Ζητείται ελπίδα για τέσσερα παιδιά της… καταιγίδας

Το μόνο που ένωνε τον Κώστα και τη Λουίζα, έτσι όπως μπορεί να “ενώνονται”
δύο κουκίδες ύπαρξης στον παγκόσμιο χάρτη των ανθρώπων, ήταν η κοντινή
χρονολογία γέννησης.

Εκείνος είδε την ανατολή του κόσμου, τον Αύγουστο του ’54, ανήμερα της γιορτής
της Παναγίας. Κι εκείνη, ακριβώς πέντε μήνες αργότερα, στις 15 Ιανουαρίου του
’55. Το Βεσίνι, ένα χωριουδάκι της επαρχίας Καλαβρύτων που παράγει έλατα,
φτώχεια, αξιοπρέπεια και αισθήματα, ήταν ο τόπος που γεννήθηκε, ο τόπος που
λάτρεψε ο Κώστας. Πολύ έξω από τα δικά μας σύνορα, πέρα και απ’ τον Ατλαντικό,
στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ, μια μεγαλούπολη που παράγει ουρανοξύστες, μοναξιά και
αποξένωση, πορευόταν κι έδινε τη δική της μάχη επιβίωσης η Λουίζα.

Γνωρίστηκαν γιατί εκείνος ταξίδευε. Άφησε το φτωχό χωριό του, τους φτωχότερους
γονείς του και τα επτά του αδέλφια και αλώνισε τον Ειρηνικό και τον Ατλαντικό,
αμμοβολιστής στα καράβια. Είχε τσαγανό ο Κώστας Σακκέτος και η ζωή ήταν μια
πέτρα που την έστυβαν τα χέρια του. Ορεσίβιος στην ψυχή σαν τον παππού και τον
πατέρα του, πίστευε ότι ο άνθρωπος όλα τα κάνει μπορετά. Αρκεί να θέλει…

Κώστας και Λουίζα. Μαζί στα καράβια, μαζί στην οικοδομή, μαζί στη ζωή και στον θάνατο

Στη Βαλτιμόρη συνάντησε ο Κώστας τη Λουίζα του, στις αρχές του ’80. Έφτανε ένα
βλέμμα για να καταργηθούν οι όποιες “εθνολογικές” διαφορές. Η γλώσσα της
αγάπης είναι πάντα δυνατή και παντού η ίδια. Φόρεσαν δακτυλίδι γάμου ο Έλληνας
και η Αμερικανίδα. Δούλεψαν και πάσχισαν στη δική της πόλη για περίπου δέκα
χρόνια. Εκεί απέκτησαν τα τρία πρώτα τους παιδιά ­ τη Βίκυ, τον Γιώργο και τον
Ηλία. Μα κάποια στιγμή κουράστηκε ο Κώστας, τον απόδιωχνε η μεγαλούπολη,
νοστάλγησε τον τόπο, τους γονιούς και τα αδέλφια του και πρότεινε στη Λουίζα
την τύχη τους να δοκιμάσουν στην Ελλάδα, σ’ ένα χωριουδάκι με λίγους
κατοίκους, μεγάλο υψόμετρο και πολλά έλατα. Την Πάο Καλαβρύτων…

Είπε αμέσως το “ναι” η Λουίζα, δεν άντεχε θλιμμένο να τον βλέπει ­ έτσι κι
αλλιώς και στον θάνατο θα τον ακολουθούσε! Πήραν τα παιδιά τους κι ό,τι
μπορούσαν να κουβαλήσουν απ’ το βιος τους και επέστρεψαν εκεί απ’ όπου εκείνος
ξεκίνησε. Της φάνηκε παράδεισος αυτός ο τόπος της Λουίζας. Μονάχα που ήταν
δύσκολη η γλώσσα ­ ποτέ δεν την έμαθε. Και όταν δεν μπορείς να μιλήσεις, δεν
μπορείς και να επικοινωνήσεις. Αυτό ήταν και παρέμεινε, έως το τέλος, το
μεγάλο πρόβλημα της Λουίζας… Έμεινε “ξένο” σώμα για την Πάο, τους συγγενείς
του άντρα της, τους συγχωριανούς της. Ξέφυγε από την απομόνωση μιας
μεγαλούπολης και ασφυκτιούσε στα στενά όρια ενός χωριού και μιας κοινωνίας
στην οποία δεν μπόρεσε να ενσωματωθεί. Όλοι την καλοδέχθηκαν τη Λουίζα, όλοι
συμπάθησαν το γελαστό της πρόσωπο με τα υπέροχα καθαρά της μάτια, αλλά κανείς
ποτέ δεν μπόρεσε να αγγίξει και να δει τι έκρυβε στα βάθη της ψυχής της…

Ο Παναγιώτης, το τέταρτο παιδί τους, γεννήθηκε στον τόπο του πατέρα του, το
1993. Είχε, όπως και τα άλλα τρία παιδιά, πατέρα Έλληνα και μητέρα
Αμερικανίδα. Τώρα δεν έχει ο Παναγιώτης, ούτε η Βίκυ, ούτε ο Γιώργος, ούτε ο
Ηλίας πατέρα. Δεν έχουν ούτε μητέρα. Μια παράξενη μοίρα έτσι καθόρισε τα
πράγματα. Ο Κώστας Σακκέτος σκοτώθηκε σε εργατικό ατύχημα, πριν από δύο
χρόνια, την 1η Μαρτίου του ’98. Απέμεινε στην Πάο Καλαβρύτων η Λουίζα, η
Αμερικανίδα μάνα, με τα τέσσερα ανήλικα παιδιά της. Να δίνει μια πρωτόγνωρη
μάχη επιβίωσης. Τη σκληρότερη που έδωσε ποτέ. Δεν ήταν μόνο η φτώχεια, αυτό
που λέμε ανάγκες, βιοπορισμός. Όλα αυτά ήταν το λιγότερο. Ο μόνος συνδετικός
κρίκος της Λουίζας με την τοπική κοινωνία ήταν τα παιδιά της. Και ο μόνος
λόγος για τον οποίο επέλεξε να ζήσει εκεί ­ ο Κώστας ­ είχε εκλείψει. Ήταν
μόνη και, απ’ όσα ξέρουν οι άνθρωποι του χωριού, δεν είχε πουθενά αλλού να
επιστρέψει η Λουίζα…

Μαράθηκε εκείνο το φωτεινό της χαμόγελο. Μαράζωνε η Λουίζα. Ήταν θλιμμένη,
νευρική. Πήγαινε παντού με τα παιδιά της ­ η Βίκυ ήταν πάντα το δεξί της χέρι,
τα μάτια, η γλώσσα και τα αυτιά της, εκείνη μετέφραζε, εκείνη φρόντιζε όλες
τις εκκρεμότητες για τη σύνταξη του πατέρα, το επίδομα πολυτεκνίας, τον
ανηφορικό δρόμο της ζωής που όλοι έπρεπε να πάρουν. Ένα κοριτσάκι 15 χρόνων,
μαθητριούλα της Γ’ Γυμνασίου, έγινε το στήριγμα μιας οικογένειας που ορφάνεψε
από πατέρα. Και ξαφνικά, ήρθε η δεύτερη ανατροπή, η χειρότερη απ’ όλες. Αρχές
Ιανουαρίου του παρόντος χρόνου, αρρώστησε η Λουίζα. Παραπονιόταν από καιρό για
το στομάχι της, αλλά δεν πήγε σε γιατρό παρά μόνο όταν ζόρισαν πολύ τα
πράγματα.

Η κατάσταση ήταν αρκετά σοβαρή, οι γιατροί την κράτησαν στο νοσοκομείο. Τα
μεγαλύτερα παιδιά, η Βίκυ και ο Γιώργος, πήγαιναν και την έβλεπαν. Στις 15
Ιανουαρίου, την ημέρα των γενεθλίων της που έκλεινε ακριβώς τα 45 της χρόνια,
της πήγαν λουλούδια τα παιδιά για τα “χρόνια πολλά “. Την επομένη, θα έπαιρνε
εξιτήριο, είπαν πάλι οι γιατροί. Έδειχνε καλά. Ήταν χαρούμενη που θα επέστρεφε
κοντά στα παιδιά της. Όλα έγιναν την αμέσως επόμενη μισή ώρα.

Η Λουίζα παραδόθηκε αιφνίδια στον θάνατο, ανήμερα των γενεθλίων της. Ξεψύχησε
μπροστά στη 17χρονη Βίκυ. Και στον 15χρονο Γιώργο. Πέθανε από οξεία
παγκρεατίτιδα ­ είπαν και πάλι οι γιατροί…

Η 17χρονη Βίκυ έγινε μάνα και πατέρας για τα τρία μικρότερα

Τα δυο μικρά. Το καλύτερο μάθημα είναι το… διάλειμμα και ο καλύτερός τους φίλος ο σκύλος

Δεν ήξερα ούτε πού ήταν το χωριουδάκι της Πάου, όταν διάβασα το λιγόλογο
γράμμα που έφθασε στην εφημερίδα. Το γράμμα υπέγραφαν «οι κάτοικοι της Πάου»
και οι λιγοστές του αράδες μιλούσαν για τέσσερα παιδιά που ορφάνεψαν από
πατέρα και από μητέρα και ζούσαν μόνα στο σπιτικό των γονιών τους. Φθάνοντας
στην Πάο κατάλαβα ότι δεν υπάρχει ανθρώπινος λόγος που θα μπορούσε να
παρηγορήσει τη Βίκυ, τον Γιώργο, τον Ηλία, τον Παναγιώτη. Δεν χρειάζονται,
άλλωστε, λόγια. Μονάχα πράξεις. Βοήθεια ­ ουσιαστική ­ χρειάζονται… Είναι
πολύ σκληρό αυτό που συμβαίνει στην Πάο. Αλλά, όπως πάντα, μέσα από τη μεγάλη
σκληρότητα της ζωής, αναδύεται και η ανθρώπινη ζεστασιά, αναδύονται Άνθρωποι.
Μικρό το χωριό, με 72 «ανοιχτά» σπίτια τον χειμώνα και 280 μονάχα ψυχές ­
κάπου χίλιες το καλοκαίρι. Ορεινό και πεδινό μαζί, εκτείνεται στα δεξιά του
δύσκολου δρόμου που ενώνει την Τρίπολη με την Πάτρα.

Τα «υιοθέτησαν»

Αυτό το χωριό και οι ψυχές που το ζωντανεύουν αγκάλιασε, θα ‘λεγε κανείς ότι
«υιοθέτησε» τα παιδιά του Κώστα και της Λουίζας. Ο αγώνας στην αρχή ήταν ένας.
Να μη χωρίσουν και πάνε τα παιδιά σε ιδρύματα. Να μείνουν στον τόπο τους,
κοντά στους συγγενείς τους, να συνεχίσουν το σχολείο τους, να παίζουν με τα
ίδια παιδιά, στις ίδιες αυλές, στις ίδιες πλαγιές. Όχι ότι έχει πολλά παιδιά
το χωριό Πάος. Μόλις 14 (! ) απαρτίζουν τη δύναμη του τοπικού δημοτικού
σχολείου. Και «πολυδάσκαλος» είναι ο Χρήστος Κατής. Ο οποίος έφθασε στην Πάο
τον περασμένο Σεπτέμβριο, τότε που το πρόβλημα για την οικογένεια του Κώστα
Σακκέτου ήταν ακόμη «μισό» ­ ζούσε η Λουίζα. Στο μικρό καφενείο του χωριού,
κοντά στη δημοσιά και απέναντι από την εκκλησία, που δεν είναι μόνο καφενείο
αλλά και παντοπωλείο, στην ίδια παρέα, όλοι εκείνοι που έχουν έναν λόγο πάντα
ισχυρότερο στα κοινά του χωριού. Ο ­ τύποις ­ πρόεδρος της κοινότητας
(«καποδιστριακός» πρόεδρος, λέει ο ίδιος γελώντας) Γιάννης Σακκέτος, δεύτερος
ξάδερφος του παππού των παιδιών, ο ιερέας του χωριού, ο πατέρας Δημήτρης
Γιούτσος που επιμένει να κεράσει και τους καφέδες, ο δάσκαλος, η γλυκύτατη
Θεοδώρα Ασημακοπούλου, υπάλληλος του Δήμου Παΐων, που πολύ την πονάει αυτή η
ιστορία. Μου εξηγεί η Θεοδώρα ότι, σύμφωνα με την απόφαση του δικαστηρίου των
Καλαβρύτων, η κηδεμονία των παιδιών ανατέθηκε στον παππού τους Γεώργιο
Σακκέτο, πρόεδρος της επιτροπής κηδεμονίας ορίστηκε ο Ανδρέας Σακκέτος,
αδερφός του πατέρα τους, και μέλη ο άλλος αδερφός, ο Νικόλας, και η Ευγενία, η
γυναίκα του Ανδρέα, μια νέα χαμογελαστή γυναίκα, μάνα πέντε μικρών παιδιών.
Είναι, φυσικά, όλοι κάτοικοι του χωριού. Τα παιδιά αποφασίστηκε να ζήσουν μόνα
στο σπίτι τους, υπό την ευθύνη της 17χρονης Βίκυς, που ‘γινε μάνα και πατέρας
για τα τρία μικρότερα και υπό το άγρυπνο βλέμμα όλων. Πάνω και από τη φτώχεια
τους, αυτό που καθορίζει την υπόσταση αυτών των ανθρώπων είναι η αξιοπρέπεια.
Όλοι κάνουν ό,τι μπορούν, αλλά αυτό που μπορούν δεν καλύπτει τις ανάγκες για
επιβίωση, μόρφωση και αξιοπρέπεια των παιδιών. Ο ένας θείος, ο Ανδρέας, είναι
πατέρας πέντε παιδιών και μόλις που τα βγάζουν πέρα. Ο άλλος έχει δεν έχει
δουλειά. Δύο συντάξεις του ΟΓΑ ­ απο 40.000 δραχμές ­ είναι το μοναδικό
εισόδημα του υπερήλικα παππού Γιώργου (αντέχει ακόμα να βάζει για βοσκή τα
λιγοστά του πρόβατα) και της άρρωστης γιαγιάς Βασιλικής. Η μικρή σύνταξη
θανάτου (του ΤΕΒΕ) του Κώστα Σακκέτου δεν έχει ακόμη μεταβιβασθεί στα παιδιά
του. Και γίνεται ένας γραφειοκρατικός αγώνας, μήπως και γίνει κατορθωτό να
πάρουν τα παιδιά το επίδομα πολυτεκνίας που έπαιρναν οι γονείς τους. Το μόνο
που φθάνει αυτή τη στιγμή στο σπιτικό τους είναι ένα επίδομα της πρόνοιας ­
45.000 δραχμές.

Δύσκολη χρονιά

Και τα τέσσερα παιδιά πηγαίνουν σχολείο. Στο Δημοτικό του χωριού ο Ηλίας (στην
Ε’ τάξη) και ο Παναγιώτης (στην Β’ τάξη). Μαθητής της Β’ Γυμνασίου είναι ο
Γιώργος και της Β’ Λυκείου η Βικούλα. Αν για τους μαθητές της Β΄ Λυκείου (ανά
την Ελλάδα) η χρονιά είναι πολύ δύσκολη, για τη Βίκυ είναι οργισμένο ποτάμι
που πρέπει ολομόναχη και δίχως σανίδα να περάσει. Κάθε πρωί εκείνη ετοιμάζει
τα «μικρά» για το Δημοτικό και φεύγει με τον Γιώργο, να πάρουν το λεωφορείο
που περνά από την κεντρική δημοσιά και τους μεταφέρει στο Γυμνάσιο και το
Λύκειο της Δάφνης ­ μισή ώρα δρόμος. Επιστρέφουν με τον ίδιο τρόπο το
μεσημέρι. Για να αναλάβει η Βίκυ το μαγείρεμα και το στρώσιμο του τραπεζιού,
το πλύσιμο των ρούχων, το σιδέρωμα, την καθαριότητα του σπιτιού. Ό,τι περνά
από τα χέρια μιας νοικοκυράς το κάνει η Βίκυ. «Είμαι μέτρια μαθήτρια, βγάζω
μέσο όρο 15», μου λέει συνεσταλμένα. Καθόμαστε στο τραπέζι της κουζίνας του
σπιτιού τους, μακριά από όλους. «Αν κατάφερες με όλα αυτά να βγάλεις 15, είσαι
άριστη», της λέω και της εξηγώ ότι άλλα παιδιά για να βγάλουν 15, κάνουν
ιδιαίτερα σε όλα τα μαθήματα.

Είναι ένα ψηλόλιγνο κορίτσι με καρέ μαλλάκια και θλιμμένα καφετιά μάτια.
Δεν αφήνει τον πόνο της να «αναπνέει». Κρατά καλά φυλαγμένα μέσα της όλα όσα
βιώνει και αισθάνεται, είχε γονείς που της δίδαξαν πως δεν υπάρχει μεγαλύτερος
πλούτος από την περηφάνια και την αξιοπρέπεια. Της ζητώ να μου περιγράψει δύο
«εικόνες» από τη ζωή της, μία τωρινή και μία όσο ζούσαν οι γονείς τους.
Σωπαίνει, προσπαθώντας να βρει τις εικόνες. «Είχα ευθύνες», μου λέει και όσο
ζούσαν οι γονείς μου. «Έφευγαν για τη δουλειά, πήγαινε στην οικοδομή κοντά
στον πατέρα και η μητέρα μου και άφηναν εμένα στο πόδι τους. Αλλά ήμουν
περισσότερο ελεύθερη, πιο ανέμελη, γύριζαν πάντα πίσω και αναλάμβαναν όσα
μπορούσαν….». Ήταν όλοι μαζί ­ αυτό τα λέει όλα. Γιατί το πρώτο δικό της
συναίσθημα, όταν είδε τη μητέρα της να ξεψυχά, ήταν «τρόμος, φόβος, αγωνία,
άγχος τρομερό πώς θα τα βγάλω πέρα».

Είναι τόσο περήφανη η Βίκυ, που το μόνο που μου επιτρέπεται να πω είναι ότι τα
περιθώρια που αφήνει στον εαυτό της είναι μικρά: «Να γίνω λογίστρια,
γραμματέας, κάτι τέτοιο». Όχι γιατί δεν μπορεί περισσότερα. Αλλά γιατί
πιστεύει πως η κατάσταση δεν της επιτρέπει περισσότερα…

Σιωπηλός

Ο Ηλίας και ο Παναγιώτης. Αποξεχνιούνται με το παιχνίδι

Ο Γιώργος είναι τόσο σιωπηλός και κλειστός, σαν καρύδι που μόλις έπεσε από το
δένδρο. Λέξη δεν ξεστόμισε ­ αυτή ήταν η επιλογή του. Μονάχα για τους βαθμούς
του μου είπε ότι κατάφερε στο δεύτερο τρίμηνο να τους ανεβάσει. Το τι θα
γίνει, είναι κάτι που δεν πρόλαβε να σκεφθεί… «Ο Γιώργος είναι μεγαλύτερος
από τα αγόρια και αναλαμβάνει σιγά-σιγά τον ρόλο του άντρα στο σπίτι»,
εξομολογήθηκε λίγο πρωτύτερα η Βικούλα. Δυο δροσερές οάσεις, τα
μικρότερα. Ο ξανθωπός Ηλίας με τα γελαστά ολοπόρφυρα μάγουλά του, εκτρέφει
κουνέλια και με περηφάνια παίρνει αγκαλιά το μικρότερο ­ ένα τόσο δα
κουνελάκι. Στο πίσω μέρος της αυλής του σπιτιού, τα ζώα ­ ο σκύλος δεμένος στη
μάντρα, οι κότες, τα κουνέλια. Το πειραχτήρι της οικογένειας είναι το
«μελανούρι», ο επτάχρονος Παναγιώτης. «Το καλύτερο μάθημα είναι το…
διάλειμμα», λέει και τρέχει πάνω-κάτω. Αυτό το σπιτικό που ‘χει στη ράχη του
το βουνό έχει απ’ όλα. Έχει τέσσερα παιδιά, που μαθαίνουν να επιβιώνουν μόνα
τους. Έχει το γέλιο των μικρότερων, τη σιωπή και τον στοχασμό των μεγαλύτερων.
Έχει κρυμμένα αναφιλητά στους μαυρισμένους τοίχους ­ δεν βάφτηκαν από τότε που
σκοτώθηκε ο πατέρας. Έχει έναν ξεραμένο κήπο ­ δίχως λουλούδια και κηπευτικά ­
που παίρνει ζωή από τα τρεχαλητά των μικρών και τις φωνές των ζωντανών. Έχει
την απουσία, τη μεγάλη απουσία των γονιών…

Λογαριασμός

Η Πάος και οι κάτοικοί της ό,τι κι αν κάνουν, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν
τη Λουίζα και τον Κώστα. Το ξέρουν όλοι αυτό, αλλά προσπαθούν λίγο να
γεφυρώσουν το «καλό με το κακό, να φαίνεται λιγότερο κακό το κακό». Στον
λογαριασμό που ήδη ανοίχθηκε στην Αγροτική Τράπεζα (1280100579583) μαζεύονται
οι πρώτες συνεισφορές για τα παιδιά. Κινητοποιήθηκαν οι άνθρωποι του Δήμου
Παΐων, του Ταχυδρομείου, του ΟΤΕ, της Αγροφυλακής, της κοινότητας, άνθρωποι
και σύλλογοι από την ευρύτερη περιοχή και τα χωριά των Καλαβρύτων. Ο ιερέας, ο
πρόεδρος της κοινότητας και ο θείος των παιδιών θα διαχειρίζονται από κοινού
τα χρήματα ­ αποκλειστικά και μόνο για τις ανάγκες τους. Τα παιδιά του Κώστα
και της Λουίζας είναι παιδιά όλων μας και αυτό που τους αξίζει είναι αυτό που
διδάχθηκαν από τους γονείς τους ­ η αξιοπρέπεια.

Οι ανάγκες τους δεν είναι ανάγκες της στιγμής και όσα περισσότερα χρήματα
συγκεντρωθούν, τόσο περισσότερο θα στεριώνουν τα φτερά στην πλάτη τους ­ πρώτο
ζητούμενο είναι η επιβίωση, αλλά εξίσου αναγκαίο και το δικαίωμα στις επιλογές
και τη μόρφωση. Όλοι μπορούμε να επιζήσουμε με ένα καινούργιο πουκάμισο λιγότερο…