Ένα «περιδέραιο» ρίχνει φως στο σκοτεινό παρελθόν

Ο Χαγίμ Αλατόν, ένας εύπορος Εβραίος επιχειρηματίας, ήταν ένας από τους
εκατοντάδες που στάλθηκαν από την τουρκική κυβέρνηση σε στρατόπεδα
αναγκαστικής εργασίας το 1943, επειδή δεν μπορούσαν να καταβάλουν τους
αστρονομικούς φόρους που επιβλήθηκαν στις μειονότητες.

Ο Χαγίμ Αλατόν έσπαγε πέτρες μέσα στο χιόνι, σε στρατόπεδο αναγκαστικής
εργασίας στην Ανατολική Τουρκία, μαζί με άλλους 1.300 Εβραίους, Αρμένιους και
Έλληνες. Όταν, ύστερα από έναν χρόνο, επέστρεψε σπίτι του, τα μαλλιά του ήταν
γκρίζα και τα νεύρα του κουρέλια. Ήταν, τουλάχιστον, ζωντανός. Από τους
συγκρατουμένους του, 21 δεν γύρισαν ποτέ πίσω.

Μία βραβευμένη τουρκική ταινία ρίχνει φως στη σκοτεινή αυτή περίοδο και
αναγκάζει την Τουρκία να έρθει αντιμέτωπη με το παρελθόν της, τότε που
επιχειρούσε να εξοντώσει τις μη μουσουλμανικές μειονότητες. Το φιλμ, με τίτλο
«Το περιδέραιο του Σαλκίμ Χανίμ», προκάλεσε τηλεοπτικές συζητήσεις σ’ ένα θέμα
που είχε αγνοηθεί εδώ και πολλές δεκαετίες. Η πλοκή της ταινίας τοποθετείται
στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τότε που η κυβέρνηση επέβαλε υπέρογκους φόρους στις
μη μουσουλμανικές κοινότητες, οι οποίες επί αιώνες κυριαρχούσαν στο εμπόριο.

Οι Εβραίοι που ζούσαν στην Τουρκία, στις αρχές του 20ού αιώνα, ανέρχονταν σε
100.000. Σήμερα δεν έμειναν παρά 25.000. Ένα και πλέον εκατομμύριο Έλληνες
αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Τουρκία μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το
1922, ενώ χιλιάδες ακόμα άλλοι υποχρεώθηκαν να φύγουν μετά τα γεγονότα του
1955. Και η κάποτε ανθούσα αρμενική κοινότητα, που αριθμούσε δύο εκατομμύρια
μέλη και έπεσε θύμα γενοκτονίας το 1915, ανέρχεται σήμερα σε 50.000-70.000 άτομα.