Η αυτοκινητοβιομηχανία μεταμορφώνεται

Οι αντιδράσεις των βρετανικών συνδικάτων και της κυβέρνησης για την πιθανή
απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας από το εργοστάσιο της Ρόβερ θύμισε τις
κοινωνικές αντιδράσεις της δεκαετίας του ’70. Αυτοί όμως που πιστεύουν ότι η
μεγάλη παραγωγή αυτοκινήτων σε αυτό το εργοστάσιο έχει μέλλον δεν είναι μόνο
εκτός τόπου και χρόνου, λένε οι αναλυτές της παγκόσμιας βιομηχανίας
αυτοκινήτων, αλλά ουσιαστικά δείχνουν ότι αγνοούν το θέμα.

Η βιομηχανία αυτοκινήτου φαίνεται ότι αρχίζει πλέον να σαρώνεται από τις
αλλαγές που διαδραματίσθηκαν σε άλλες βιομηχανίες τα τελευταία χρόνια. Τα
αυτοκίνητα γίνονται όλο και περισσότερο ένα αγαθό που υπακούει στις επιταγές
της μόδας και το μελλοντικό μοντέλο ανάπτυξης για τους κατασκευαστές
αυτοκινήτων μπορεί κάλλιστα να είναι μια εταιρεία ηλεκτρονικών, όπως η Sony ή
μια εταιρεία μαζικής παραγωγής ενδυμάτων όπως η GAP. Η ανάμειξη της Swatch,
της εταιρείας κατασκευής ρολογιών, που συνέβαλε στη γέννηση του αυτοκινήτου
Smart σε συνεργασία με τη Μερσέντες Μπεντς (παρά το γεγονός ότι η επιχείρηση
είναι πλέον ιδιοκτησία της Ντέμλερ Κράισλερ), είναι ένα πορτρέτο του
μέλλοντος. Ο Τζακ Νάσερ, επικεφαλής της Φορντ, είπε πρόσφατα ότι μπορεί να
φανταστεί ύστερα από λίγα χρόνια την εταιρεία του να μην κατασκευάζει
αυτοκίνητα: αυτό θα μπορεί να γίνεται από άλλες εταιρείες. Μια τέτοιου είδους
διάρθρωση είναι ήδη γνωστή στη βιομηχανία προσωπικών ηλεκτρονικών υπολογιστών,
όπου εταιρείες όπως η Dell και η Compaq ούτε καν φαντάζονται να κατασκευάζουν
προϊόντα τα οποία μπορούν να γίνουν πολύ φθηνότερα στην Ταϊβάν ή τη Μαλαισία.

Η Φορντ, είπε ο κ. Νάσερ, μπορεί να κλείνει συμβόλαια παραχώρησης της
παραγωγής αυτοκινήτων της σε άλλες εταιρείες και να επικεντρωθεί στον
σχεδιασμό και την εμπορική προώθησή τους. «Οι εταιρείες παραγωγής αυτοκινήτων
βρίσκονται σε πολύ δύσκολη θέση», λέει ο Ντέιλ Χάροου, καθηγητής σχεδιασμού
οχημάτων στο βρετανικό Βασιλικό Κολέγιο Τέχνης. «Προσπαθούν να αντιμετωπίσουν
το πρόβλημα της υπερπαραγωγής και παλεύουν μεταξύ τους για μερίδιο της αγοράς
σε μια αγορά που οι προτιμήσεις των καταναλωτών αλλάζουν συνεχώς. Όταν η
κατασκευή των αυτοκινήτων έχει ουσιαστικά τυποποιηθεί, αυτό που μετράει είναι
οι διαφορές στον σχεδιασμό».

Αυτό είναι το σημείο όπου οι αυτοκινητοβιομηχανίες μπορούν να πάρουν μαθήματα
από εταιρείες όπως η GAP, η οποία βασίστηκε σε συγκεκριμένους προμηθευτές και
επικεντρώθηκε στον σχεδιασμό. Κάποιες αυτοκινητοβιομηχανίες κινούνται ήδη προς
αυτήν την κατεύθυνση, λέει ο κ. Χάροου. «Κοιτάξτε για παράδειγμα την VW Audi,
η οποία κατασκευάζει 13 μοντέλα πάνω στο ίδιο πλαίσιο. Από τη στιγμή που έχεις
επενδύσει σε αυτό είναι πολύ εύκολο και πολύ φθηνό να προσθέτεις μοντέλα στη
γκάμα σου. Το νέο μοντέλο της Jaguar S βασίζεται σε σασί Ford. Μήπως αυτό
μετρά για τον καταναλωτή; Αμφιβάλλω…».

Τα προβλήματα της Ρόβερ

Το σήμα της Ρόβερ λειτουργούσε απλώς ως ενισχυτικό της Βρετανίας στον κόσμο
της αυτοκινητοβιομηχανίας: πολύ καλό για να δημιουργεί αυτοκίνητα ονείρων,
αλλά πολύ κακό για μαζική παραγωγή αυτοκινήτων. «Το πρόβλημα με τη Ρόβερ»,
λέει ο κ. Χάροου, που γεννήθηκε στο Κόβεντρι και εργάστηκε στη Ρόβερ, «ήταν
ότι ο όγκος παραγωγής δεν ήταν μεγάλος, ενώ τα αυτοκίνητα δεν ήταν κάτι το
ξεχωριστό. Η αυτοκινητοβιομηχανία είναι για μεγάλους παίκτες και η ειρωνεία
είναι ότι ακόμη και η BMW δεν είναι αρκετά μεγάλη για να επιβληθεί στην
παγκόσμια αγορά».

Με τη Ford να είναι έτοιμη να αγοράσει τη Land Rover από τη BMW, είναι πολύ
πιθανό οι Αμερικανοί να επιδιώξουν να καταπιούν περισσότερο από τη γερμανική
αυτοκινητοβιομηχανία, παρά το γεγονός ότι οι Γερμανοί τονίζουν με κάθε
ευκαιρία ότι η BMW δεν είναι προς πώληση. Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν πολλές
ενδείξεις ότι η BMW θα πουλήσει τη Rolls Royce και τη Mini στην ανταγωνίστριά
της Volkswagen, αφήνοντας το κύριο τμήμα της για τη Ford, τη δεύτερη
μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία στον κόσμο. Η BMW θα νιώθει πολύ άνετα ως
μέλος του πρόσφατα δημιουργηθέντος ομίλου Premier Automotive που ήδη
περιλαμβάνει την Aston Martin, τη Jaguar, τη Volvo και πρόσφατα τη Land Rover.
Οι επιδράσεις στη Βρετανία της επιταχυνόμενης πορείας των αλλαγών στην
αυτοκινητοβιομηχανία φαίνονται από δύο πρόσφατες ανακοινώσεις της Ford. Τον
Ιανουάριο ανακοίνωσε σχέδια για την εφαρμογή ενός επενδυτικού σχεδίου είκοσι
εκατομμυρίων στερλινών για τη δημιουργία ενός σχεδιαστικού κέντρου στο
Λονδίνο. Ένα μήνα αργότερα έλεγε στους 8.000 εργαζόμενους στο εργοστάσιο
Ντάγκενχαμ ότι οι 1.500 θα απολυθούν μέχρι τα τέλη του 2000.

Η παραγωγή του Fiesta θα μειωθεί κατά 50% και δεν αποκλείεται το οριστικό
κλείσιμο του Ντάγκενχαμ. Ακόμη και αν η Ford αποκτήσει μεγαλύτερο τμήμα της
BMW η υπερπαραγωγή στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία είναι τόσο μεγάλη που
δεν αποκλείεται στο μέλλον η απώλεια μεγάλου αριθμού θέσεων εργασίας.

Τα μεγαλύτερα ονόματα της αυτοκινητοβιομηχανίας εξαγοράζουν άλλες μικρότερες
εταιρείες, όπως η VW εξαγόρασε την Scoda, και η Ford τη Jaguar και πρόσφατα
την Land Rover. Επιπλέον οι μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες δεν παραλείπουν να
συνεργάζονται όταν τα συμφέροντά τους συμπίπτουν, όπως για παράδειγμα στην
εξέλιξη και κατασκευή νέων κινητήρων. Μπορεί η ιδέα του Νάσερ για μια εικονική
αυτοκινητοβιομηχανία του μέλλοντος να βρίσκεται ακόμη πολύ μακριά, πολλές από
τις εργασίες των αυτοκινητοβιομηχανιών έχουν μεταφερθεί σε εταιρείες παραγωγής
εξαρτημάτων. Το περίπλοκο δίκτυο των προμηθευτών των αυτοκινητοβιομηχανιών
κάνει αδύνατη ακόμη και τη σκέψη να αντιδράσει η Βρετανία στην πώληση της
Rover με το μποϊκοτάζ των αυτοκινήτων της BMW. «Οι γερμανικές
αυτοκινητοβιομηχανίες είναι πολύ καλοί πελάτες των Βρετανών κατασκευαστών
εξαρτημάτων», λέει ο Έντουαρντ Ρόμπερτς, γενικός διευθυντής μιας επιχείρησης
που κατασκευάζει ελατήρια στη Βρετανία. «Τους πουλάμε ελατήρια εδώ αλλά και
στη Γερμανία».

Η Ford έχει συνδεθεί με την Oracle, τη δεύτερη μεγαλύτερη επιχείρηση στον
κόσμο κατασκευής λογισμικού, για να διαχειρίζεται έναν όγκο παραγγελιών αξίας
80 δισεκατομμυρίων δολαρίων με 30.000 προμηθευτές της μέσω του ‘Ιντερνετ. Η
κίνηση αυτή αναμένεται να της εξοικονομήσει δισεκατομμύρια δολάρια.

«Οι κατασκευαστές αυτοκινήτων πρέπει να ακούνε λίγο περισσότερο τους πελάτες
τους», λέει ο κ. Χάροου. «Πρέπει να αναρωτηθούν αν το παραδοσιακό οικογενειακό
αυτοκίνητο διατηρεί ακόμη την αξία του στις προτιμήσεις των καταναλωτών. ‘Όπως
ακριβώς η κατασκευαστική βιομηχανία κατάλαβε ότι χρειαζόμαστε πλέον μικρότερα
διαμερίσματα επειδή το μέγεθος της οικογένειας μικραίνει, οι
αυτοκινητοβιομηχανίες πρέπει να κατανοήσουν τα μηνύματα των καιρών».

Το μέλλον

Οι συνθήκες αλλάζουν στην παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία και η αγορά ανοίγει
για μικρότερους παίκτες που θα προσπαθήσουν να εκμεταλλευθούν τις νέες
ευκαιρίες. «Μπορεί να μην είναι οι αυτοκινητοβιομηχανίες αυτές που θα τις
εκμεταλλευτούν», λέει ο κ. Χάροου. «Η Swatch είναι ένα παράδειγμα και μπορώ να
φανταστώ τη Microsoft να εφαρμόζει τις γνώσεις της στην αγορά οχημάτων».
Πιθανόν να έχει μια πολύ διαφορετική προσέγγιση σε σχέση με την παραδοσιακή
οργάνωση του σχεδιασμού, της παραγωγής και της εμπορικής προώθησης. Κάπου, σε
αυτό το νέο τοπίο, μπορεί να υπάρχει ελπίδα και για τη Βρετανία. Ο κ. Χάροου
βλέπει ένα μέλλον όπου θα κυριαρχεί η δημιουργικότητα στην παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία.