Αυτοί που βρήκαν την Ιθάκη τους και είναι ευτυχισμένοι

ΙΘΑΚΗ

Η 15χρονη σήμερα Λέα έχει περάσει όλη της τη ζωή σε ένα σπιτάκι πάνω σε μια
ελιά (!). Είναι ένα παιδί που ζει ­ κι όλα δείχνουν πως θα συνεχίσει να ζει ­
μια ζωή διαφορετική από τα άλλα παιδιά της ηλικίας της. «Αποφασίσαμε να
ζήσουμε μαζί με την κόρη μας μια ζωή που δεν ζουν οι “φυσιολογικοί” άνθρωποι»,
λέει ο πατέρας της Κρίστιαν Αντόαν. «Όταν ήταν 7 χρόνων τη ρωτήσαμε αν ήθελε
να πάει σχολείο. Εκείνη απάντησε “όχι” και εμείς το σεβαστήκαμε…».

Ο ίδιος, μαζί με τη γυναίκα του Ρόμι, έφυγαν από τη Γερμανία πριν από 19
χρόνια, και έκτοτε ζουν πάνω σε ένα δένδρο, στο Σαρακήνικο της Ιθάκης. Χωρίς
ηλεκτρικό, χωρίς θέρμανση, χωρίς καμία άνεση, αλλά ελεύθεροι και ευτυχισμένοι,
όπως οι ίδιοι τουλάχιστον υποστηρίζουν.

Στο δένδρο. Η 15χρονη Λέα έχει περάσει όλη της τη ζωή σ’ ένα σπίτι πάνω στο δένδρο

Η αναζήτηση του προσωπικού παραδείσου έχει πάρει στις μέρες μας μια άλλη
διάσταση. Όλοι μιλούν για την απόδραση από έναν κόσμο της τρέλας και του
τρεξίματος, σε έναν κόσμο ήρεμο και γαλήνιο. Μέχρι και κινηματογραφική ταινία
έγινε. Στην ταινία «Η παραλία», οι πρωταγωνιστές αναζητούν τον δικό τους
παράδεισο στα νησιά της Ταϊλάνδης. Εκεί όπου ­ στην πραγματικότητα αυτή τη
φορά ­ χιλιάδες άνθρωποι από όλο τον κόσμο στήνουν κοινόβια, σε μια προσπάθεια
απόδρασης από την καθημερινότητα.

Για την Ελλάδα η ιστορία δεν είναι και τόσο… νέα. Πριν από 20 χρόνια, γύρω
στους 200 Γερμανούς, ίδρυσαν στο Σαρακήνικο της Ιθάκης το πρώτο κοινόβιο.
Πρόθεσή τους να δημιουργήσουν μια εναλλακτική κοινωνία. Είκοσι χρόνια
αργότερα, το πείραμα για μερικούς απέτυχε, ενώ για άλλους πήγε πολύ καλά.
Σήμερα ζουν μόνιμα στην περιοχή γύρω στα 20 άτομα ­ ανάμεσά τους τρεις
οικογένειες ­, ενώ το καλοκαίρι ο αριθμός τους μεγαλώνει.

To δέντρο

Εδώ οι κανόνες είναι απλοί: κανένας δεν ενοχλεί τον άλλο και όλοι σέβονται τον
χώρο. Σε μια έκταση περίπου 480 στρεμμάτων, ανάμεσα σε δύο παραλίες, το
Σαρακήνικο και το Φιλιατρό, μέσα σε μια αλλεπάλληλη εναλλαγή του τοπίου,
ξεφυτρώνουν μικρά σπιτάκια από ηρακλίτ και πλάκες από τσιμέντο, ξύλο και
φενιζόλ, αλλά και τα παλαιότερα ντομ (θόλοι), που αποτελούνται από μεταλλικό
σκελετό, θολωτή στέγη με άσπρο καραβόπανο από πάνω και πολυεστέρα.

Και, βέβαια, το σπίτι πάνω στο δένδρο. Εδώ, οι… ένοικοι ζουν και την πιο
απομονωμένη ζωή. Τα κλαδιά του δένδρου μπαίνουν στο μοναδικό δωμάτιο ως
εσωτερικός διάκοσμος. «Έχουμε οργανώσει τη ζωή μας όπως θέλουμε», εξηγεί ο
πρώην κοινωνιολόγος Κρίστιαν Αντόαν, 52 χρόνων. «Όχι αυτοκίνητο, όχι
ηλεκτρισμός. Εδώ άνθρωποι και φύση είναι ένα. Στη Γερμανία δεν ήμουν
ευτυχισμένος και έτσι αποφάσισα να τα παρατήσω όλα και να ζήσω διαφορετικά».

Λίγα μέτρα πιο πέρα η γυναίκα του, η Ρόμι, προσπαθεί να εξηγήσει τη φιλοσοφία
τους. «Κάθε μέρα λέω “είμαι ευτυχισμένη για σήμερα, αύριο θα δούμε”.
Εμπιστευόμαστε τη μοίρα μας. Αλέθουμε το ψωμί μας και φτιάχνουμε μόνοι μας τα
τρόφιμα. Όταν πρωτοήρθα στην Ιθάκη, δεν ήξερα να μαγειρεύω. Μόλις είχα
εγκαταλείψει τις σπουδές μου στο Πανεπιστήμιο. Εδώ ανακάλυψα και έμαθα να ζω
από τη φύση. Να διαλέγω τα χόρτα και να βρίσκω τροφή…».

Οι δυο τους έμαθαν στην κόρη τους να διαβάζει γερμανικά και αγγλικά. Η μικρή
μιλάει άπταιστα ελληνικά, ενώ δυσκολεύεται να απαντήσει αν θεωρεί το εαυτό
τους Ελληνίδα ή Γερμανίδα…

ΤΑ ΕΞΟΔΑ

150.000 δρχ. η οικογένεια

Το σπίτι. Τα κλαδιά του δένδρου μπαίνουν στο εσωτερικό δωμάτιο ως εσωτερικός διάκοσμος. Εδώ, ηλεκτρικό και θέρμανση είναι άγνωστα είδη

Όπως δείχνουν τα πράγματα, άντεξαν οι ισχυρότεροι οικονομικά. Αυτοί που έχουν
κάποιες οικονομίες στη Γερμανία ­ κάποιο ενοίκιο ­, αν και η ζωή εδώ δεν είναι
ιδιαίτερα ακριβή. Μια τριμελής οικογένεια δεν ξοδεύει πάνω από 150.000 δραχμές
τον μήνα. Οι υπόλοιποι εμφανίζονται μόνο για διακοπές τα καλοκαίρια. Η
κοινότητα διέθεσε ένα ντομ για τη στέγαση της βιβλιοθήκης, ενώ στις
αυτοσχέδιες τουαλέτες αντί για νερό χρησιμοποιείται στάχτη. Οι περισσότεροι
είναι Γερμανοί, όμως ανάμεσά τους ζουν και μερικοί ξενοι. Όπως η Ισπανίδα
Μερσέντες, ο Άγγλος Μάικ και ο μοναδικός Έλληνας, ο Χάρης Δρυγιαννάκης, ο
οποίος είναι παντρεμένος με Γερμανίδα και πατέρας δύο παιδιών. Σε κάθε
Πανσέληνο οργανώνουν μια μικρή γιορτή σε ένα σημείο που κάποτε ήταν αλώνι.
Κάθε οικογένεια φέρνει φαγητό και μετά αρχίζει το γλέντι με κιθάρες και
τουμπερλέκια.

Ο ΕΡΗΜΙΤΗΣ

Μοναδική παρέα το άλογό του

Ο φίλος. Μοναδική παρέα του 46χρονου ναυπηγού Φρανς Πέτερ, το 35χρονο άλογό του, ο Ψαριάς, όπως το λέει

Τον Σεπτέμβριο του 1978 στη Γερμανία, μια ομάδα ανθρώπων που ήθελαν να
αλλάξουν τη ζωή τους αποφάσισαν να δημιουργήσουν μια εναλλακτική κοινωνία.
Μαζεύτηκαν γύρω στα 200 άτομα, έβαλε ο καθένας από 10.000 μάρκα και, λίγο
αργότερα, αγόρασαν μέσω μεσιτικού γραφείου, από την οικογένεια Δενδρινού, την
προαναφερόμενη έκταση. Η αρχική ιδέα ήταν να αγοραστεί το μικρό νησάκι Άτοκος,
αλλά επειδή φοβήθηκαν τον ολοκληρωτικό αποκλεισμό προτίμησαν το Σαρακήνικο.
Στόχος τους μια ζωή εναρμονισμένη με τη φύση. Και τότε άρχισαν τα δύσκολα. Δεν
υπήρχε νερό ούτε δρόμος, μόνο δύσβατα μονοπάτια. Όπως φάνηκε, ο παράδεισος
ήταν εύκολο να βρεθεί, όμως πολύ δύσκολο να διατηρηθεί…

«Οι περισσότεροι ήταν πανεπιστημιακοί, οι οποίοι δεν ήξεραν να δουλεύουν με τα
χέρια», λέει ο ναυπηγός Φρανς Πέτερ. «Δεν ήξεραν πόσο δύσκολο είναι να
κουβαλάς πέτρες και άμμο και να προσπαθείς να ανοίξεις μονοπάτια στο δύσβατο
αυτό έδαφος».

Ο ίδιος έμαθε για το Σαρακήνικο το 1983 και έξι χρόνια αργότερα ήρθε για
μόνιμη εγκατάσταση.

Στην αρχή έμενε σε ένα παλιό ιστιοπλοϊκό μέχρι να χτίσει το μικρό πέτρινο
σπιτάκι. Μοναδική του παρέα, το 35χρονο άλογό του, ο Ψαριάς, όπως το λέει, που
στα νιάτα του κολυμπούσε μαζί με όλους τους Γερμανούς στο Φιλιατρό. Για ρεύμα
χρησιμοποιεί ηλιακή κυψέλη, ενώ έχει κατασκευάσει και μια δεξαμενή για να
μαζεύει το νερό της βροχής. Μας προσφέρει παστοσκύδωνο, που έφτιαξε μόνος του,
και όταν νιώθει τη διάθεση παίζει αγαπημένα του κομμάτια στο τουμπερλέκι. Η
ζωή για τον 46χρονο ναυπηγό από το Ανόβερο ξεκινά στις 8 το πρωί. Καφές,
σκέψεις, ηρεμία.

Στη συνέχεια, ξεκινούν οι δουλειές του σπιτιού, χαλαρά, χωρίς πρόγραμμα, και
όταν τελειώνουν τα χρήματα, δουλεύει περιστασιακά στα καρνάγια της περιοχής.

Η περιοχή δεν είναι κλειστή για τον κόσμο. Αφού μείνεις ένα χρονικό διάστημα
και δείξεις καλή διαγωγή, γίνεται συμβούλιο των μελών ­ αυτό συνέρχεται μία
φορά τον χρόνο ­ και αποφασίζουν αν θα γίνεις δικός τους ή όχι. Αν σε δεχτούν,
θα πρέπει να καταβάλεις το ποσό των δυόμισι εκατομμυρίων δραχμών, τα οποία
παίρνεις πίσω όταν αποφασίσεις να φύγεις.

ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Δεν έχω πάει σε γιατρό!

Η Καΐτ. Η εξάχρονη πηγαίνει στο ελληνικό σχολείο. Οι γονείς της φροντίζουν να μην απομονώνεται και να κάνει παρέα με παιδιά της ηλικίας της

Ορισμένα από τα παιδιά της κοινότητας πηγαίνουν σε σχολεία του νησιού. Όπως η
6χρονη Κάια, η κόρη του Ρολφ Μπρούνερ και της Κλάρα Κόιτλερ. Ο Ρολφ είναι από
τους πρώτους που ήρθαν να μείνουν στο Σαρακήνικο. Σήμερα, ο 56χρονος
οικονομολόγος δηλώνει δικαιωμένος από την επιλογή του.

«Δεν μετάνιωσα που διέλυσα την εταιρεία μου. Αν ήμουν ακόμη στη Γερμανία, με
τους ρυθμούς που ζούσα, δεν ξέρω αν θα ζούσα. Εδώ δεν έχω πάει ποτέ σε
γιατρό», λεει. «Δεν άντεχα να έχω κανέναν πάνω από το κεφάλι μου. Όσοι άντεξαν
ήταν αυτοί που πραγματικά το ήθελαν. Για να μείνεις εδώ πρέπει να ξερεις τι
θέλεις και τα όριά σου», συμπληρώνει. Το ζευγάρι μοιράζεται τον χρόνο του
ανάμεσα στην κόρη, τις δουλειές του σπιτιού και τον σκύλο, τον Ρούντι.
Μάλιστα, δεν είναι λίγες οι φορές που κάνοντας χρήση της τεχνολογίας με την
ηλιακή κυψέλη εξοικονομεί λίγο ρεύμα για να βλέπει και τηλεόραση, για να μην
απομονώνεται η μικρή, όπως λένε, τελείως από τον κόσμο.

Δεν μετανιώνουν. Ο Ρολφ Μπρούνερ και η Κλάρα Κόιτλερ δηλώνουν δικαιωμένοι από την επιλογή τους, να μείνουν στο Σαρακήνικο

Η Κλάρα είναι ζωγράφος και ζει από τους πίνακες που πουλά στο εξωτερικό. Στην
αρχή είχε εστιατόριο στο Βαθύ, αλλά δεν άντεξε για πολύ. Όπως λέει, διατηρεί
ακόμη ένα σπίτι στη Γερμανία, προκειμένου να ζήσει εκεί η μικρή και να
αποφασίσει ­ όταν έρθει η ώρα ­ αν θα ζήσει στη Γερμανία ή στο Σαρακήνικο.

Στο σχολείο πάνε και τα δύο παιδιά του Γκρέκορ και της Ελίζαπεθ Σάτερ, ο
Σεμπάστιαν και ο Φιλίπ. Ο πρώτος είναι άριστος μαθητής και συμμετέχει σε όλες
τις εκδηλώσεις του Δήμου της Ιθάκης.

ΟΙ ΜΟΝΤΕΡΝΟΙ

Ψάχνουν ένα ιστιοπλοϊκό

Οι μοντέρνοι. Ο Μπερντ Φούγελ και η Ολλανδή σύζυγός του Μαριάννα διαθέτουν το πιο μοντέρνο σπίτι στο Σαρακήνικο

Οι πιο… μοντέρνοι της κοινότητας είναι αναμφίβολα ο Μπερντ Φούγελ και η
Ολλανδέζα σύζυγός του Μαριάνε. Το σπίτι τους πρέπει να είναι το πιο μοντέρνο
στο Σαρακήνικο. Όπως λένε, γυρνούσαν τη Μεσόγειο με το ιστιοπλοϊκό τους όταν
άκουσαν για το πείραμα. Ήρθαν εδώ και… ρίζωσαν. Τώρα ψάχνουν να βρουν ένα
παλιό ιστιοπλοϊκό, ώστε να το επισκευάσουν, «έχουμε πολύ ελεύθερο χρόνο»,
λένε, για να ξανοιχτούν και πάλι στη θάλασσα. Πάντως το άνοιγμα του δρόμου
έφερε καλά αλλά και κακά, κατά τους ίδιους, αποτελέσματα. Τα καλά είναι ότι
διευκολύνθηκε η μετακίνησή τους προς το Βαθύ. Τα κακά είναι ότι τα καλοκαίρια
οι παραλίες γεμίζουν με τουρίστες. Γι’ αυτό, όπως λένε, ο χειμώνας περνάει
πολύ καλύτερα…

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ

«Είμαστε δίπλα τους»

Δίπλα τους. «Είμαστε διατεθειμένοι να τους προσφέρουμε κάθε βοήθεια όταν μας το ζητήσουν», υποστηρίζει ο δήμαρχος Ιθάκης Τηλέμαχος Καραβίας

Και τι λένε οι Έλληνες κάτοικοι για όλα αυτά; «Στο παρελθον έγιναν προσπάθειες
να ενσωματωθούν στην τοπική κοινωνία, αλλά, πλην μεμονωμένων περιπτώσεων, δεν
ευδοκίμησαν», λέει ο δήμαρχος του νησιού Τηλέμαχος Καραβίας. «Οι ίδιοι έχουν
επιλέξει ως στάση ζωής την απομόνωση και εμείς το σεβόμαστε. Όμως, είμαστε
δίπλα τους, είμαστε διατεθειμένοι να τους βοηθήσουμε όπου μπορούμε».