Τα «παράδοξα» των αποτελεσμάτων

Στην έρευνα που ακολουθεί, επιχειρούμε να αναδείξουμε ορισμένα εκ πρώτης
όψεως «παράδοξα» των αποτελεσμάτων των εξετάσεων με πανελλαδικό χαρακτήρα,
εστιάζοντας στις ανισοκατανομές της σχέσης υποψηφίων – επιτυχόντων όπως αυτές
προβάλλονται μέσα στα όρια των γεωγραφικών διαμερισμάτων της χώρας μας.

Στην παρουσίαση αυτή χρησιμοποιούμε αδημοσίευτα στοιχεία του τμήματος
μηχανοργάνωσης του ΥΠΕΠΘ για τις Γενικές Εξετάσεις του 1999, τα οποία τα «ΝΕΑ»
φέρνουν για πρώτη φορά στη δημοσιότητα.

* Ποιες διαφοροποιήσεις παρουσιάζουν όμοροι νομοί, που ανήκουν στο ίδιο
γεωγραφικό διαμέρισμα, στις ευκαιρίες πρόσβασης των υποψηφίων τους στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση;

Η ανάγνωση του πίνακα 1 φανερώνει τις μέγιστες ανισότητες πρόσβασης στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ανάμεσα σε νομούς του ίδιου γεωγραφικού διαμερίσματος.

Η Πελοπόννησος

Τα ποσοστά επιτυχίας των υποψηφίων από τους 7 νομούς της Πελοποννήσου
κυμάνθηκαν ανάμεσα στο 40,1% και 48,8%.

Οι υποψήφιοι από τον Νομό Αρκαδίας σημείωσαν στις Γενικές Εξετάσεις του 1999
το υψηλότερο ποσοστό επιτυχίας (48,8%), ενώ τη δεύτερη θέση κατέλαβαν οι
υποψήφιοι από τον Νομό Κορινθίας (45,4%). Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται οι
υποψήφιοι του Νομού Λακωνίας (40,1%) και του Νομού Ηλείας (40,8%). Καθόλου
συμπτωματικά οι δύο τελευταίοι νομοί στην απογραφή του 1991 συγκεντρώνουν τα
μεγαλύτερα ποσοστά ­ σε όλη την Πελοπόννησο ­ πληθυσμού χωρίς απολυτήριο
9χρονης υποχρεωτικής εκπαίδευσης (68,9% ο Νομός Λακωνίας και 67,7% ο Νομός
Ηλείας) καθώς και τα μικρότερα ποσοστά πτυχιούχων ΑΕΙ (3,7% ο Νομός Λακωνίας
και 3% ο Νομός Ηλείας).

Η Κρήτη

Στην Κρήτη οι Χανιώτες υποψήφιοι είχαν ποσοστό επιτυχίας 47,6%, ενώ στον
«κολλητό» νομό οι Ρεθυμνιώτες συνυποψήφιοί τους 40,1%. Να σημειώσουμε εδώ ότι
στον Νομό Ρεθύμνου κατεγράφη ­ από την έρευνα του Οργανισμού Επαγγελματικής
Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΟΕΕΚ) και του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ­ στις
αρχές της δεκαετίας του ’90, το μεγαλύτερο ποσοστό εγκατάλειψης του 9χρονου
υποχρεωτικού σχολείου σε όλη την Κρήτη: εδώ, ο ένας στους τέσσερις μαθητές δεν
ολοκληρώνει ούτε καν τη βασική του εκπαίδευση (Δημοτικό – Γυμνάσιο) και αυτό
βέβαια το στοιχείο δραματοποιεί ακόμη περισσότερο την τελευταία θέση που
καταλαμβάνει ο Νομός Ρεθύμνου στα ποσοστά επιτυχίας των υποψηφίων του στα ΑΕΙ
– ΤΕΙ.

Η Θεσσαλία

Από τους 13.236 Θεσσαλούς υποψήφιους πέτυχαν την είσοδό τους στην Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση οι 6.174 (ποσοστό 46,6%). Στη Θεσσαλία κατεγράφη πέρυσι μία
ισοκατανομή στις ευκαιρίες πρόσβασης ανάμεσα στους νομούς της, καθώς οι
υποψήφιοι του Νομού Καρδίτσας που βρίσκονταν άλλες χρονιές (π.χ. το 1998) σε
απόσταση από τους συνυποψηφίους τους των Νομών Τρικάλων και Λάρισας κατάφεραν
να ανεβάσουν την περασμένη χρονιά (1999) το ποσοστό επιτυχίας τους.

Η Ήπειρος

Στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Ηπείρου οι υποψήφιοι από τον Νομό Θεσπρωτίας
βρέθηκαν στην τελευταία θέση στα ποσοστά επιτυχίας σε σχέση με τους άλλους
τρεις νομούς (Ιωαννίνων, Άρτας και Πρέβεζας). Ο Νομός Θεσπρωτίας παρουσίασε
στην τελευταία απογραφή το μεγαλύτερο ποσοστό ­ στην Ήπειρο ­ πληθυσμού χωρίς
απολυτήριο Γυμνασίου (73,8%) και το μικρότερο ποσοστό πτυχιούχων ΑΕΙ, ενώ
συγκεντρώνει και μέσα στη δεκαετία του ’90 τα μεγαλύτερα ποσοστά μαθητικής
διαρροής από την υποχρεωτική εκπαίδευση.

Μακεδονία

Τα ποσοστά επιτυχίας στους 13 νομούς της Μακεδονίας κυμάνθηκαν πέρυσι ανάμεσα
στο 34,7% και στο 46,9%. Όλοι οι νομοί εκτός από τον Νομό Ημαθίας είχαν
ποσοστά επιτυχίας μικρότερα από τον πανελλήνιο μέσο όρο (42,8%), ενώ ανάμεσα
στον τελευταίο νομό (Κιλκίς) και στον πρώτο (Ημαθίας) υπάρχει μια απόσταση που
ξεπερνάει τις 12 ποσοστιαίες μονάδες.

Θράκη

Στη Θράκη για πρώτη φορά οι υποψήφιοι από τον Νομό Ροδόπης (41,4%) προηγούνται
στα ποσοστά επιτυχίας τόσο από τους υποψηφίους του Νομού Έβρου (40,1%) όσο και
από τους υποψήφιους του Νομού Ξάνθης (39,1%).

Στο σημείο αυτό, όμως, οφείλουμε να κάνουμε μια διευκρίνιση. Οι υποψήφιοι του
Νομού Ροδόπης έχουν «κρισαριστεί» ιδιαίτερα στη διάρκεια της σχολικής τους
«καριέρας», καθώς ο νομός εμφανίζει μεγάλα ποσοστά πρόωρης εγκατάλειψης του
σχολείου σε τέτοιον βαθμό, που από τους περίπου 1.650 μαθητές που ξεκίνησαν
πριν από 12 χρόνια (1987/’88) την Α’ τάξη του Δημοτικού να εμφανίζονται ως
τελειόφοιτοι – υποψήφιοι για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση το 1999 περίπου μόνο ο
ένας στους τέσσερις.

Νησιά Ιονίου – Αιγαίου

Στο γεωγραφικό διαμέρισμα των Ιονίων Νήσων τα ποσοστά επιτυχίας των υποψηφίων
υπολείπονται αρκετά από τον πανελλαδικό μέσο όρο. Το μεγαλύτερο ποσοστό
επιτυχίας είχαν οι υποψήφιοι από τον Νομό Κεφαλληνίας (39,5%) και το μικρότερο
ποσοστό οι Κερκυραίοι υποψήφιοι (34,5%), οι οποίοι σε όλη τη δεκαετία του ’90
παρουσιάζονται μόνιμα ως «ναυαγοί» στη σειρά κατάταξης των νομών.

Στην άλλη θάλασά μας, στο Αιγαίο, παρατηρείται το μεγαλύτερο άνοιγμα της
ψαλίδας στα ποσοστά επιτυχίας των υποψηφίων από τους Νομούς Κυκλάδων,
Δωδεκανήσου, Σάμου, Χίου και Λέσβου. Ανάμεσα στους υποψήφιους του Νομού Χίου
(55,3%) και στους υποψήφιους του Νομού Σάμου καταγράφεται μόνιμα τα τελευταία
χρόνια μια «παράδοξη» διαφοροποίηση, καθώς οι Χιώτες υποψήφιοι εισάγονται στην
Τριτοβάθμια Εκπαίδευση σε διπλάσιο ποσοστό από τους Σαμιώτες συνυποψηφίους
τους!

Στη λοιπή Στερεά Ελλάδα και Εύβοια οι υποψήφιοι της «ξεχασμένης» Φωκίδας για
άλλη μια χρονιά έκοψαν πρώτοι το νήμα στα ποσοστά επιτυχίας του γεωγραφικού
τους διαμερίσματος (44,3%), αφήνοντας πίσω τους υποψήφιους του Νομού
Ευρυτανίας (31,6%) κατά 13 ποσοστιαίες μονάδες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο
Νομός Φωκίδας έχει, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή, το υψηλότερο ποσοστό
πτυχιούχων ΑΕΙ (4,9%) στα γεωγραφικά όρια του εξεταζόμενου γεωγραφικού
διαμερίσματος. Σε αντίθετη κατεύθυνση βρίσκεται ο Νομός Ευρυτανίας, ο οποίος
φαίνεται να βαδίζει στον τομέα της εκπαίδευσης με «μολυβένια παπούτσια»:
παρουσιάζει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά εγκατάλειψης του υποχρεωτικού
σχολείου (22%), με αποτέλεσμα σε κάθε 7 παιδιά που ξεκίνησαν μαζί πριν από 12
χρόνια την Α’ τάξη του Δημοτικού μόνο το ένα να καταφέρνει να πετύχει την
είσοδό του στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (ΑΕΙ-ΤΕΙ).