Δύο μειώσεις επιτοκίων στο επόμενο δίμηνο

Η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου επαναφέρει τα χαμόγελα στο
μέτωπο του πληθωρισμού και λύνει τα χέρια της Τράπεζας της Ελλάδος να
προχωρήσει τώρα σε πιο ουσιαστική μείωση των επιτοκίων της μέχρι το Συμβούλιο
Κορυφής στην Πορτογαλία, στο οποίο θα ληφθεί η απόφαση για την ένταξη της
χώρας στην ΟΝΕ.

Παράλληλα, το νέο σταθερό πολιτικό τοπίο που προέκυψε από τις εκλογές της 9ης
Απριλίου ενισχύει την εμπιστοσύνη των ξένων αγορών προς την ελληνική οικονομία
με αποτέλεσμα να διευρύνονται τα περιθώρια για πιο άνετους χειρισμούς στο
μέτωπο των επιτοκίων από την Κεντρική Τράπεζα στο αμέσως προσεχές διάστημα.

Βέβαια, όπως διαβεβαιώνουν παράγοντες της Τράπεζας της Ελλάδος, σε καμία
περίπτωση δεν θα ανατραπεί η πολιτική των σταδιακών και προσεκτικών μειώσεων
στα επιτόκια. Η πολιτική αυτή θα τηρηθεί αυστηρά και τους επόμενους μήνες,
ώστε η σύγκλιση των ελληνικών επιτοκίων με τα επιτόκια των χωρών μελών της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πρέπει να ολοκληρωθεί μέσα στο επόμενο οκτάμηνο, να μην
αποτελέσει την αιτία για την εκδήλωση πληθωριστικών πιέσεων και για πιέσεις
στη δραχμή.

Οι κινήσεις

Με βάση το νέο σκηνικό που διαμορφώνεται από την κάμψη των διεθνών τιμών των
καυσίμων – σαν αποτέλεσμα της απόφασης των χωρών μελών του ΟΠΕΚ να αυξήσουν
την ημερήσια παραγωγή αργού πετρελαίου – αλλά και την θετική αντίδραση της
αγοράς στο αποτέλεσμα των εκλογών που εκφράσθηκε και με την ανατίμηση της
δραχμής – λόγω εισροών ξένων κεφαλαίων- η Τράπεζα της Ελλάδος προγραμματίζει
να προχωρήσει τουλάχιστον σε δύο μειώσεις των επιτοκίων παρέμβασής της στη
διατραπεζική αγορά τους επόμενους δύο μήνες. Η πρώτη μείωση θα πραγματοποιηθεί
μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες, δηλαδή εντός του Απριλίου αντί για τις αρχές
Μαϊου που είχε προγραμματισθεί αρχικά. Η επόμενη αναμένεται να γίνει προς το
τέλος Μαϊου – αρχές Ιουνίου.

Με τις δύο αυτές κινήσεις η Κεντρική Τράπεζα της χώρας θα φέρει πιο κοντά τα
ελληνικά επιτόκια προς τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά ώστε στις 20 Ιουνίου που οι
Ευρωπαίοι ηγέτες θα αποφασίζουν στη Σάντα Μαρία της Πορτογαλίας για την ένταξη
της Ελλάδας στην ΟΝΕ, να έχει επιτευχθεί ένας ικανοποιητικός βαθμός σύγκλισης
και στον τομέα των επιτοκίων. Σημειώνεται ότι η σύγκλιση των επιτοκίων είναι
πλέον η μόνη εκκρεμότητα που έχει να επιλύσει η κυβέρνηση για την ένταξή της
στην ΟΝΕ, σε συνδυασμό βέβαια με την προσαρμογή της τρέχουσας ισοτιμίας της
δραχμής από τα επίπεδα των 348 δρχ. σήμερα με την κεντρική της ισοτιμία των
340,75 δρχ στις 31 Δεκεμβρίου 2000. Στο διάστημα αυτό τα επιτόκια παρέμβασης
της Κεντρικής Τράπεζας θα πρέπει από 9,25% που είναι σήμερα να πέσουν σε
επίπεδα κοντά στο 4%, όπου εκτιμάται ότι θα βρίσκονται τότε τα ευρωπαϊκά
επιτόκια.

Ο πληθωρισμός

Το εύρος καθώς και οι ακριβείς ημερομηνίες της πτώσης των επιτοκίων θα
εξετασθούν από τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκά Παπαδήμο και τα
άλλα μέλη του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής στο αμέσως επόμενο διάστημα
όταν θα έχουν στα χέρια τους σαφή πρόβλεψη για την εξέλιξη του πληθωρισμού τον
Απρίλιο, ο οποίος πάντως εκτιμάται ότι θα είναι πτωτικός. Με ανάλογο τρόπο θα
αποφασίσουν και για την επόμενη μείωση στα επιτόκια.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις που υπάρχουν αυτή στη στιγμή, τον Απρίλιο
ανακόπτεται η ανοδική πορεία που είχε σημειώσει ο πληθωρισμός τους
προηγούμενους δύο μήνες που είχε σαν αποτέλεσμα να εκτιναχθεί στο 3,1% τον
Μάρτιο από 2,6% που ήταν τον Ιανουάριο. Η άνοδος αυτή οφείλεται κυρίως στην
κούρσα ανόδου των διεθνών τιμών του πετρελαίου οι οποίες τον Φεβρουάριο
εκτοξεύθηκαν στα 30 δολάρια το βαρέλι και μάλιστα παρέμειναν εκεί για αρκετό
διάστημα προκαλώντας αλυσυδωτές επιπτώσεις στον πληθωρισμό, όχι μόνο στην
Ελλάδα αλλά και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες καθώς και στην οικονομική
δραστηριότητα. Πάντως το ποσοστό της πτώσης του πληθωρισμού τον Απρίλιο θα
εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα θα εμφανισθεί στην αγορά η μείωση των τιμών στις
εγχώριες λιανικές τιμές των καυσίμων. Πτωτική πορεία εκτιμάται ότι θα έχει και
τον Μάιο ο πληθωρισμός, η οποία θα επιτρέψει τη νέα μείωση των επιτοκίων μέσα
στο μήνα αυτόν ή το αργότερο στις αρχές Ιουνίου.

Τα επιτόκια

Πάντως, όπως σημειώνουν αρμόδιοι παράγοντες της Τραπέζης της Ελλάδος, κατά το
μεγαλύτερο μέρος της η σύγκλιση των επιτοκίων αναμένεται να υλοποιηθεί το
δεύτερο εξάμηνο του έτους. Στο διάστημα αυτό θα καλυφθεί κατά το μεγαλύτερο
ποσοστό η διαφορά των 5 ποσοστιαίων μονάδων που χωρίζει σήμερα τα ελληνικά
επιτόκια με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά.

Τους ρυθμούς πτώσης των επιτοκίων παρέμβασης της Κεντρικής Τράπεζας στη
διατραπεζική αγορά αναμένεται να ακολουθήσουν και τα επιτόκια των εμπορικών
τραπεζών. Οι εμπορικές τράπεζες, όπως έχει διευκρινισθεί από τις Διοικήσεις
τους, θα προχωρούν σε μειώσεις των επιτοκίων τους στα δάνεια και στις
καταθέσεις αμέσως μετά τις αντίστοιχες αποφάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.
Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα τα επιτόκια δανεισμού και καταθέσεων να σημειώσουν
σημαντική πτώση μέχρι το τέλος του έτους προκαλώντας έτσι μεγάλες αλλαγές στην
αποταμιευτική συμπεριφορά των Ελλήνων αλλά και στο ύψος του δανεισμού τους από
τις τράπεζες. Εκτιμάται ότι η πτώση των επιτοκίων στις καταθέσεις ταμιευτηρίου
θα οδηγήσει τις τράπεζες στη δημιουργία νέων πιο σύνθετων αποταμιευτικών
προϊόντων που θα εγγυώνται υψηλότερες αποδόσεις. Παράλληλα ένα μέρος των
κεφαλαίων των αποταμιευτών θα αναζητήσει μεγαλύτερη απόδοση στο κεφάλαιό του
κάνοντας τοποθετήσεις είτε απευθείας στο Χρηματιστήριο είτε σε μερίδια
αμοιβαίων κεφαλαίων και σε άλλες εναλλακτικές μορφές επένδυσης.

Από την άλλη πλευρά η αύξηση του δανεισμού που θα προέλθει από την πτώση των
επιτοκίων δημιουργεί φόβους όχι μόνο για την εκδήλωση πληθωριστικών πιέσεων
αλλά κυρίως για το ενδεχόμενο υπερδανεισμού των νοικοκυριών με ό,τι αυτό
συνεπάγεται για την οικονομική τους κατάσταση. Για αυτό και η Τράπεζα της
Ελλάδος σκοπεύει στο αμέσως επόμενο διάστημα να εντείνει τους ελέγχους στις
τράπεζες σχετικά με το ύψος των επισφαλειών τους, τη φερεγγυότητά τους κ.ά.