ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το ψυγείο δεν θα αδειάζει ποτέ

Είκοσι πέντε χρόνια μετά την επινόηση του γραμμωτού κώδικα, το ΜΙΤ και η
Procter & Gamble θέλουν για άλλη μια φορά να αλλάξουν τον κόσμο.

«Όλα πλέον είναι εικονικά» «Είναι σαν να μην υπάρχουμε: δεν μας εκμεταλλεύεται πια κανείς» (του Αλτάν, από το «Εσπρέσο»)

Είναι ένα καλοκαιρινό μεσημέρι και έχω διψάσει. Ανοίγω το ψυγείο και παίρνω
μια κόκα-κόλα. Κατά σύμπτωση είναι η τελευταία, το ψυγείο το γνωρίζει, και
ενημερώνει αμέσως το σούπερ-μάρκετ της γειτονιάς ότι πρέπει να με τροφοδοτήσει
με μερικά μπουκάλια. Ταυτόχρονα εμφανίζεται στον ηλεκτρονικό πίνακα της
κουζίνας ένας κατάλογος των πρόσφατων δαπανών μου, συμπεριλαμβανομένης της
τελευταίας κόκα-κόλα, ενώ η τηλεόραση (την οποία μου έχει χαρίσει το
σούπερ-μάρκετ σε αντάλλαγμα γι’ αυτή τη μικρή χάρη) μεταδίδει μια διαφήμιση
της πέπσι-κόλα, ώστε να έχω τη δυνατότητα να επιλέξω ελεύθερα ανάμεσα σε δύο
ανταγωνιστικά προϊόντα. Η οικονομία της αγοράς σε όλο της το μεγαλείο.

Μ’ αυτά και μ’ εκείνα πείνασα. Βγάζω το ταψάκι από την κατάψυξη και το βάζω
στον φούρνο μικροκυμάτων, ο οποίος γνωρίζει από μόνος του πόση ώρα θα
χρειαστεί και σε ποιο πρόγραμμα πρέπει να λειτουργήσει. Στο μεταξύ πετάγομαι
στο σούπερ-μάρκετ. Καθώς έχει ενημερωθεί για τις ανάγκες μου, είναι βέβαιο ότι
αυτά που θέλω θα τα βρω. Όσο για την τιμή, αλλάζει συνεχώς πάνω στο κάθε
προϊόν ανάλογα με την κατάσταση της αγοράς και εναπόκειται σε μένα να επιλέξω
την κατάλληλη στιγμή για να το πάρω από το (έξυπνο) ράφι και να το βάλω στο
(έξυπνο) καρότσι. Το τελευταίο περνά από το (έξυπνο) ταμείο, που κάνει
αυτομάτως τον λογαριασμό, ζητά την πιστωτική μου κάρτα, κι όλα έχουν
τελειώσει. Ούτε ουρές ούτε ταλαιπωρία ούτε λάθη.

Έτσι φαντάζονται την κουζίνα και το σούπερ-μάρκετ του κοντινού μέλλοντος (γύρω
στο 2005) το ΜΙΤ και η Procter & Gamble, που πριν από 25 χρόνια έκαναν με
τον γραμμωτό κώδικα των προϊόντων τη μεγαλύτερη εμπορική επανάσταση της
ιστορίας. Όπως εξήγησαν την περασμένη Δευτέρα οι δύο εταίροι σε μια έκθεση στο
Καίμπριτζ, το παραπάνω σενάριο είναι δυνατό χάρις στο Radio Frequency Chip,
ένα μικροσκοπικό και φτηνό τσιπάκι που μπορεί να εισαχθεί στη συσκευασία
οποιουδήποτε προϊόντος μαζί με μια μικρή κεραία. Η ιδιαιτερότητά του είναι ότι
μπορεί να μεταδίδει συνεχώς τον ηλεκτρονικό κώδικα κάθε προϊόντος, το οποίο θα
μπορεί έτσι να παρακολουθείται μέσω Internet από τη στιγμή της παρασκευής
μέχρι την κατανάλωσή του. Το κέρδος για τον καταναλωτή ίσως να μην είναι
μεγαλύτερο από μερικά λεπτά, ο πολλαπλασιασμός όμως αυτών των λεπτών επί
μερικά δισεκατομμύρια καταναλωτές δίνει μια ιδέα της οικονομίας που μπορεί να
γίνει και της αποτελεσματικότητας που μπορεί να έχει η κοινωνία του 21ου
αιώνα.

Αρκεί βέβαια οι πολίτες να περιοριστούν στον ρόλο του καταναλωτή και να
δεχθούν δύο βασικά πράγματα. Ότι η ζωή τους θα είναι σύντομα το ίδιο
βιομηχανοποιημένη με τη διατροφή τους. Και ότι οι μόνες επαναστάσεις που θα
γίνονται στο μέλλον θα είναι τεχνολογικές.