Πώς θα μπούμε στην ΟΝΕ με εξουθενωμένο πληθυσμό;

Κατά διαστήματα διάφοροι οργανισμοί [ΟΝΕ, Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ)]
εκδίδουν διάφορες διακηρύξεις με τις οποίες τοποθετούν στόχους για την
επόμενη, συνήθως, δεκαετία.

Οι διακηρύξεις αυτές δεν περιέχουν μόνο καθαρά τους στόχους, αλλά προσπαθούν
να μεταδώσουν και τους επιμέρους στόχους και βήματα με τους οποίους είναι
δυνατόν να επιτευχθούν οι στόχοι. Οι προαναφερόμενοι λοιπόν οργανισμοί
εξέδωσαν το 1983 και 1991 τους στόχους τους για το 2000, το οποίο τότε
φαινόταν πολύ μακριά.

Όμως το 2000 έφτασε και είναι καιρός να διαπιστώσουμε τι πέτυχε το ελληνικό
κράτος και ιδιαίτερα το υπουργείο Υγείας.

Γιατί ο τελικός στόχος αυτού του υπουργείου (όσο και αν το ίδιο δεν το έχει
ποτέ συνειδητοποιήσει) είναι η μείωση της εμφάνισης παθήσεων, η αύξηση
ποιότητας ζωής σε ασθενείς, η επιμήκυνση του χρόνου ζωής (όχι πάντα αντί πάσης
θυσίας, αλλά σε συνδυασμό με ποιότητα ετών) και η μείωση της θνησιμότητας σε
παθήσεις όπου ο τρόπος ζωής, η διατροφή και το περιβάλλον παίζουν σημαντικό
ρόλο.

Να δoύμε τι στόχους (βασικούς) είχε θέσει η ΟΝΕ και η ΠΟΥ (φυλλάδια ISBN
92-825-9175-1: «Η Ευρώπη κατά του καρκίνου» και EUR/ICP/HSC 013 «Υγεία για
όλους»):

­ Ισότητα πρόσβασης στην υγεία.

­ Αλλαγή τρόπου ζωής.

­ Διαμόρφωση πολιτικής πρακτικής στην πολιτική (!!).

­ Προσθήκη υγείας στη ζωή.

­ Προσθήκη ζωής στα χρόνια (!!).

­ Παροχή ίσων ευκαιριών σε άτομα με ειδικές ανάγκες.

­ Μείωση θνησιμότητας που οφείλεται σε χρόνια νοσήματα κατά 10%.

­ Μείωση των ατυχημάτων κατά 25% (!).

­ Ελάττωση χρήσης καπνού και αλκοόλης.

­ Διαχείριση αποβλήτων.

­ Υγεία και ηθική.

­ Μείωση θανάτων από κακοήθεις όγκους κατά 15% (επιλογή από τους βασικότερους
στόχους).

Όχι βελτίωση αλλά επιδείνωση

Πίνακας 3. Στόχοι ΟΝΕ και ΠΟΥ για το 2000 σχετικά με την Υγεία. Η Ελλάδα αύξησε τους δείκτες σημαντικά αντί να τους μειώσει, τουλάχιστον μέχρι το 1998 (όπου υπάρχουν στοιχεία της ΕΣΥΕ). Ιδιαίτερα σημαντικά: αύξηση θανάτων από κακοήθεις όγκους και αύξηση ατυχημάτων. Φυσικά δεν θα είναι δυνατό, όσες προσπάθειες και να γίνουν να μειωθούν οι δείκτες μέχρι το 2000!! Επίσης σημαντικό είναι ότι αυξήθηκαν και οι νοσηλευθέντες λόγω νεοπλασιών (1991 = 133.086 και 1995 = 140.505, δηλαδή αύξηση κατά +5,5%).

Είναι σαφές ότι σε κανέναν παράγοντα δεν μπόρεσαν τα αρμόδια υπουργεία όχι να
επιτύχουν βελτίωση, αλλά ούτε να μειώσουν τον ρυθμό επιδείνωσης. Σε πολλά από
αυτά τα θέματα οι πολίτες έχουν άμεση άποψη και δεν χρειάζεται να παραθέσουμε
αριθμούς. Η ισότιμη πρόσβαση στην υγεία αποτελεί ακόμα ουτοπία (ΟΓΑ, ΙΚΑ
κ.λπ), τα απόβλητα νοσοκομείων και εργαστηρίων παραμένουν πρόβλημα
αδιαχείριστο (εκτός θεατρικών ενεργειών χωρίς αποτέλεσμα), η υγεία δεν ενώθηκε
σχεδόν ποτέ με την ηθική (ιδιαίτερες αμοιβές γιατρών, ποσοστά από
εργαστηριακές εξετάσεις που δεν χρειάζονται, ποσοστά από φάρμακα που δεν
έπρεπε να χορηγηθούν κ.λπ.), οι προσβάσεις για άτομα με ειδικές ανάγκες είναι
πρακτικώς ανύπαρκτες (μόνο τα πεζοδρόμια να πάρει κανείς αντιλαμβάνεται την
τραγικότητα της κατάστασης). Το κράτος τραγικά απόν από τις δυσκολίες και τα
προβλήματα του πληθυσμού.

Οι αριθμοί δείχνουν αναμφισβήτητα την κατάσταση

Επειδή, τα τελευταία χρόνια περισσότερο από πριν, οι αρμόδιοι (υπάλληλοι και
πολιτικοί) έχουν αναπτύξει μια ιδιαίτερη ικανότητα εξαπάτησης του πληθυσμού
που βασίζεται στην έλλειψη αυτοσεβασμού τους, θα είναι καλύτερα να μιλήσουμε
με επίσημους αριθμούς και τις ερμηνείες τους

Η χρήση αλκοολούχων ποτών στην Ελλάδα έχει λάβει άσχημες διαστάσεις.

Μεταξύ 1967 και 1990 η Ελλάδα αύξησε την κατανάλωση μπίρας κατά 700% (5η στην
παγκόσμια κατάταξη αύξησης. Πηγή: World Drink Trends 1992 – Holland).

Για το 1994 η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες 10 θέσεις κατανάλωσης κρασιού,
συμπυκνωμένων ποτών και καθαρής αλκοόλης (Πηγή: Deutsche Hauptstelle gegen die
Suchgefahren, Neuland, Geesthacht 1996).

Είναι διεθνώς αποδεδειγμένο ότι η αύξηση κατανάλωσης πορεύεται ταυτόσημα με
όλους τους παράγοντες-συνέπειες κακής χρήσης αλκοολούχων ποτών (ατυχήματα,
κιρρώσεις ήπατος, κακοήθεις όγκους, βαριές βλάβες κεντρικού νευρικού
συστήματος κ.λπ.).

Κακοήθεις όγκοι (στόχος η μείωση των θανάτων κατά 15%)

Ο πίνακας 1 δείχνει ξεκάθαρα (μέχρι το 1998 όπου και η τελευταία στατιστική)
ότι οι θάνατοι αυξήθηκαν μεταξύ 1987 – 1992 κατά 12,8%, μεταξύ 1992 και 1998
κατά 7,3% και μεταξύ 1987 και 1998 κατά 21,1%.

Αυτούς τους τραγικούς αριθμούς μόνο συστηματικός προγραμματισμός μπορεί να
τους επιτύχει.

Και σε αυτούς τους προγραμματισμούς τα ελληνικά υπουργεία είναι αξεπέραστα.

Θάνατοι και αναπηρίες από χρόνιες παθήσεις (στόχος η μείωση κατά 10%)

Επιλέξαμε τους θανάτους από ορισμένες βασικές χρόνιες παθήσεις. Η συνολική
αύξηση των θανάτων φτάνει το 8,8% (πίνακας 2). Δηλαδή ούτε και σε αυτόν τον
τομέα κατορθώσαμε καν να σταματήσουμε την αύξηση. Πρέπει να σημειωθεί ότι
στατιστικές αναπηριών από χρόνιες παθήσεις δεν υπάρχουν στην Ελλάδα.

Είμαστε όμως σχεδόν βέβαιοι ότι τα ποσοστά σε αυτόν τον τομέα θα είναι πολύ
υψηλά (επιδείνωση φυσικά), διότι αποκατάσταση με την ουσιαστική της σημασία
δεν υπάρχει στην Ελλάδα (π.χ. στα εγκεφαλικά).

Θάνατοι από ατυχήματα (στόχος η μείωσή τους κατά 25%)

Όπως είναι πια αρκετά γνωστό, σε αυτόν τον τομέα η αδυναμία (θέληση;) του
κράτους είναι χαρακτηριστική. Μεταξύ 1987 και 1998 αυξήθηκαν οι θάνατοι από
τροχαία ατυχήματα κατά 24,3% (πίνακας 2).

Ο πίνακας 3 δίνει μια συνολική άποψη των στόχων ΟΝΕ και ΠΟΥ για το 2000 και
των αριθμών που επιτεύχθηκαν στην Ελλάδα.

Σαν επίλογος

Γίνεται ξεκάθαρα και αναμφισβήτητα σαφές ότι το υπουργείο Υγείας (σε πρώτη
γραμμή) οδηγήθηκε σε απόλυτη αποτυχία, τουλάχιστον σε σχέση με βασικούς
στόχους υγείας για το 2000 και σύμφωνα με προγράμματα και στόχους που είχαν
πολύ έγκαιρα (προ του 1990) τοποθετηθεί με σαφήνεια από ΟΝΕ και ΠΟΥ. Υπάρχουν
ή θα υπάρξουν ευθύνες για την απόλυτη αδιαφορία και ανικανότητα αρμόδιων
υπηρεσιών και κυβέρνησης σε θέματα που αφορούν τη ζωή και την υγεία των
Ελλήνων πολιτών;

Τέτοια ολοκληρωτική ανικανότητα είναι δύσκολο να συναντήσει κανείς σε
οποιαδήποτε χώρα.

Δημογραφικό πρόβλημα

Πρέπει να λάβει κανείς υπόψη του ότι από το 1998 το ισοζύγιο θανάτων /
γεννήσεων είναι αρνητικό (πίνακας 4). Το έλλειμμα των 2.000 ατόμων θα μπορούσε
κάλλιστα να αντιρροπιστεί μόνο από τους θανάτους σε τροχαία δυστυχήματα (κάθε
χρόνο περίπου 2.500).

Πήγες (εκτός των ήδη αναφερθέντων)

Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, τεύχη: μηνιαία στατιστικά δελτία 1989,
1993, 1994, 1995, 1999. Στατιστική Κοινωνικής Πρόνοιας και Υγιεινής, τεύχη:
1991, 1995 (τελευταία στατιστική μέχρι Μάρτιο 2000). Εθνική Στατιστική
Υπηρεσία της Ελλάδος, τεύχος για τον πραγματικό πληθυσμό της Ελλάδος (απογραφή
1991).

Ο Ι.Στ. Παπαδόπουλος είναι αναπληρωτής καθηγητής της Ιατρικής στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών.