ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι ψηφοφόροι δεν αλλάζουν

Η σκόνη που σήκωσε ο θρίαμβος του Χοσέ Μαρία Αθνάρ στην Ισπανία δεν λέει να
καταλαγιάσει. Το βέβαιο είναι πάντως ότι οι Ισπανοί δεν έγιναν ξαφνικά δεξιοί.

«Ευχαριστώ!». Ο Χοσέ Μαρία Αθνάρ χρωστάει τη νίκη του στην υποστήριξη των κεντρώων

Την επομένη των εκλογών της 12ης Μαρτίου, σχολιάζοντας το γεγονός ότι οι ψήφοι
του Λαϊκού Κόμματος ξεπέρασαν το άθροισμα των ψήφων των Σοσιαλιστών και της
Ενωμένης Αριστεράς, μια εφημερίδα της Μαδρίτης έγραφε ότι η Ισπανία έπαψε να
ανήκει στην Αριστερά. «Η λεγόμενη προοδευτικότητα και οι αξίες της έχουν χάσει
σημαντικό κοινωνικό βάρος και δεν είναι πλέον κυρίαρχες», δήλωσε η Πιλάρ ντελ
Καστίγιο, διευθύντρια του Κέντρου Κοινωνιολογικών Ερευνών. Από τα στατιστικά
στοιχεία που έδωσε όμως στη δημοσιότητα το ίδιο το Κέντρο της, δεν προκύπτει
μια τέτοια εικόνα. Οι δημοσκοπήσεις του Κέντρου περιλαμβάνουν πάντα μια
ερώτηση όπου ζητείται από τους συμμετέχοντες να τοποθετηθούν ιδεολογικά από το
1 ως το 10, όπου το 1 αντιπροσωπεύει την άκρα Αριστερά και το 10 την άκρα
Δεξιά. Στη δημοσκόπηση λοιπόν του περασμένου Φεβρουαρίου ­ που τα αποτελέσματά
της ήταν πολύ κοντά στο εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά οι αναλυτές είχαν τη φαεινή
ιδέα να τα «διορθώσουν» για να λάβουν υπόψη τις αποκλίσεις της προηγούμενης
αναμέτρησης ­ η πλειοψηφία των όσων απάντησαν σ’αυτή την ερώτηση δήλωσαν
κεντροαριστεροί. Συγκεκριμένα, το 37,6% είπαν ότι ανήκουν στην Αριστερά ή την
Κεντροαριστερά (από το 1 ως το 4 της κλίμακας), το 43,8% στο Κέντρο (βαθμοί 5
και 6) και μόλις το 18,2% στη Δεξιά (από το 7 ως το 10).

Αν το ιδεολογικό αυτό προφίλ συγκριθεί μ’ εκείνο που είχε δημοσιοποιηθεί πριν
από τέσσερα χρόνια (44,6% των ψηφοφόρων στην Κεντροαριστερά, 38,7% στο Κέντρο
και 16,4% στη Δεξιά), προκύπτει ότι η ισπανική κοινωνία δεν έχει αλλάξει και
τόσο. Τα αντιδεξιά αντανακλαστικά που χαρακτηρίζουν τους ψηφοφόρους από τον
θάνατο του Φράνκο και μετά δεν έχουν υποχωρήσει. Οι εξηγήσεις για τη σαρωτική
νίκη του Αθνάρ πρέπει έτσι να αναζητηθούν αλλού. Στην αποχή πολλών από τους
ψηφοφόρους που θεωρούν εαυτούς αριστερούς και είναι δυσαρεστημένοι από την
έλλειψη ανανέωσης της Αριστεράς και στη στήριξη του Λαϊκού Κόμματος από
πολλούς κεντρώους που έχουν μείνει άστεγοι. Δεν είναι όμως αλήθεια ούτε ότι οι
ψήφοι της Κεντροδεξιάς ξεπέρασαν για πρώτη φορά τις ψήφους της
Κεντροαριστεράς. Το ίδιο συνέβη και στις πρώτες δημοκρατικές εκλογές στην
Ισπανία, τον Ιούνιο του 1977. Ενδιαφέρον είναι μάλιστα ότι παρά τα 23 χρόνια
που έχουν μεσολαβήσει, η δύναμη των δύο στρατοπέδων έχει μείνει περίπου η
ίδια. Δεν αλλάζουν λοιπόν οι ψηφοφόροι ­ τα κόμματα αλλάζουν.

Ο Ισπανός ιστορικός Χουαν Πάμπλο Φούσι προσθέτει μια ακόμη διάσταση του
εκλογικού αποτελέσματος: την ηλικιακή διαφορά των δύο κυριοτέρων αντιπάλων. Η
χώρα μας καταβροχθίζει τις γενιές της, λέει στη «Φιγκαρό». Στα 55 σου,
θεωρείσαι γέρος για να ασχολείσαι με την πολιτική στην Ισπανία. Η διαφορά των
δέκα ετών ανάμεσα στον Αθνάρ και τον Αλμούνια μέτρησε πολύ.