Τα εμπόδια στον δρόμο προς το ευρωπαϊκό Χρηματιστήριο

Η παγκοσμιοποίηση των αγορών, η ΟΝΕ και η κυκλοφορία του ευρώ οδήγησαν στην
ανάγκη για μία ενιαία ευρωπαϊκή πλατφόρμα διαπραγμάτευσης μετοχών, ομολόγων,
εμπορευμάτων και παραγώγων. Η ιδέα της δημιουργίας του αντίπαλου δέους του
Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης βρήκε ανταπόκριση από όλα τα μέλη της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, κάποιοι έπρεπε να πρωτοπορήσουν, προτείνοντας σχήματα
και λύσεις στα θεσμικά και τεχνικά προβλήματα που σχετίζονται με το ενιαίο
ευρωπαϊκό Χρηματιστήριο. Οι πρωτοπόροι θα έχουν το πλεονέκτημα να «αναγκάσουν»
τα υπόλοιπα μέλη να προσαρμοστούν προς τη συμμαχία που τελικά θα επικρατήσει.

Το ευρωπαϊκό Χρηματιστήριο θα είναι μία ενιαία πλατφόρμα διαπραγμάτευσης, η
οποία θα αποτελέσει το αντίπαλο δέος για το Χρηματιστήριο των ΗΠΑ. Αυτό
σημαίνει ότι ο Έλληνας επενδυτής θα μπορεί να αγοράζει μετοχές του γερμανικού
Χρηματιστηρίου όπως ακριβώς κάνει και με τις μετοχές στη Σοφοκλέους και μετά
να τις πουλά σε έναν Ισπανό στο Χρηματιστήριο της Γαλλίας. Ταυτόχρονα, μια
εταιρεία που είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο της Αγγλίας, θα εμφανίζεται
στον «πίνακα» με τις υπόλοιπες εισηγμένες εταιρείες σε όλα τα ευρωπαϊκά
Χρηματιστήρια. ήμερα, στόχος είναι να δημιουργηθεί στην Ευρώπη εντός του 2001
ένας κεντρικός πυρήνας με βασικούς πυλώνες τα Χρηματιστήρια του Λονδίνου, της
Φρανκφούρτης και των Παρισίων. Σ’ αυτόν τον κεντρικό πυρήνα ενσωματώνονται και
Χρηματιστήρια μικρότερων χωρών, όπως το ελληνικό, και η διαδικασία αυτή θα
ολοκληρωθεί εντός του 2001.

Στο πλαίσιο της λειτουργίας του ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου θα υπάρξουν ενιαίοι
όροι εισαγωγής εταιρειών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Έτσι, η εισαγωγή και ο
έλεγχος γίνεται ταυτόχρονα σε όλη την Ευρώπη. Με άλλα λόγια, μια ελληνική
επιχείρηση θα μπορεί να αντλήσει κεφάλαια από τη Γαλλία, την Αγγλία κ.λπ.
Ταυτόχρονα, ο Έλληνας επενδυτής θα έχει πρόσβαση σε όλες τις ευρωπαϊκές
εταιρείες και θα επιλέγει πολύ πιο ελεύθερα τις τοποθετήσεις του. Δηλαδή θα
μπορεί να αγοράζει και να πουλά μετοχές ελληνικών και ευρωπαϊκών εταιρειών με
την ίδια ευκολία. Όμως, στην αγορά αυτή θα υπάρχουν περισσότερες
χρηματιστηριακές εταιρείες, αφού στις ελληνικές θα προστεθούν και οι
ευρωπαϊκές. Συνεπώς, αναμένεται αύξηση του ανταγωνισμού και μείωση του κόστους
συναλλαγών.

Τα προβλήματα

Για να φτάσουμε, όμως, μέχρι εδώ, δημιουργήθηκαν διάφορες συμμαχίες και για να
φτάσουμε μέχρι τη λειτουργία του ενιαίου ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου θα πρέπει
να ξεπεραστούν αρκετά θεσμικά, νομικά και τεχνικά προβλήματα. Έτσι,
δημιουργήθηκαν συμμαχίες τόσο μεταξύ χρηματιστηρίων όσο και μεταξύ
αποθετηρίων, καθώς τα σημαντικότερα προβλήματα που προκύπτουν από την ιδέα του
ενιαίου ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου έχουν σχέση με την εκκαθάριση. Ενδεικτικά
αναφέρεται ότι υπάρχει διαφορετική νομική έννοια της ιδιοκτησίας τίτλων μεταξύ
των γαλλικών, γερμανικών και αγγλοσαξονικών συστημάτων. Κάθε συμμαχία, λοιπόν,
προτείνει κάποιες λύσεις, ενώ δημιουργούνται άλλα προβλήματα, τα οποία έρχεται
να τα λύσει ένα άλλο σχήμα κ.ο.κ. Βασικά, τα προβλήματα που ανακύπτουν, έχουν
σχέση με:

1. Την κοινή πλατφόρμα διαπραγμάτευσης.

2. Τους κοινούς χρηματιστές.

3. Το κοινό κανονιστικό πλαίσιο.

4. Τον κοινό μηχανισμό εκκαθάρισης των συναλλαγών.

5. Την κοινή λίστα των εισηγμένων εταιρειών.

Συμμαχίες Χρηματιστηρίων

Στο πλαίσιο αυτό δημιουργήθηκε αρχικά (1998) η συμμαχία των Χρηματιστηρίων του
Λονδίνου και της Φρανκφούρτης. Η πρόταση έκανε λόγο για ενιαία πλατφόρμα
διαπραγμάτευσης, με την εκκαθάριση να γίνεται διά μέσου χρηματιστών και
τραπεζών της συμμαχίας. Ένα από τα προβλήματα που είχε η συμμαχία αυτή, το
οποίο είναι γενικότερο για τη δημιουργία του ευρωπαϊκού Χρηματιστηρίου, είναι
το σύστημα διαπραγμάτευσης. Η διαπραγμάτευση των μετοχών στο Χρηματιστήριο του
Λονδίνου γίνεται με το λεγόμενο σύστημα «quote driven».

Με αυτό οι ειδικοί διαπραγματευτές δίνουν ένα εύρος τιμών για κάθε μετοχή,
χωρίς να εμφανίζουν τον αριθμό των τεμαχίων. Στα Χρηματιτήρια της υπόλοιπης
Ευρώπης οι συναλλαγές γίνονται με το λεγόμενο σύστημα «order driven» (όπως και
στην Ελλάδα), όπου καταχωρούνται οι εντολές με τιμή και ποσότητα και, στη
συνέχεια, γίνονται οι πράξεις.

Στις 23 Αυγούστου 1999 γεννήθηκε μία νέα συμμαχία μεταξύ των Χρηματιστηρίων
του Λονδίνου, του Παρισιού, της Φρανκφούρτης, του Μιλάνου, των Βρυξελλών, της
Μαδρίτης, του Άμστερνταμ και της Βιέννης. Η συμμαχία αυτή πρότεινε κοινή
πλατφόρφμα διαπραγμάτευσης, ενώ δεν έδινε λύση στο θέμα της εκκαθάρισης. Έτσι,
πριν από λίγες ημέρες, στις 20 Μαρτίου 2000, γεννήθηκε η Euronext, η οποία
είναι συμμαχία μεταξύ των Χρηματιστηρίων του Παρισιού, των Βρυξελλών και του
Άμστερνταμ. Προτείνεται, επίσης, ενιαία πλατφόρμα διαπραγμάτευσης μετοχών,
ομολόγων, εμπορευμάτων και παραγώγων. Δεν υπάρχει όμως πρόταση για την
εκκαθάριση. Πιθανότερη θεωρείται η περίπτωση της Euroclear (εταιρεία
εκκαθάρισης), της οποίας η πλειοψηφία πέρασε στα χέρα των Γάλλων (24/3/2000),
ύστερα από αντίστοιχη κίνηση των Γερμανών με τη διεθνή CEDEL (Ιανουάριος
2000).

Συμμαχίες αποθετηρίων

Σε επίπεδο, λοιπόν, αποθετηρίων δημιουργήθηκαν τέσσερις συμμαχίες. Τον Μάρτιο
του 1998 δημιουργήθηκε το Eurolinks. Ήταν ένα μοντέλο συνεργασίας μεταξύ των
αποθετηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποτελούσε πρόταση του ECSDA (Σύνδεσμος
Ευρωπαϊκών Αποθετηρίων), το οποίο βασίζεται σε διμερείς συνεργασίες μέσω
ανταλλαγής τυποποιημένων μηνυμάτων. Το μοντέλο αυτό προέβλεπε εκκαθάριση για
μετοχές, ομόλογα και παράγωγα, ενώ δεν προέβλεπε εκκαθάριση για εμπορεύματα.

Αργότερα, τον Ιανουάριο του 2000, έγινε συγχώνευση του γερμανικού αποθετηρίου
(DBC) με τη CEDEL (αποθετήριο σε διεθνές επίπεδο) και δημιουργήθηκε το
Clearstream. Και αυτό το σχήμα δεν προέβλεπε την εκκαθάριση εμπορευμάτων. Στις
24 Μαρτίου 2000 το γαλλικό αποθετήριο (SICOVAM) συγχωνεύεται με το Euroclear
και η πρόταση αφορούσε την εκκαθάριση μετοχών, ομολόγων, παραγώγων και όχι
εμπορευμάτων.

Τελευταία δημιουργήθηκε η συμμαχία μεταξύ του αγγλικού αποθετηρίου (Crest) και
του ελβετικού (SIS), το οποίο δραστηριοποιείται διεθνώς. Και αυτή η συμμαχία
δεν έχει πρόταση για την εκκαθάριση εμπορευμάτων.