Πρωτομαγιά με τους γαϊδάρους στη στέγη

Λίγο πριν από το πολύβουο καλοκαίρι και μέσα στην καρδιά της άνοιξης όπου
στα νησιά της Ελλάδας (και ιδιαίτερα αυτά των Κυκλάδων) ανθίζουν ακόμα και οι
βράχοι, οι ημέρες του Πάσχα, αλλά και η γιορτή της πρώτης του Μάη, έχουν το
δικό τους τελετουργικό. Όλοι οι προορισμοί που διαλέξαμε για εσάς έχουν κάτι
το ξεχωριστό να σας προσφέρουν, όχι μονάχα από τη φυσική ομορφιά που θεωρούμε
δεδομένη, αλλά και όσον αφορά τα έθιμα και τις εορταστικές εκδηλώσεις. Από τις
συναντήσεις των Επιταφίων μέχρι το ανέβασμα των γαϊδάρων στις στέγες, τα νησιά
της Ελλάδας κάνουν τον επισκέπτη να μένει με το στόμα ανοιχτό! Δωμάτια να
μείνετε υπάρχουν… λίγα, αλλά υπάρχουν.

ΣΥΡΟΣ – ΤΗΝΟΣ

Η μία χαρακτηρίζεται από πολλούς σαν η αρχόντισσα του Αιγαίου και η άλλη είναι
το νησί της Παναγιάς. Και στα δύο νησιά, όπως συμβαίνει και στα περισσότερα
των Κυκλάδων, οι κοινότητες των Ελλήνων καθολικών χριστιανών είναι πολυπληθείς
και πολύ αξιόλογες. Σαν Έλληνες όλοι, καθολικοί και ορθόδοξοι χριστιανοί,
γιορτάζουν μαζί τις άγιες ημέρες του Πάσχα και μονιάζουν (αν και οι αντιθέσεις
δεν έχουν εξαφανιστεί, αλλά σίγουρα έχουν υποβαθμιστεί). Στην Ερμούπολη, αλλά
και στη Χώρα της Τήνου θα δείτε τους Επιτάφιους των ορθόδοξων και των
καθολικών να συναντιούνται, κάνοντας πράξη αυτό που δεν μπορούν, χρόνια τώρα,
να κάνουν οι πατριάρχες και οι πάπες μαζί.

Στην Ερμούπολη 2 ορθόδοξοι επιτάφιοι και ένας καθολικός συναντιούνται στην
Πλατεία Μιαούλη, ενώ στην Τήνο μαζεύονται στην Εξέδρα της Χώρας 6 ορθόδοξοι
και ένας καθολικός, Επιτάφιοι! Το θέαμα είναι συγκλονιστικό. Στην Τήνο αξίζει
να ακολουθήσει κανείς τον Επιτάφιο της ενορίας Αγίου Νικολάου που από το 1985
και μετά μπαίνει στη θάλασσα, τιμώντας ένα αδικοχαμένο και πολύ αγαπητό
παλικάρι που πνίγηκε εκεί.

Και τα δύο νησιά αυτή την εποχή έχουν φορέσει έναν υπέροχο καταπράσινο μανδύα
και οι βόλτες στις εξοχές είναι αξέχαστες. Στη Σύρα το αρνί το σουβλίζουν
κανονικά και μεγαλύτερη «φασαρία» θα συναντήσετε στον Φοίνικα, τον Γαλησσά και
την Ντέλα-Γκράτσια.

Η Τήνος, πανέμορφη και λαμπριάτικη, στις εξοχές της γιορτάζει ιδιαίτερα τη
Λαμπροδευτέρα (Δευτέρα του Πάσχα) και κανείς δεν πρέπει να χάσει το πανηγύρι
στην πανέμορφη Καρδιανή (με άφθονο φαγητό και κρασί για όλους στην πλατεία του
χωριού). Επίσης την Κυριακή του Πάσχα το απόγευμα, στον Εσπερινό της Αγάπης,
όλες οι «Αναστάσεις» συγκεντρώνονται και πάλι στην Εξέδρα της Χώρας και
ψάλλουν το «Χριστός Ανέστη».

ΝΑΞΟΣ – ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΑ

Στο μεγαλύτερο κυκλαδονήσι πηγαίνουμε όπως πάντα τραγουδώντας. Δεν είναι
μονάχα τεράστια η Νάξος, πράγμα που θα μας επιτρέψει να κάνουμε υπέροχες
βόλτες στα χαρισματικά αξιοθέατα του νησιού, αλλά είναι και καταπράσινη αυτή
την εποχή… χάρμα οφθαλμών! Ένα απίστευτο και πολύ παλιό έθιμο αναβιώνει κάθε
Πρωτομαγιά στη Νάξο (που φέτος είναι η δεύτερη ημέρα του Πάσχα) στο χωριό
Κινίδαρος. Οι γαϊδάροι του χωριού ανεβαίνουν στις στέγες! Εκδοχές για το πώς
ξεκίνησε αυτό το περίεργο ταξίδι των γαϊδάρων υπάρχουν πολλές. Πάντως, όλο το
προηγούμενο βράδυ στην ταβέρνα του Κλουβάτου (στον Κινίδαρο πάντα) έχει
νησιώτικο γλέντι με όργανα. Βγαίνεις πρωί από το μαγαζί και αγναντεύεις τους
γαϊδάρους στις ταράτσες!

Την ίδια ημέρα που πέφτει η γιορτή του Αγίου Γεωργίου στο Πάνω Κουφονήσι (πολύ
κοντά στη Νάξο) γίνεται λιτανεία της εικόνας του Αγίου στην παραλία και
συνοδεύεται σε όλο το μήκος της από καΐκια. Δεν λείπουν τα πυροτεχνήματα και
φυσικά ακολουθεί γλέντι με δωρεάν φαγητό για όλους (πατσάς ξιδάτος και κρέας
με πατάτες ή μακαρόνια), το οποίο προσφέρει ο «πανηγυράς», αυτός δηλαδή που το
έταξε στον Άη Γιώργη.

Το Πάσχα στη Νάξο δεν έχει σουβλιστό αρνί, αλλά «Πάντουδος». Είναι αρνί
γεμιστό με ρύζι, τη συκωταριά του κομματάκια, κουκουνάρι, σταφίδες και μάραθο,
το οποίο μπαίνει σε σκεπαστή γάστρα και ψήνεται πολύ σιγά (οπωσδήποτε σε
φούρνο με ξύλα) για 7 περίπου ώρες. Το πιο νόστιμο «Πάντουδος» φημίζεται ότι
το έχει το χωριό Κωμιακή. Επιπλέον, στη Χώρα της Νάξου τη Μ. Παρασκευή
συναντώνται 4 ορθόδοξοι Επιτάφιοι στη διασταύρωση πριν από το Κέντρο Υγείας
και διάα βοής αποφασίζεται ποιος είναι ο καλύτερος. Την Πρωτομαγιά τέλος,
μπροστά στο δημαρχείο, γίνεται διαγωνισμός με τρία έπαθλα για το καλύτερο
στεφάνι από λουλούδια του αγρού.

ΚΡΗΤΗ

Αξέχαστο θα σας μείνει το Πάσχα στην Κρήτη για πολλούς και διαφόρους λόγους. Ο
πρώτος είναι οι ίδιοι οι Κρητικοί με την ιδιομορφία του χαρακτήρα τους και την
ξεκάθαρη διάθεση φιλοξενίας που θα τη γνωρίσετε από πρώτο χέρι. Όλα τα
υπόλοιπα έρχονται μόνα τους και δωμάτιο να μείνετε θα βρείτε εύκολα. Το βράδυ
της Ανάστασης βέβαια θα πρέπει να είστε έτοιμοι για κανονικό «πόλεμο». Με το
«Χριστός Ανέστη» τα όπλα σηκώνουν τις κάννες τους στον αέρα και οι γεμιστήρες
αδειάζουν πολλές φορές. Η εμπόλεμη κατάσταση δεν σταματάει εδώ. Ακολουθεί το
κάψιμο του Ιούδα! Η προσωπική μου εμπειρία σε χωριό έξω από τα Χανιά είναι
απίστευτη! Πριν από την Ανάσταση, τον Ιούδα (κούκλα χειροποίητη) τον είχαν
κρεμασμένο στον πλάτανο του χωριού με τις ταμπέλες του! Κατά τη διάρκεια της
λειτουργίας, τον έβαλαν επάνω σε ένα μηχανάκι και τον γύριζαν στους δρόμους με
συνεχή κορναρίσματα και πειράγματα. Μετά το πρώτο «Χριστός Ανέστη» τον πήγαν
σε μια μεγάλη αλάνα όπου από το απόγευμα είχαν φτιάξει μεγάλο σωρό από ξύλα
και κλαριά. Η φωτιά σηκώθηκε τουλάχιστον 10 μέτρα και ο Ιούδας παραγεμισμένος
με εκρηκτικά έπεσε στη φωτιά και… έγινε πανικός!

Μην περιμένετε σούβλες με αρνιά στην Κρήτη. Την Κυριακή του Πάσχα έχουν την
τιμητική τους τα καλιτσούνια της Λαμπρής, που είναι τετράγωνα σουσαμένια με
χειροποίητο φύλλο και μείγμα μαλάκας (πρώιμο τυρί) και ανθότυρου. Τα
καλιτσούνια της Λαμπρής είναι πετυχημένα όταν «σέρνουνε κόρδες» (δηλαδή δεν
κόβονται εύκολα και τα τραβάς σαν μαστίχα). Το πρώτο πιάτο της Λαμπρής είναι
γαρδούμπα αυγολέμονο (με τα εντόσθια του αρνιού) και ακολουθεί το κρέας.
Βέβαια, μη νομίσετε ότι πριν από τη Λαμπρή περνούν άσχημα οι Κρητικοί. Τη Μ.
Παρασκευή έχουν την τιμητική του οι χοχλιοί (σαλιγκάρια) μαγειρεμένοι με
διάφορους τρόπους (μ’ αρέσουν πολύ οι μπουμπουριστοί), τα τουρσιά από ροβιούς
(άγριοι βολβοί) και τα χλωρά κουκιά.

ΖΑΚΥΝΘΟΣ

Το «Φιόρο του Λεβάντε» χωρίς τις ορδές των τουριστών που θα καταφθάσουν το
καλοκαίρι απ’ όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, τώρα το Πάσχα βάζει τα γιορτινά
του και παρουσιάζει το αυθεντικό του πρόσωπο, εντυπωσιάζοντας εκείνους που
επισκέπτονται το νησί για πρώτη φορά. Σε όποιο σημείο και αν βρεθείτε θα
απολαύσετε απίθανες εικόνες και τουλάχιστον ο γύρος του νησιού είναι…
απαραίτητος! Τα παλιά έθιμα αναβιώνουν και οι τραγουδισταράδες Ζακυνθινοί λένε
τους πένθιμους αλλά και αναστάσιμους εκκλησιαστικούς ύμνους με ξεχωριστό τρόπο
που μαγεύει. Χαρακτηριστική είναι η μία και μοναδική περιφορά του Επιταφίου
από τη Μητρόπολη τις πρώτες πρωινές ώρες του Μεγάλου Σαββάτου, η οποία φθάνει
στην Πλατεία Σολωμού. Όλη η Ζάκυνθος παρακολουθεί την πένθιμη τελετή μέσα στη
νύχτα και λίγο πριν χαράξει ο Επιτάφιος έχει επιστρέψει στη Μητρόπολη. Με το
πρώτο φως του ήλιου οι σκανταλιάρηδες νεαροί Ζακυνθινοί αλλάζουν τις ταμπέλες
από τα καταστήματα, οπότε ξημέρωμα Μ. Σαββάτου ο μανάβης έχει γίνει
φαρμακοποιός και το σχολείο έχει γίνει οδοντιατρείο! Αυτό το χάραμα της ημέρας
του Μ. Σαββάτου το υποδέχονται με χαρούμενες κωδωνοκρουσίες (άλλωστε οι
καμπάνες έχουν «χηρέψει» στη Ζάκυνθο από τη Μ. Πέμπτη) και όλοι
προετοιμάζονται για την ημέρα της Λαμπρής. Στη Ζάκυνθο το σουβλίζουν κανονικά
το αρνί και σε πολλές μεριές του νησιού θα βρείτε κανονικό γλέντι να σας
περιμένει. Τη Δευτέρα του Πάσχα θα πρέπει να γνωρίζετε ότι γιορτάζει η Παναγία
η Αναφωνήτρια (με φοβερή περιφορά της εικόνας από το μοναστήρι προς το χωριό),
επίσης η Παναγιά Κεριώτισσα και ότι στον Παντοκράτορα του Λαγανά γίνεται και
εκεί λιτανεία της εικόνας της Παναγίας.