καθώς, σε έρευνα του
Πέτρου Σταθόπουλου (ΤΕΙ Αθήνας) σε 1.501 σπουδαστές από 7 ΤΕΙ της χώρας, μόνο
ένας σε κάθε δεκατέσσερις σπουδαστές δήλωνε ότι ήταν επιθυμία του να
παρακολουθήσει μαθήματα στη συγκεκριμένη σχολή των ΤΕΙ που φοιτούσε.

Η πραγματικότητα που «έβγαζε» μάτι ήταν ότι πολλοί φοιτητές σπούδαζαν και
σπουδάζουν σε σχολές που ποτέ δεν προτίμησαν, αλλά βρέθηκαν σε αυτές λόγω του
συστήματος επιλογής.

Στις εξετάσεις πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση υπάρχουν σχολές και
τμήματα που συγκεντρώνουν χιλιάδες πρώτες, δεύτερες και τρίτες προτιμήσεις των
υποψηφίων και άλλες που «σταυρώνονται» στο μηχανογραφικό των προτιμήσεων μόνο
στα πλαίσια μιας «ρεαλιστικής» προσαρμογής του υποψηφίου που δεν θέλει ­ στην
περίπτωση που δεν συγκεντρώσει την απαιτούμενη βαθμολογία της σχολής της
προτίμησής του ­ να μείνει έξω από τα «τείχη» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Παράλληλα έχει διαπιστωθεί ερευνητικά ότι οι προτιμήσεις των υποψηφίων, οι
«διακαείς πόθοι» τους για το τάδε ή το δείνα επιστημονικό αντικείμενο και
βεβαίως για το επαγγελματικό τους μέλλον δεν είναι μια μόνιμη σταθερά,
«αδιάβροχη» από το χρόνο και τις θέσεις των διαφόρων επαγγελμάτων στη
μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας. Στην έρευνα που ακολουθεί χαρτογραφούμε κατ’
αρχήν τις επιλογές σπουδών των νέων της χώρας μας στις τελευταίες πανελλαδικού
τύπου εξετάσεις (1999) όπως αυτές καταγράφονται στα μηχανογραφικά τους δελτία,
τα στοιχεία των οποίων «ΤΑ ΝΕΑ» φέρνουν σήμερα για πρώτη φορά στη δημοσιότητα.
Παράλληλα ανασυνθέτοντας στατιστικά δεδομένα που αφορούν τη διαχρονική ζήτηση
(προτιμήσεις υποψηφίων) και προσφορά θέσεων (αριθμό εισακτέων) τριτοβάθμιας
εκπαίδευσης, τις αλλαγές στην επαγγελματική δομή και τους όρους «κίνησης» της
αγοράς εργασίας, εστιάζουμε στην πολυσύνθετη σχέση της παραγωγής και
απορρόφησης πτυχιούχων.

Τα ερωτήματα

* Ποιες είναι οι σχολές που συγκεντρώνουν τις προτιμήσεις των υποψηφίων και
ποιες απαξιώνονται ολοκληρωτικά;

* Ποια είναι η σχέση της ζήτησης συγκεκριμένων σχολών και της προσφοράς θέσεων
σ’ αυτές;

* Πώς παρεμβαίνει η αγορά εργασίας στη διαμόρφωση των επιλογών των υποψηφίων,
κοντολογίς πώς επηρεάζουν οι εξελίξεις τη ζήτηση και την προσφορά θέσεων
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης;

* Ποια είναι η σχέση του αριθμού των εισακτέων κατά επιστημονικό αντικείμενο
με τη ζήτηση αντίστοιχων σπουδών στην αγορά εργασίας;

Αυτά είναι τα βασικά ερωτήματα στα οποία επιχειρούμε να απαντήσουμε
φιλτράροντας τη «χημεία» των προτιμήσεων – επιλογών των υποψηφίων στις
τελευταίες εξετάσεις πανελλαδικού χαρακτήρα (Γενικές Εξετάσεις 1999).

Κυριαρχεί στις προτιμήσεις των μισών της Α’ Δέσμης

Οι μισοί υποψήφιοι της Α’ Δέσμης (που ταυτίζεται σε γενικές γραμμές με τα
επιστημονικά πεδία των θετικών και τεχνολογικών επιστημών) επέλεξαν ως πρώτη
τους επιλογή τμήματα υπολογιστών – πληροφορικής των ΑΕΙ! Συγκεκριμένα από τους
28.080 υποψηφίους οι 13.608 δήλωσαν ως πρώτη τους επιλογή σπουδές στους Η/Υ.

Δεν υπάρχει σήμερα επιστημονικό αντικείμενο της Α’ Δέσμης που να μην έχει
υποσκελιστεί στις επιλογές των υποψηφίων από τις σπουδές που σχετίζονται με
την Πληροφορική, την Ηλεκτρονική και την Αυτοματοποίηση (προγραμματιστές,
αναλυτές κ.λπ.) που καταλαμβάνουν κυρίαρχες θέσεις στις προτιμήσεις των
υποψηφίων, οι οποίοι φαίνεται ότι παρακολουθούν από κοντά τις εξελίξεις στην
αγορά εργασίας και τις μεταβολές στην επαγγελματική δομή. Δεν είναι καθόλου
τυχαίο που μέσα στην τελευταία δεκαετία ιδρύθηκαν ή μετονομάστηκαν, μπαίνοντας
στην «περιοχή» της Πληροφορικής συνολικά πάνω από 17 τμήματα της τριτοβάθμιας
εκπαίδευσης, τα οποία μέχρι σήμερα έχουν αποδώσει περίπου 7.000 πτυχιούχους
και εξακολουθούν να αποδίδουν 1.500 ανά έτος περίπου.

Αυξημένος είναι και ο αριθμός των υποψηφίων που ήθελαν να σπουδάσουν Πολιτικοί
Μηχανικοί (4.268 πρώτες επιλογές), ενώ ένας στους δέκα υποψήφιους (2.713
πρώτες επιλογές) ήθελε να σπουδάσει Αρχιτεκτονική.

Από εκεί και πέρα ο πήχυς των πρώτων προτιμήσεων κατεβαίνει πολύ χαμηλά.
Περίπου 2 στους 100 υποψήφιους είχαν ενδιαφέρον για τα έξι τμήματα των
Μαθηματικών, άλλοι 2 στους 100 για τα έξι Τμήματα Φυσικής και μόλις 16 στους
1.000 για τα Τμήματα Γεωλογίας (45 πρώτες επιλογές).

Από τις Στρατιωτικές και Αστυνομικές Σχολές της Α’ Δέσμης αυξημένες πρώτες
προτιμήσεις (3.478) συγκεντρώνουν η Σχολή Ικάρων (ΣΙ), Μηχανικών (ΣΜΑ) Γενική
Σειρά και η σχολή Αξιωματικών Ελληνικής Αστυνομίας Γενική Σειρά (1.595 πρώτες
προτιμήσεις).

Στις επιστήμες υγείας των ΑΕΙ το 66% της πρώτης προτίμησης των υποψηφίων
συνωστίζεται στα επτά Ιατρικά Τμήματα με κυρίαρχη πάντα την Ιατρική Αθηνών. Το
8% των υποψηφίων έλκεται από τις Οδοντιατρικές Σχολές, το 4% από τις
Φαρμακευτικές, το 1% των υποψηφίων ονειρεύεται να σπουδάσει στην Κτηνιατρική,
ενώ μόνο 16 υποψήφιοι στους 8.982 «καίγονται» να εισαχθούν στη Νοσηλευτική.
Παράλληλα, παρουσιάζεται ένα ποσοστό 20% περίπου των υποψηφίων των επιστημών
υγείας το οποίο «σταυρώνει» ως πρώτη του προτίμηση τα αντίστοιχα στρατιωτικά
ιατρικά, οδοντιατρικά, φαρμακευτικά και κτηνιατρικά τμήματα.

Στα… αζήτητα τα τμήματα των ΤΕΙ

Από παλιά είναι γνωστό ότι η ζήτηση τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από τη μεριά των
υποψηφίων εστιάζει «φανατικά» στα Πανεπιστημιακά Τμήματα (ΑΕΙ). Στις αρχές της
δεκαετίας του ’90 σύμφωνα με τον Ευστάθιο Δημητρόπουλο (ΣΕΛΕΤΕ) μόνο το 2,7%
συνολικά των υποψηφίων δήλωναν ως πρώτη προτίμηση κάποιο τμήμα ΤΕΙ.

Η εξέταση των πρώτων προτιμήσεων των περσινών Γενικών Εξετάσεων «χαρτογραφεί»
με σαφήνεια τους σύγχρονους προσανατολισμούς των υποψηφίων.

Από τις 59 χιλιάδες περίπου «πρώτες προτιμήσεις» που σημειώθηκαν στα
Μηχανογραφικά Δελτία από τους υποψήφιους της Α’ Δέσμης μόνον οι 951
«αγκυροβόλησαν» σε κάποιο από τα τμήματα των ΤΕΙ. Η αναντιστοιχία είναι
έκδηλη.

Μια, όμως, «βαθύτερη βουτιά» στις προτιμήσεις των υποψηφίων αναδεικνύει ακόμη
πιο ξεκάθαρα το τοπίο. Αν εξαιρέσουμε μια «χούφτα» τμήματα των ΤΕΙ, κυρίως των
μεγάλων αστικών κέντρων (Αθήνα – Θεσσαλονίκη), τα υπόλοιπα συγκεντρώνουν
μονοψήφιο αριθμό πρώτων επιλογών και αρκετά δεν παίρνουν ούτε ένα σταυρό
πρώτης προτίμησης.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως τα Τμήματα Φυτικής Παραγωγής των ΤΕΙ Λάρισας και
Ηρακλείου, τα Τμήματα Θερμοκηπίων του ΤΕΙ Μεσολογγίου δεν συγκέντρωσαν καμιά
πρώτη προτίμηση των υποψηφίων.