Σχέδια για κατάργηση τεκμηρίων διαβίωσης

Νέος γύρος αλλαγών στη φορολογία, που θα περιλαμβάνει κατάργηση τεκμηρίων και
πιστοποιητικών καθώς και αλλαγές στα έντυπα των φορολογικών δηλώσεων, ξεκινά
μετά τις εκλογές. Στο «τραπέζι» του υπουργείου Οικονομικών αναμένεται να
τεθούν οι προτάσεις των αρμοδίων υπηρεσιών που εισηγούνται ριζικές αλλαγές
στις δομές του φορολογικού συστήματος ώστε στα αμέσως προσεχή χρόνια να
ολοκληρωθεί η απλοποίησή του που ξεκίνησε με τον τελευταίο φορολογικό νόμο. Το
«πνεύμα» πλήρους απλοποίησης στη φορολογία έχει ωριμάσει στις αρμόδιες
υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών. Οι υπηρεσίες, στις εισηγήσεις τους προς
την ηγεσία του υπουργείου οι οποίες έχουν γίνει αποδεκτές, προτείνουν, αμέσως
μετά τις εκλογές, να ανοίξει πάλι το θέμα του φορολογικού συστήματος. Θεωρούν
ότι το φορολογικό σύστημα επιβάλλεται να προσαρμοσθεί στις νέες συνθήκες που
δημιουργούνται από την εισαγωγή στην οικονομική ζωή των νέων τεχνολογιών και
τη δημιουργία της κοινωνίας της πληροφορίας καθώς και από την ένταξη της χώρας
στην ΟΝΕ που θα συνοδευτεί από την αντικατάσταση της δραχμής από το ευρώ.

Τα τεκμήρια

Μεταξύ των μέτρων που προτείνουν οι υπηρεσίες για την απλοποίηση του
φορολογικού συστήματος είναι και η κατάργηση πολλών από τα τεκμήρια διαβίωσης
που ισχύουν σήμερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτουν, ελάχιστη έως
μηδαμινή είναι η συμβολή του μηχανισμού των τεκμηρίων διαβίωσης στη σύλληψη
της φορολογητέας ύλης και στον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Αντίθετα,
εκτιμάται ότι το κόστος με το οποίο επιβαρύνονται οι αρμόδιες υπηρεσίες για
τον έλεγχό τους και τη συλλογή των στοιχείων και των δικαιολογητικών που τα
συνοδεύουν είναι πολύ μεγαλύτερο από το όποιο όφελός τους στην αύξηση των
δημοσίων εσόδων. Ειδικότερα προτείνεται να παραμείνουν τα τεκμήρια διαβίωσης
μόνο για πολυτελή αντικείμενα ή για δαπάνες που κρίνονται ότι έχουν χαρακτήρα «πολυτέλειας».

Στο πλαίσιο αυτό η πρόταση είναι να καταργηθούν τα τεκμήρια διαβίωσης για τα
αυτοκίνητα μικρού και μεσαίου κυβισμού και να εξετασθεί η διατήρηση μόνο των
τεκμηρίων για τα αυτοκίνητα μεγάλου κυβισμού από 2.000 κυβικά και πάνω. Κατά
την άποψη των αρμόδιων υπηρεσιών τα αυτοκίνητα αποτελούν σήμερα είδος πρώτης
ανάγκης ενώ η δαπάνη για τη συντήρησή τους έχει μειωθεί σημαντικά την
τελευταία δεκαετία ως ποσοστό του εισοδήματος των Ελλήνων. Το γεγονός αυτό,
όπως επισημαίνεται, δεν δικαιολογεί την διατήρησή τους για τον τεκμαρτό
υπολογισμό των ετήσιων εισοδημάτων των φορολογούμενων. Σύμφωνα με τα στοιχεία,
ελάχιστοι είναι οι φορολογούμενοι που φορολογούνται πλέον με βάση τα τεκμήρια
καθώς διαθέτουν εισοδήματα μεγαλύτερα από αυτά. Στην ίδια λογική προτείνεται
να επανεξετασθεί το πλαίσιο στο οποίο θα συνεχίζουν να εφαρμόζονται μία σειρά
ακόμη από τεκμήρια διαβίωσης που ισχύουν σήμερα (όπως για οικιακούς βοηθούς
κ.ά.). Η πρόταση των αρμοδίων υπηρεσιών προβλέπει ακόμη την κατάργηση των
τεκμηρίων διαβίωσης για τις μοτοσυκλέτες.

Βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι θα καταργηθούν και τα τεκμήρια για την απόκτηση
περιουσιακών στοιχείων, δηλαδή το πόθεν έσχες το οποίο προτείνεται να
παραμείνει για όλες τις κατηγορίες δαπανών για τις οποίες ισχύει και σήμερα.

Το «χαρτοβασίλειο»

Η λογική των προτάσεων των αρμόδιων υπηρεσιών του υπουργείου Οικονομικών
στηρίζεται στις νέες δυνατότητες ελέγχου που δίνει πλέον η επέκταση του
ηλεκτρονικού συστήματος TAXIS στις περισσότερες Εφορίες της χώρας. Επίσης,
στην ανάγκη να καλλιεργηθεί «πνεύμα εμπιστοσύνης» μεταξύ των φορολογικών αρχών
και των φορολογούμενων.

Έτσι, μεταξύ άλλων, προτείνεται να καταργηθούν τα περισσότερα πιστοποιητικά
και δικαιολογητικά που συνοδεύουν τις φορολογικές δηλώσεις και αποτελούν μία
από τις σημαντικότερες αιτίες για την πολυπλοκότητα των δηλώσεων και την
ταλαιπωρία που υπόκεινται οι φορολογούμενοι προκειμένου να τα συλλέξουν.
Αξιοσημείωτο είναι ότι στην πλειονότητά του το «χαρτοβασίλειο» αυτό
υποβάλλεται χωρίς κανέναν ουσιαστικό λόγο αφού δεν είναι δυνατόν να ελεγχθεί
από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Άλλωστε, όπως σημειώνεται, η προσκόμιση των δικαιολογητικών αυτών – π.χ. για
τις δαπάνες νοσοκομειακής περίθαλψης, για το ύψος των ενοικίων κ.ά.- δεν
απαιτείται σε καμία άλλη χώρα της Ευρώπης από τους φορολογούμενους. Στις άλλες
ευρωπαϊκές χώρες οι φορολογούμενοι υποβάλλουν τις δηλώσεις τους χωρίς τα
δικαιολογητικά αυτά. Στις δηλώσεις εγγράφουν μόνο τα εισοδήματά τους και το
ύψος των δαπανών τους που εκπίπτουν. Όμως η Εφορία μπορεί να ελέγξει την
αξιοπιστία των δηλώσεων ζητώντας από τους αρμόδιους φορείς – ασφαλιστικά
ταμεία, νοσηλευτικά ιδρύματα κ.ά.- να προσκομίσουν αυτοί τα πιστοποιητικά των
δαπανών των φορολογουμένων. Σύμφωνα με τις απόψεις που επικρατούν στο
υπουργείο Οικονομικών, ο δραστικός περιορισμός των δικαιολογητικών που ζητεί
σήμερα η Εφορία στις συναλλαγές της με τους φορολογούμενους επιβάλλεται
προκειμένου να γίνει εφικτή η υποβολή των δηλώσεων μέσω κομπιούτερ και η
ηλεκτρονική εξυπηρέτηση των φορολογουμένων. Σε διαφορετική περίπτωση το
ελληνικό φορολογικό σύστημα δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις
της νέας οικονομίας του Ίντερνετ και της κοινωνίας της πληροφορίας που
αποτελούν ήδη πραγματικότητα στις ΗΠΑ η οποία τώρα οικοδομείται και στην
Ευρώπη.

Άλλες αλλαγές

Στις νέες συνθήκες προτείνεται να προσαρμοσθεί και το εκκαθαριστικό της
Εφορίας. Οι φορολογούμενοι θα μπορούν να αξιοποιούν το εκκαθαριστικό και ως
πιστοποιητικό φορολογικής ενημερότητας όπως και ως αποδεικτικό στοιχείο για
μια σειρά από συναλλαγές τους με διάφορους φορείς. Στόχος είναι εντός του 2000
η χορήγηση του πιστοποιητικού προς τους φορολογούμενους να γίνεται και μέσω
του Ίντερνετ. Οι αλλαγές στα έντυπα φορολογίας εισοδήματος που θα
περιλαμβάνουν και την κατάργηση των δικαιολογητικών αναμένεται να τεθούν σε
εφαρμογή από το 2001 ενώ εκτιμάται ότι θα συνδυασθούν και με άλλα μέτρα που
έχουν σχέση με την αναμόρφωση του τρόπου φορολόγησης των επιχειρήσεων και των
φορολογούμενων πολιτών.

Το σχέδιο για τις απλοποιήσεις των υπηρεσιών του υπουργείου Οικονομικών
προβλέπει επίσης τον περιορισμό του «χαρτοβασιλείου» που συνοδεύει και τις
δηλώσεις στη φορολογία κεφαλαίου. Δηλαδή στις μεταβιβάσεις ακινήτων, γονικές
παροχές, κληρονομιές, δωρεές. Παράλληλα προβλέπεται ότι θα καταργηθούν μια
σειρά από πιστοποιητικά-αποδεικτικά που ζητεί σήμερα η Εφορία από τους
φορολογούμενους για λογαριασμό άλλων φορέων ( ΔΕΗ κ.ά.), τα οποία αποτελούν
ακόμη μία από τις σοβαρές αιτίες της πολυπλοκότητας και της γραφειοκρατίας του
σημερινού καθεστώτος.