Ο τιμάριθμος γίνεται Ευρωπαίος

Ευρωπαίος γίνεται και ο τιμάριθμος. Ο Εθνικός Γενικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή
αλλάζει, προκειμένου να απεικονίσει πιο αξιόπιστα τα νέα καταναλωτικά πρότυπα
που έχουν διαμορφωθεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Αυτά δείχνουν ότι ο
Έλληνας ξοδεύει όλο και λιγότερο ποσοστό του εισοδήματός του για διατροφή.
Παράλληλα έχει αυξήσει τις δαπάνες του για να ικανοποιήσει άλλες ανάγκες σε
τομείς όπως στην υγεία, στις μεταφορές και μετακινήσεις, στις επικοινωνίες
κ.α. Την ίδια στιγμή μια σειρά από νέα προϊόντα έχουν κάνει την εμφάνισή τους
στην αγορά και έχουν κατακτήσει τη θέση τους στις προτιμήσεις των καταναλωτών,
όπως τα κινητά τηλέφωνα και οι υπηρεσίες τους, η συνδρομητική τηλεόραση κ.ά.,
τα οποία πρέπει να συμπεριληφθούν στον νέο δείκτη τιμών καταναλωτή. Από αυτόν
τον δείκτη θα αφαιρεθούν άλλα προϊόντα και υπηρεσίες που θεωρούνται πλέον
ξεπερασμένα για τις καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων.

Η έρευνα

Η βάση για την αναθεώρηση του νέου δείκτη τιμών καταναλωτή θα είναι τα
συμπεράσματα της έρευνας οικογενειακών προϋπολογισμών που διεξάγει η Εθνική
Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος. Πρόκειται για την έρευνα που απεικονίζει τα
καταναλωτικά πρότυπα μιας κοινωνίας με βάση το ποσοστό της δαπάνης που
ξοδεύουν τα μέλη της στις διάφορες κατηγορίες εμπορευμάτων και υπηρεσιών. Τα
συμπεράσματα αυτής της έρευνας που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 1998 αναμένεται
να οριστικοποιηθούν τον Απρίλιο, ώστε να αξιοποιηθούν από την Ειδική Επιτροπή
της Τραπέζης της Ελλάδος, των εκπροσώπων των παραγωγικών τάξεων (ΣΕΒ, ΓΣΕΕ
κ.ά.) και πανεπιστημιακών που θα συνέλθει τον Ιούνιο για να αποφασίσει την
αναθεώρηση του δείκτη. Δηλαδή την αλλαγή των σταθμίσεων των προϊόντων καθώς
και ποια προϊόντα θα προστεθούν και ποια θα αφαιρεθούν από τον νέο Γενικό
Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.

Σύμφωνα με ορισμένες πρώτες ενδείξεις, από τα στοιχεία αυτής της έρευνας
προκύπτει ότι στο διάστημα από το 1994 που έγινε η προηγούμενη έρευνα
οικογενειακών προϋπολογισμών ως το 1998 ο Έλληνας μείωσε περαιτέρω το μέρος
του εισοδήματός του που ξοδεύει για τη διατροφή του. Σύμφωνα με την έρευνα
οικογενειακών προϋπολογισμών του 1994, ο Έλληνας για κάθε χιλιάρικο του
εισοδήματοός του ξόδευε τις 205 δραχμές για τη διατροφή του, έναντι 223,56
δρχ. που ξόδευε για τον ίδιο λόγο το 1988. Εκτιμάται ότι η νέα έρευνα θα
δείξει ότι το 1998 η δαπάνη για αγορά ειδών διατροφής ανά χιλιάρικο
εισοδήματος θα έχει περιοριστεί κάτω από τις 200 δραχμές.

Το καταναλωτικό πρότυπο

Παράγοντες των αρμόδιων υπηρεσιών του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας αναφέρουν
ότι ο Έλληνας γίνεται περισσότερο Ευρωπαίος και στα καταναλωτικά του πρότυπα,
ακολουθώντας την τάση που επικρατεί στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Δηλαδή να
μειώνεται η δαπάνη για διατροφή προς χάρη άλλων εμπορευμάτων και ιδίως των
υπηρεσιών. Τα ίδια στελέχη αποδίδουν αυτήν την τάση στην ανάπτυξη των
οικονομιών, των εισοδημάτων, αλλά και στις αλλαγές στις συνθήκες ζωής τις
τελευταίες δεκαετίες. Ενδεικτικό είναι ότι τη δεκαετία του 1950, με βάση τα
αποτελέσματα της έρευνας οικογενειακών προϋπολογισμών που είχε γίνει τότε και
απεικόνιζε τις καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων στα χρόνια μετά την Κατοχή,
το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματος κατευθυνόταν για τη διατροφή.

Η νέα έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών εκτιμάται ότι θα απεικονίζει την
τάση των Ελλήνων για αύξηση των δαπανών τους για τις υπηρεσίες υγείας,
μεταφορών, επικοινωνιών και εκπαίδευσης. Αυτές οι εκτιμήσεις των αρμόδιων
υπηρεσιών βασίζονται στα πρώτα στοιχεία που προκύπτουν από την έρευνα.
Ενδεικτικό είναι πάντως ότι και στην έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών του
1994 είχε παρατηρηθεί αύξηση της δαπάνης γι’ αυτές τις υπηρεσίες.

Έτσι το 1994 ο Έλληνας για κάθε χιλιάρικο του εισοδήματός του ξόδευε τις 57,4
δρχ. για υπηρεσίες υγείας, έναντι 54,02 δρχ. το 1988. Τις 135,8 δρχ. για
υπηρεσίες μεταφορών, έναντι 118,6 δρχ. το 1988, και τις 27,3 δρχ. για
εκπαίδευση, έναντι 22,23 δρχ. το 1988.

Η επιτροπή

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο νέος
τιμάριθμος που θα προκύψει από την αναθεώρηση του Ιουνίου θα ισχύσει από την
1-1-2001. Με βάση αυτόν τον Εθνικό Γενικό Δείκτη Τιμών Καταναλωτή θα
μετριέται, όπως και σήμερα, η πορεία του πληθωρισμού η οποία θα λαμβάνεται
υπόψη στις συμφωνίες μεταξύ των εργαζομένων και εργοδοτών για τις αυξήσεις των
μισθών και σε άλλες συμφωνίες της οικονομικής ζωής. Σύμφωνα με τα δεδομένα που
υπάρχουν ως τώρα, αυτός ο δείκτης θα υπάρχει παράλληλα με τον εναρμονισμένο
δείκτη τιμών καταναλωτή.

Ο τελευταίος χρησιμοποιήθηκε για την αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας όσον
αφορά την ικανοποίηση του κριτηρίου του πληθωρισμού για την ένταξή της στην
ΟΝΕ. Αυτός ο δείκτης θα εξακολουθήσει να χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση
και στο μέλλον των επιδόσεων της ελληνικής οικονομίας στο μέτωπο του
πληθωρισμού σε σχέση με τις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Πάντως στο υπουργείο Εθνική Οικονομίας και στην Εθνική Στατιστική Υπηρεσία
γίνονται συζητήσεις για την κατάργηση του Εθνικού Γενικού Δείκτη Τιμών
Καταναλωτή, αφού θα υπάρχει ο εναρμονισμένος δείκτης που θα μετράει την
εξέλιξη του πληθωρισμού.

Σ’ αυτήν την περίπτωση βέβαια τα συμπεράσματα της νέας έρευνας οικογενειακών
προϋπολογισμών θα αξιοποιηθούν για αλλαγές στις σταθμίσεις και στους
συντελεστές του εναρμονισμένου δείκτη που και αυτός θα πρέπει να απεικονίζει
καλύτερα τη νέα πραγματικότητα στα καταναλωτικά πρότυπα των Ελλήνων.

Και αυτό το θέμα αναμένεται να συζητηθεί τον Ιούνιο στην επιτροπή που θα
εξετάσει την αναθεώρηση του δείκτη. Αυτή τη στιγμή δεν μπορεί να προβλεφθεί τι
θα γίνει, λένε αρμόδια στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας.

Όμως θεωρείται δύσκολο να καταργηθεί ο εθνικός δείκτης τους επόμενους μήνες,
καθώς με βάση αυτόν έχουν υπογραφεί μια σειρά από συμφωνίες στον δημόσιο και
ιδιωτικό τομέα μεταξύ επιχειρήσεων, επενδυτών και μεταξύ εργαζομένων και
εργοδοτών.

Ενδεχομένως να τεθεί στο τραπέζι των συζητήσεων ένα χρονοδιάγραμμα που να
προβλέπει την κατάργησή του τα επόμενα χρόνια.