ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η σπανία και η αφελής

Βρήκε αίφνης το φως της ­ έστω και εξ Ισπανίας ορμώμενον ­ η ελληνική
Δεξιά: η μίμηση του «μοντέλου Αθνάρ» αρκεί για να της εξασφαλίσει την εκλογική
επικράτηση, που τόσο ξεροκέφαλα συνεχίζει να της αρνείται η διαίσθηση τής
κοινωνίας. Μόνο που η φαεινή αυτή ιδέα κρύβει μεγάλες παγίδες.

Εκτός από το ότι δεν είναι πολύ κολακευτικό για ένα ελληνικό κόμμα να
ανακαλύπτει ως σανίδα σωτηρίας ­ και μάλιστα είκοσι ημέρες πριν από τις
εκλογές ­ την ύπαρξη και την επιτυχία στις κάλπες ενός αλλοδαπού ομολόγου του,
η εκμετάλλευση είναι και αδύνατη λόγω αντικειμενικών γεγονότων. Ο ένας από
τους δύο κύριους λόγους που το Λαϊκό Κόμμα κέρδισε τις εκλογές στην Ισπανία (ο
άλλος, που και πάλι όμως δεν «βολεύει» τη Νέα Δημοκρατία, ήταν η συγκριτική
εικόνα των πολιτικών αρχηγών) είναι ακριβώς αυτό που λείπει από την ελληνική
Δεξιά: η άσκηση της εξουσίας. Ο Αθνάρ πρόβαλε τον εαυτό του και το κόμμα του
ως κυβέρνηση και όχι ως εναλλακτική λύση και ακριβώς επειδή, ως κυβέρνηση,
είχε να παρουσιάσει μια σειρά από οικονομικής φύσης «επιτυχίες» (τα εισαγωγικά
δεν δείχνουν αμφισβήτηση της βελτίωσης των οικονομικών δεικτών, αλλά της
αποτίμησης μιας πολιτικής πορείας αποκλειστικά με τέτοια κριτήρια), έγινε
δυνατό να «περάσει» ως ενσαρκωτής αυτού του περίφημου και διεκδικούμενου από
όλα τα κόμματα «κεντρώου χώρου».

Το μεγάλο γλίστρημα, που, ευτυχώς, στην Ελλάδα δεν έχει πραγματοποιηθεί στον
ίδιο βαθμό, είναι η ταύτιση των επιδιώξεων των αυτοαποκαλούμενων κεντρώων
πολιτών με τη βελτίωση της προσωπικής οικονομικής τους κατάστασης και η
αδιαφορία για κάθε άλλη πολιτική πρακτική. Το εκλογικό σώμα ψηφίζει όλο και
περισσότερο με το μυαλό στην τσέπη και ανάγει σε «κεντρώους» (που σημαίνει
ό,τι να ‘ναι, αρκεί να μη μας θυμίζουν τη διάκριση Δεξιάς – Αριστεράς) αυτούς
που θεωρεί ότι υπερασπίζονται καλύτερα την τσέπη του. Μόνο έτσι
δικαιολογείται, όπως έγινε στην Ισπανία, να ζυγίζουν ελάχιστα στο εκλογικό
αποτέλεσμα αποφάσεις και στάσεις όπως το μπλοκάρισμα της φιλελευθεροποίησης
των αμβλώσεων, οι επανειλημμένες προσπάθειες περιορισμού της ελευθερίας του
«ενοχλητικού» Τύπου, ο ρεβανσισμός στην επάνδρωση του κρατικού μηχανισμού, η
αντιμετώπιση των πολιτικών αντιπάλων ως μιασμάτων που πρέπει να εξοντωθούν
δικαστικά, η συρρίκνωση του ενδιαφέροντος του κράτους για τον πολιτισμό και
την παιδεία, η πλήρης ευθυγράμμιση της εξωτερικής πολιτικής με τα κελεύσματα
της Ουάσιγκτον. Μόνο έτσι μπορεί επίσης να εξηγηθεί κάτι που συμβαίνει αυτόν
τον καιρό στην Ελλάδα, η προσπάθεια να προσδοθεί χαρακτήρας βαρομέτρου για το
εκλογικό αποτέλεσμα σε ένα φαινόμενο ­ τις διακυμάνσεις του Χρηματιστηρίου ­
που εξαρτάται και προκαλείται από τις δυνάμεις της αγοράς και όχι τις επιλογές
τής πολιτικής.

Η πολιτική στην Ελλάδα δεν πιστεύω, παρά τα μεγάλα βήματα που έγιναν προς αυτή
την κατεύθυνση, με τη διακριτική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ότι
ταυτίζεται ακόμα με την τσέπη ­ αλλά και αυτό να συνέβαινε θα συνέφερε μάλλον
την κυβέρνηση παρά την αντιπολίτευση. Ούτε η αίγλη ενός μηδέποτε καθοριζόμενου
«κέντρου» μας έχει κάνει να ξεχάσουμε πλήρως τι αντιπροσωπεύουν τα κόμματα και
πού θα μπορούσαν να οδηγήσουν την κοινωνία μας. Γι’ αυτό νομίζω ότι η
κυβέρνηση δεν θα κριθεί μόνο με βάση τα οικονομικά της επιτεύγματα, αλλά μια
γενικότερη προσπάθεια, που δεν έμεινε χωρίς αντίκρυσμα, να σκύψει πάνω από τα
προβλήματα, χωρίς να ξεχνά ότι πίσω τους κρύβονται άνθρωποι. Επιμέρους
αποτυχίες, που δεν ήταν και λίγες, εκλαμβάνονται τουλάχιστον και αποτιμώνται
ως αποτυχίες πολιτικής. Η σημερινή αξιωματική αντιπολίτευση βρίσκεται στη
δύσκολη θέση να κατηγορεί την εξουσία, παρόλο που πέτυχε τους στόχους που και
εκείνη θέτει και να επαγγέλλεται ακόμα μεγαλύτερη αριθμητική ευμάρεια και όχι
το μοίρασμά της, που συνιστά αίτημα των καιρών αλλά και πρόγραμμα του
αντιπάλου της. Στην προσπάθεια να μιμηθεί το ιδιόρρυθμο ισπανικό μοντέλο,
υποδεικνύει απλώς ποιος είναι ο καταλληλότερος να το προσαρμόσει στην ελληνική
πραγματικότητα. Για το ΠΑΣΟΚ, βέβαια, η μεγάλη πρόκληση δεν είναι να επιτύχει
αυτό που θα επιθυμούσε ο αντίπαλός του, αλλά να καταφέρει, έστω και
καθυστερημένα, να διασώσει την πολιτική.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.