ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η αντίσταση των κανιβάλων

«Τρώτε αλλήλους»: να είναι αυτό άραγε το σύνθημα του μέλλοντος;

«Τρώτε αλλήλους». (Του Σεργκέι, από τη Μοντ)

Υπάρχει πρώτα απ’ όλα η Ιστορία: στις αρχές του 19ου αιώνα, οι κανίβαλοι σε
όλο τον κόσμο έφταναν τα 100 εκατομμύρια. Ύστερα υπάρχει ο μύθος: η εικόνα του
εξερευνητή ή του ιεραπόστολου που σιγοβράζει σε μια μαρμίτα υπό τα περίεργα
βλέμματα διαφόρων αγρίων με κόκαλα περασμένα στα μαλλιά τους ανταποκρίνεται
πρώτα απ’ όλα σε αποικιοκρατικά κλισέ. Σύμφωνα με τον Μαρτέν Μονεστιέ, όμως,
το κεφάλαιο της ανθρωποφαγίας δεν τελειώνει εδώ. Κατά τον συγγραφέα του
βιβλίου «Κανίβαλοι: ιστορικά στοιχεία και παράδοξα για την ανθρωποφαγία χθες
και σήμερα» (εκδ. Le Cherche Midi), τέτοιες πρακτικές συναντώνται και σε
πολιτισμούς σχετικά πρόσφατους, πολυσύνθετους, εξελιγμένους. Οι κανίβαλοι
μπορεί να αποτελούν είδος εν ανεπαρκεία, αλλά εξακολουθούν να αριθμούν σήμερα
κάπου 3 εκατομμύρια ψυχές. Κάθε μέρα, σε κάποιο μέρος του κόσμου, άνθρωποι
καταβροχθίζουν άλλους ανθρώπους.

Το ερώτημα είναι γιατί το κάνουν. Μήπως επειδή χρειάζονται πρωτεΐνες; Μα αν
εξαιρεθούν ακραίες καταστάσεις, όπως η μακρόχρονη πολιορκία μιας πόλης ή η
απόλυτη φτώχεια, διατίθενται συνήθως σε όλες τις κοινωνίες, ιδίως τις
θρησκόληπτες, άλλης προέλευσης κρέατα, πιο θρεπτικά. Ορισμένοι λαοί, όπως οι
Γκουαρανί στην Αμαζονία, τρώνε τους νεκρούς τους θεωρώντας ότι το στομάχι
είναι καλύτερος τόπος ανάπαυσης από το χώμα: η πρακτική αυτή, όμως, δεν
συναντάται ευρέως. Η πιθανότερη εξήγηση για την επιβίωση του κανιβαλισμού ­ ο
Μονεστιέ, μάλιστα, μιλά για έξαρση ­ έχει έτσι να κάνει με την εκδίκηση.
«Έφαγα τον πατέρα σου, έψησα τον αδελφό σου, έχω φάει τόσο πολλούς δικούς σας
που κοντεύω να χάσω τον λογαριασμό. Μην έχετε καμιά αμφιβολία ότι οι δικοί μου
θα εκδικηθούν για τον θάνατό μου και θα φάνε όσους από σας θα μπορέσουν να
πιάσουν», λέει ένα θύμα προς τον δήμιό του, σύμφωνα με αφηγήσεις των πρώτων
εξερευνητών της Αναγέννησης. Τρώγοντας τους άλλους, αρπάζεις τη ζωτική τους
ενέργεια. Χώρια που είναι και νόστιμο: ο συγγραφέας αφιερώνει πολλές σελίδες
στη διαμάχη ανάμεσα στους εραστές των εντοσθίων και σ’ εκείνους που προτιμούν
το ψητό (ανθρώπινο) κρέας.

Διαβάζοντας αυτή την εξαντλητική ιστορία του κανιβαλισμού, ο αναγνώστης
μαθαίνει τα πάντα γύρω από τις τεχνικές τεμαχισμού και συντήρησης του κρέατος,
πληροφορείται τρόπους μαγειρέματος που δεν μπορούσε να φανταστεί (ποτέ δεν
ξέρεις τι μπορεί να σου τύχει, μια αεροπορική τραγωδία, ένα ναυάγιο), ενώ έχει
την ευκαιρία να γνωρίσει ψυχοπαθείς δολοφόνους και να παρακολουθήσει με κάθε
λεπτομέρεια τα εγκλήματά τους. Υπάρχουν όμως και ερωτήματα που μένουν
αναπάντητα, σχολιάζει ο βιβλιοκριτικός της «Μοντ». Πώς να είναι άραγε οι
σχέσεις ανάμεσα στα μέλη μιας κοινωνίας που τους αρέσει να κόβουν και να τρώνε
ανθρώπινο μυαλό ή να ρουφάνε ανθρώπινα μάτια; Πώς να είναι οργανωμένη η σκέψη
τους;

Όσο για το συμπέρασμα του συγγραφέα ότι ο «βιομηχανικός κανιβαλισμός» θα
μπορούσε να λύσει το πρόβλημα της πείνας, εδώ που φτάσαμε μπορεί ορισμένοι να
το πάρουν στα σοβαρά.