ΠΡΟΣΩΠΑ Βάτραχοι φιλόσοφοι και ακρίδες πολιτικοί

Ο Φρανθίσκο Τολέδο είναι ο πιο διάσημος καλλιτέχνης στη Λατινική Αμερική.
Ωστόσο, το πιθανότερο είναι πως δεν θα έχετε ακούσει ποτέ το όνομά του.

Φρανθίσκο Τολέδο. Ο μεγαλύτερος Μεξικανός καλλιτέχνης

Αυτό δεν έχει να κάνει με την εθνικότητά του «όλες οι βορειοαμερικανικές
γκαλερί είχαν λατρέψει τον Ντιέγκο Ριβέρα στον καιρό του», αλλά με την
προσωπικότητα του ίδιου του καλλιτέχνη. Όπως οι υπέροχες μορφές και τα τέρατα
στην τέχνη του, ο Τολέδο μοιάζει να κρύβεται ανάμεσα στις σκιές του
απογεύματος. Η έκθεση των έργων του στην Αίθουσα Τέχνης Χουαϊτσάπελ, στο
Λονδίνο, η οποία θα διαρκέσει έως τις 7 Ιουνίου, είναι η πρώτη που ο
καλλιτέχνης δέχθηκε να κάνει στην Ευρώπη μέσα σε διάστημα σχεδόν 20 χρόνων. Η
δουλειά του κυκλοφορεί σαν λαθραίο εμπόρευμα ανάμεσα στους ιδιώτες συλλέκτες.
Οι εμφανίσεις του είναι τόσο σπάνιες που αποτελούν είδηση στη γενέτειρά του,
το Μεξικό.

Ο Τολέδο γεννήθηκε το 1940 στο Γιουτσιτάν, στον Ισθμό Οαχάκα του νότιου
Μεξικού. Σε ηλικία 19 χρόνων έφυγε για το Παρίσι, την πόλη στην οποία άρχισε
να δημιουργείται ο θρύλος του. Η αδέκαρη μεγαλοφυΐα σχεδίαζε τότε στα πατώματα
παγωμένων διαδρόμων και η νοσταλγία του για την πατρίδα ήταν τέτοια, ώστε ο
Οκτάβιο Πας προσφέρθηκε να του στείλει μια ιγκουάνα με τον διπλωματικό σάκο.
Μέχρι που επέστρεψε στην πατρίδα του «αφού προηγουμένως πέρασε από το
Μανχάταν, όπου εθεάθη να περιφέρεται ξυπόλητος μέσα στα χιόνια του χειμώνα», ο
Φρανθίσκο Τολέδο είχε παρουσιάσει εκθέσεις των έργων του σε αρκετές ευρωπαϊκές
γκαλερί και οι εικόνες που δημιουργούσε δεν έμοιαζαν με τίποτε που είχε έως
τότε να επιδείξει η μεξικανική τέχνη.

Τα σκίτσα του συγκρίνονται με εκείνα του Γκόγια, τα χρώματά του με τα χρώματα
του Κλέε, τα ανθρωπόμορφα έντομά του έχουν κάτι από Κάφκα. Σκορπιοί με ψηλά
τακούνια, γάτες σαν κορίτσια ημερολογίου, κάβουρες που χτυπούν τις δαγκάνες
τους σαν παλαιστές που βγαίνουν στο ριγκ. Δεν πρόκειται τόσο για έναν
ανθρωπομορφικό κόσμο, γράφει η Λώρα Κάμινγκ στον «Ομπζέρβερ», όσο για έναν
κόσμο στον οποίο τα ζώα είναι ίσα με τους ανθρώπους. Μερικές φορές τα δύο είδη
συνενώνονται σε υπέροχα υβρίδια «κροκόδειλοι-Ρωμαίοι, βάτραχοι-φιλόσοφοι,
ακρίδες-πολιτικοί με τα πανίσχυρα όστρακα και ρητορικές χειρονομίες. Σε
μερικές περιπτώσεις ο άνθρωπος ενώνεται με το κτήνος», ο καλλιτέχνης
αγκαλιάζει την ερωμένη του σε μια ακτή, «τα χρώματα είναι πραγματικά
ανακατεμένα με άμμο» και το ζευγάρι πλαισιώνουν εκστατικά καβούρια. Για τον
Τολέδο, ο κόσμος είναι ένας μεγάλος ζωολογικός κήπος, στον οποίο τα πάντα
ζουν, αγαπούν και θρηνούν μέσα στην ίδια εκθαμβωτική, γόνιμη ατμόσφαιρα.