«Αναγκαίο κακό τα φυτοφάρμακα», λένε οι καλλιεργητές

Τα φυτοφάρμακα είναι ένας από τους παράγοντες που συνετέλεσαν στην αύξηση
της γεωργικής παραγωγής τα τελευταία χρόνια. Αποτελούν, όμως, ταυτοχρόνως και
τον εφιάλτη παραγωγών και καταναλωτών, αφού ο μη έλεγχος των φυτοφαρμάκων έχει
άμεση επίπτωση στην υγεία μας, αλλά και στις εξαγωγές.

Οι ελλιπείς έλεγχοι των φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούν οι αγρότες στους
κάμπους της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, η χρήση επικίνδυνων ουσιών
στην αμπελουργία της Αχαΐας και της Ηλείας, η ανίχνευση τοξικών επιδράσεων στο
ήπαρ καλλιεργητών της Ιεράπετρας ή ο υψηλός βαθμός μόλυνσης του Πηνειού, λόγω
των λιπασμάτων, είναι μερικά μόνο από τα στοιχεία του προβλήματος. Οι
προσπάθειες, πάντως, για τον έλεγχο των φυτοφαρμάκων συνεχίζονται, καθώς όλοι,
λίγο πολύ, παραδέχονται πως είναι αναπόφευκτη η χρήση τους.

ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ – ΘΡΑΚΗ

Στο πιάτο του καταναλωτή καταλήγουν τα περισσότερα προϊόντα από τη μάνα Γη, τα
οποία έχουν δεχθεί ανεξέλεγκτες ποσότητες λιπασμάτων ­ στις πιο πολλές
περιπτώσεις ­ ορμόνες για ωρίμανση και πολλά άλλα πολυσύνθετα φυτοφάρμακα. Τα
αζωτούχα και τα φωσφορούχα λιπάσματα, αλλά και το κάλιο είναι αυτά που
χρησιμοποιούνται κατά κόρον στη σπορά. Υπάρχουν όμως κι άλλων ειδών
λιπασματούχες ουσίες για τα ραντίσματα, που γίνονται στα φύλλα των φυτών.

Σε όλους σχεδόν τους κάμπους της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, όπου
καλλιεργούνται τεύτλα, αραβόσιτος, βαμβάκι, μηδική, ρύζι, σιτάρι, καπνά, αλλά
κυρίως φρούτα και λαχανικά, τα λιπάσματα και ιδιαίτερα τα αζωτούχα είναι αυτά
που έρχονται πρώτα στις προτιμήσεις των αγροτών.

Για απόδοση

Ο αγρότης Κοσμάς Κελετσίδης από την Καβάλα παραδέχεται ότι όπως όλοι, έτσι και
αυτός για να αποδώσει γρηγορότερα το χωράφι του χρησιμοποιεί λιπάσματα
διαφόρων συνθέσεων από τη σπορά και μέχρι που το φυτό μεγαλώνει και δίνει
καρπό. Υποστηρίζει πως αν δεν γίνει αυτό, τα λίγα στρέμματα γης που έχει δεν
θα του αποδώσουν τόσα, ώστε να μπορέσει να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος των
οικονομικών αναγκών του και να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του προς τις
Τράπεζες. Ο Θανάσης Δαϊτζής δέχεται με τη σειρά του πως ακολουθεί το πνεύμα
της εποχής. Δηλαδή, λιπάσματα, ορμόνες και κάλιο στα φυτά που παράγει. Και
ένας τρίτος, ο Βασίλης Κιούρτας, λέει πως έτσι τα βρήκε από τον πατέρα του και
με τον ίδιο τρόπο συνεχίζει την καλλιεργητική διαδικασία. Αλλά αυτό δεν
γίνεται μόνο στα χωράφια των κάμπων των Φιλίππων, Νέστου, Έβρου, Ροδόπης,
Σερρών κ.λπ. Το κάνουν και οι πιο πολλοί παραγωγοί λαχανικών και φρούτων.

Η κατάσταση είναι κάπως ελεγχόμενη σ’ αυτούς που διατηρούν θερμοκήπια. Σε
ορισμένες περιπτώσεις, παρ’ ότι δυσεύρετο «υλικό», αναζητούν και βρίσκουν
φυσική λίπανση και αυτή δεν είναι άλλη από την κοπριά των ζώων. Πρόκειται
βέβαια για παραδοσιακούς ιδιοκτήτες λαχανόκηπων και καρποφόρων δένδρων.

Αρκετά από τα φυτοφάρμακα που διατίθενται στους αγρότες δεν έχουν υποστεί τον
απαραίτητο φυτοϋγειονομικό έλεγχο και ούτε καν τα γνωρίζει το Μπενάκειο
Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο. Σε δύο περιπτώσεις μόνο στον Νομό Καβάλας από
ακατάλληλα τέτοια γεωργικά φάρμακα, καταστράφηκαν τα τελευταία 5-6 χρόνια
μεγάλες ποσότητες φασολιών και καλαμποκιού και 1.000 παραγωγοί κατέφυγαν στα
Ποινικά Δικαστήρια ζητώντας αποζημιώσεις, που φθάνουν σε αρκετά δισ. δραχμές.
Και οι δύο περιπτώσεις δικαιώθηκαν από το Ειρηνοδικείο της Χρυσούπολης Νέστου
Καβάλας, αλλά οι παραγωγοί ακόμα περιμένουν να εισπράξουν τα χρήματα για τις
καταστροφές που υπέστησαν, ενώ τα εδάφη των χωραφιών τους έπαθαν σοβαρότατες
ζημιές, με αποτέλεσμα η ετήσια παραγωγή να έχει μειωθεί στο 50%. Οι
«αντιπρόσωποι», που πούλησαν στους αγρότες τα φυτοφάρμακα εξαφανίστηκαν, όταν
πληροφορήθηκαν τη ζημιά που έπαθε ο αγροτόκοσμος και εντοπίστηκαν μόνο ύστερα
από τα κλητήρια θεσπίσματα που εξέδωσαν τα Δικαστήρια. Στις δίκες που έγιναν,
παραδέχθηκαν ότι τα φυτοφάρμακα που έδωσαν στους παραγωγούς δεν είχαν υποστεί
τον απαραίτητο έλεγχο από το Μπενάκειο Ινστιτούτο. Στην περιφέρεια της
Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης υπάρχουν ιδιοκτήτες μεγάλων λαχανόκηπων.
Ορισμένοι από αυτούς παραδέχονται πως διατηρούν στο χωριό τους κάποιο μικρό
περιβόλι για οικογενειακή κατανάλωση. Οι περισσότεροι όμως ισχυρίζονται ότι
καταναλώνουν από τα προϊόντα που διαθέτουν στους καταναλωτές.

Και εισαγόμενα

Υπάρχουν και εισαγόμενα ακατάλληλα γεωργικά προϊόντα. Σε καθημερινή βάση
μεταφέρονται από την Τουρκία στη χώρα μας μεγάλες ποσότητες οπωρολαχανικών και
κυρίως ντομάτες, μελιτζάνες, μαρούλια, κρεμμυδάκια, κουνουπίδια, πράσα,
αγγούρια, πιπεριές, λεμόνια, καρότα, πορτοκάλια, μήλα, μανταρίνια, γκρέιπ
φρουτ και πολλά άλλα. Στους μεθοριακούς σταθμούς της Νέας Γέφυρας των Κήπων
και του Ορμενίου Έβρου, καθώς και του Προμαχώνα Σερρών απ’ όπου μπαίνουν στη
χώρα όλα αυτά τα προϊόντα παίρνονται δείγματα, και στέλνονται στο Περιφερειακό
Κέντρο Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου της Καβάλας.

Παρ’ ότι δεν στελεχώθηκαν με το αναγκαίο προσωπικό και τον απαραίτητο
μηχανολογικό εξοπλισμό τα κέντρα ελέγχου στις εισόδους της χώρας μας από
Τουρκία και Βουλγαρία, εν τούτοις το Φυτοπαθολογικό Κέντρο της Καβάλας και
ειδικότερα ο αρμόδιος φυτοπαθολόγος κ. Κώστας Λίλης ισχυρίζονται ότι μπορούν
μέσα σε 24 ώρες ή το αργότερο σε 36 να κάνουν έλεγχο σε οποιοδήποτε εισαγόμενο
προϊόν, φρούτο ή λαχανικό, για το οποίο υπάρχουν αμφιβολίες ως προς την
ποιότητά του και ως προς τη χρήση φυτοφαρμάκων, ορμονών κ.λπ. Αυτόν τον μήνα
αναμένεται οι εισαγωγές ντομάτας κι άλλων λαχανικών αλλά και οπωρικών να
αυξηθούν από την Τουρκία προς τη χώρα μας, οπότε το έργο των αρμοδίων
υπαλλήλων του Δημοσίου γίνεται ακόμα πιο δύσκολο. Εάν τα δείγματα ­ λόγω
φόρτου εργασίας ­ σταλούν στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη, τότε συνεπεία πληθώρας
παρόμοιων εργαστηριακών ερευνών, μπορεί ένα αποτέλεσμα να βγει ακόμα και σε
ένα μήνα. Επειδή όμως πρόκειται για ευάλωτα προϊόντα, οι εισαγωγείς δεν είναι
δυνατόν να περιμένουν τις αναλύσεις και τα αποτελέσματα διαθέτουν τα
εισαγόμενα είδη στην κατανάλωση.

«Χωρίς λιπάσματα δεν γίνεται σοδειά»

ΠΑΤΡΑ

«Τα φυτοφάρμακα είναι ίσως επικίνδυνα, αλλά καταφέρνω και πουλάω σε καλή τιμή τα σταφύλια», λέει ο αμπελουργός Γ. Παπαγιαννόπουλος

Ελάχιστοι αγρότες στους νομούς της Αχαΐας και της Ηλείας χρησιμοποιούν
παραδοσιακούς τρόπους καλλιέργειας, χωρίς τη χρήση επικίνδυνων γεωργικών
φαρμάκων.

Η κ. Ελένη Σταυροπούλου στον Άραξο καλλιεργεί μια μικρή έκταση δίχως
λιπάσματα.

«Τα έχω μόνο για την οικογένειά μου, αλλά οι περισσότεροι χρησιμοποιούν
λιπάσματα όταν τα προϊόντα, όπως πατάτες, ντομάτες, προορίζονται για την
αγορά».

Η κ. Σταυροπούλου συνεχίζει τον παραδοσιακό τρόπο καλλιέργειας «για να ξέρουμε
τι τρώμε», καταλήγει.

Αντίθετα, η κ. Σούλα Λινάρδου, που διαθέτει θερμοκήπιο, χρησιμοποιεί λίπασμα.
«Εάν δεν ρίξουμε λίπασμα, δεν γίνεται η σοδειά», δηλώνει και προσθέτει ότι
«πρέπει να προλάβουμε την περίοδο, δεν γίνεται διαφορετικά».

Τα φυτοφάρμακα τα προμηθεύονται από τους εμπόρους της περιοχής δίχως κανέναν
έλεγχο. «Μόνο το “λιντέιν” απαγορεύεται», δηλώνει η 60χρονη αγρότισσα.

Ο αμπελουργός Γ. Παπαγιαννόπουλος παραδέχεται ότι ορισμένες φορές χρησιμοποιεί
γεωργικά φάρμακα που «είναι ίσως επικίνδυνα, αλλά καταφέρνω και πουλάω σε καλή
τιμή τα σταφύλια». «Έτσι κι αλλιώς», δηλώνει, «τα πάντα που αναπνέουμε πια
είναι μολυσμένα και καρκινογόνα»!