Έξι μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος

Σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες ένας υπολογίσιμος παράγοντας στις
εκλογικές αναμετρήσεις είναι το οικολογικό κίνημα: οι Πράσινοι. Αποσπούν πλέον
σταθερά ένα σημαντικό ποσοστό του εκλογικού σώματος ­ σε μερικές χώρες διψήφιο
­ έχουν δικές τους οργανωτικές δομές και κανόνες λειτουργίας, θέσεις που
αφορούν ένα πολύ ευρύτερο, πέραν της οικολογίας, φάσμα προβλημάτων και έχουν
αναδείξει αξιοσημείωτες πολιτικές προσωπικότητες.

Σε τοπικό αρχικά και εθνικό αργότερα επίπεδο μετέχουν στη διακυβέρνηση τριών
μεγάλων χωρών της Ευρώπης, της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας.

Πού είναι οι Έλληνες Πράσινοι;

Θα ήταν βέβαια πολύ λίγο ικανοποιητική η απάντηση αν αποδεχόμαστε ως επαρκείς
εκφραστές του οικολογικόυ κινήματος όσους δηλώνουν «οικολόγοι» και κατέρχονται
με αυτήν την επωνυμία στις εκλογές, με πρώτο τον συμπαθή και πρωτότυπο
Δημοσθένη Βεργή! Όταν μάλιστα υπήρξε στο τέλος της δεκαετίας του 1980 μια
αξιοσημείωτη κινητοποίηση που οδήγησε στα έδρανα της Βουλής και εκπροσώπους
γυναίκες όπως η Μαρίνα Δίζη, που δεν πέρασαν απαρατήρητοι.

Θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει ότι τα οικολογικά προβλήματα στη χώρα μας
είναι δευτερεύοντα ή έχουν επαρκώς επιλυθεί; Κάτι τέτοιο θα ήταν αντίθετο και
με την κοινή λογική και με την καθημερινή εμπειρία.

Το οικολογικό κίνημα

Η βραχύβια κοινοβουλευτική παρουσία, η πολυδιάσπαση και τελικά η
περιθωριοποίηση του οικολογικού κινήματος στη χώρα μας οφείλεται βασικά στην
αριστερίστικη προέλευση των πρωταγωνιστών του χώρου. Δεν μπόρεσαν ποτέ να
απεμπλακούν από τον θανάσιμο εναγκαλισμό του μετασταλινικού και μεταμαοϊκού
αριστερισμού, με αποτέλεσμα να μετατραπούν σε ένα μάτσο γκρουπούσκουλα, όπως
έχει συμβεί σ’ αυτούς τους χώρους παντού στην Ευρώπη. Αριστεριστές βέβαια
έπαιξαν σημαντικό ρόλο για τη δημιουργία του οικολογικού κινήματος παντού στην
Ευρώπη.

Είχαν όμως αρκετή ιθαγενή παιδεία για να μετεξελιχθούν, σε αντίθεση με τους
δικούς μας που βασικά επιθήκιζαν το «χθες» και το «αλλού».

Ενώ λοιπόν δεν υπάρχει οικολογικό κίνημα, τα προβλήματα προστασίας του
περιβάλλοντος αναδεικνύονται από την οικονομική ανάπτυξη και την άνοδο του
βιοτικού επιπέδου και του καταναλωτισμού. Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε:
«λαός και επιχειρήσεις καταστρέφουν τη φύση εξίσου».

Ποιος είναι ο πολιτικός φορέας που θα μπορούσε να αναπτύξει αυτήν τη διάσταση;
Για τη Νέα Δημοκρατία ούτε λόγος. Ο φανατικός και παιδαριώδης
νεοφιλελευθερισμός που διέπει τη σημερινή της ηγεσία, σε ένα χώρο δράσης όπου
το βασικό πρόβλημα είναι ο αποτελεσματικός και πλήρης κρατικός έλεγχος, είναι
προφανές ότι θα οδηγήσει σε αφέλειες του είδους: «Να προκαλέσουμε μιαν
εγρήγορση συνειδήσεων των πολιτών και των επιχειρηματιών (sic) για να σώσουμε
τη φύση» (διακεκριμένος πολιτιτευτής της Ν.Δ.).

Τα τρία μικρά κόμματα μέσα στην καψούρα τής πάση θυσία συμμετοχής στην επόμενη
Βουλή θα παραπέμψουν, όπως και για άλλα ανάλογα ζητήματα, στα βασικά credo
τους. Για το ΚΚΕ η αιτία των πάντων είναι η υποταγή στο ΝΑΤΟ και την Ε.Ε., για
τον κ. Κωνσταντόπουλο ο δικομματισμός και η ενισχυμένη αναλογική και για τον
κ. Τσοβόλα η αντιλαϊκή στροφή του Νέου-ΠΑΣΟΚ και η εγκατάλειψη της ιδεολογικής
κληρονομιάς του Ανδρέα Παπανδρέου, την οποίαν ο ίδιος ως αυτόκλητος κληρονόμος
κατ’ αποκλειστικότητα διαχειρίζεται.

Υπό πράσινη σημαία

Ερημιά και παγωνιά, λοιπόν, για τις οικολογικές ιδέες; Ή μήπως υπάρχει ελπίδα
στον μεγάλο, εύπλαστο ιδεολογικά και πολυσυλλεκτικό, χώρο όπου παραδοσιακά
συγκροτεί την εκλογική επιρροή του ΠΑΣΟΚ; Υπάρχει ελπίδα τα πράσινα ιδεώδη να
συνταχθούν κάτω από τις πράσινες σημαίες και ενδεχόμενα να αποτελέσουν
κυβερνητική πρακτική;

Η στιγμή βέβαια δεν προσφέρεται για μια εκτεταμένη τέτοιου είδους συζήτηση.
Είναι παρήγορη η συστράτευση στο ΠΑΣΟΚ σημαντικών προσωπικοτήτων από τον χώρο
της οικολογικής ευαισθησίας όπως ο Ευθυμιόπουλος, ο Βούγιας κ.ά. Όμως η
επικαιρότητα ευνοεί τις κοινοτοπίες και τα γλυκανάλατα οικογενειακά
φληναφλήματα. Παντού σε όλες τις προεκλογικές συναθροίσεις υπάρχει ο αγαπητός
αυτός συμπολίτης που με παρρησία και επιμονή διεκδικεί τη νομιμοποίηση της
αυθαιρεσίας του και της κοινωνικής του αναίδειας. Υπάρχουν και σύλλογοι οι
οποίοι συγκροτούν ομοσπονδίες και πρόεδροι με πολιτικές φιλοδοξίες που δίνουν
εκλογικές κατευθύνσεις στα στρατεύματά τους.

Και δυστυχώς οι παρακολουθούντες, που δεν έχουν παρανομήσει, αυθαιρετήσει,
καταπατήσει δημόσιες εκτάσεις, καταστρέψει κοινόχρηστα δάση, σιωπούν. Και
βέβαια η σιωπή τους εκλαμβάνεται ως έγκριση ή ανοχή από τους διεκδικητές της
αντισυνταγματικής ή εν πάση περιπτώσει παράνομης και πάντα αντίθετης με το
κοινό συμφέρον λύσης. Και ως εκ τούτου, οι περισσότεροι των υποψηφίων
παρασύρονται σε μια τάση έμμεσης συνενοχής με υποσχέσεις μελλοντικής
νομοθετικής ρύθμισης, εξέτασης των επί μέρους περιπτώσεων κ.ο.κ. Το πάθος της
επανεκλογής είναι τόσο έντονο που δεν τους πτοεί η επαύριον των εκλογών όταν
θα πρέπει να δώσουν λόγο για τις αδίστακτες ψευδολογίες και υποσχέσεις τους,
ιδίως αν το κόμμα τους κερδίσει.

Αν υπήρχε και αν μπορούσε να αρθρωθεί οικολογικός λόγος στο εσωτερικό του
ΠΑΣΟΚ, ο πολιτικός συσχετισμός θα ήταν διαφορετικός. Η αδυναμία σ’ ό,τι αφορά
αυτού του είδους την προσέγγιση, δεν θεραπεύεται προεκλογικά ακόμη και αν
υπάρχουν κάποιες αναφορές στο υπό έκδοσιν πολυσέλιδο κυβερνητικό πρόγραμμα.
Κατά την άποψή μας όμως, θα είναι καίριο ζήτημα της νέας τετραετίας που θα
αναδείξει, όπως είπε ο Πρωθυπουργός στο Ζάππειο, τα ζητήματα ποιότητας ζωής,
στην πρώτη γραμμή.

Οι «νομιμοποιήσεις» αυθαιρέτων

Ας μου επιτραπεί να απαριθμήσω τα προβλήματα όπως σήμερα εμφανίζονται:

* Ούτε χωροταξικός σχεδιασμός ούτε προστασία των δασών μπορεί να υπάρξει αν
δεν παταχθεί παραδειγματικά η διαφθορά. Δεν είναι δυνατό να αναλάβω την ευθύνη
υπόδειξης συγκεκριμένων μέτρων, αλλά γνωρίζω, διότι είναι κοινό μυστικό, ότι η
μικρή ή μεγάλη δωροδοκία αστυνομικών, συμβολαιογράφων, δικηγόρων, εφοριακών,
υπαλλήλων του ΙΚΑ και βεβαίως δασικών υπαλλήλων και υπαλλήλων των υπηρεσιών
χωροταξίας είναι τρέχουσα πρακτική για τη νομιμοποίηση παράνομων πρακτικών
γύρω από τη χρήση της γης.

* Δεν θα σταματήσει ποτέ η παράνομη δόμηση αν δεν αρχίσει η συστηματική
κατεδάφιση των αυθαιρέτων. Η λαϊκίστικη εκδοχή που με τόσο ταλέντο είχε
εκφράσει ο μακαρίτης ο Τρίτσης, έχει ξεπεραστεί από τα γεγονότα. Τα αυθαίρετα
σήμερα ­ με την εξαίρεση ορισμένων έκτακτων καταστάσεων όπως οι νεοπρόσφυγες
Πόντιοι στο Μενίδι και τον Ασπρόπυργο ­ είναι κυρίως παραθεριστικές κατοικίες,
ενώ υπάρχουν μεγάλες εκτάσεις προς οικοδόμηση εντός σχεδίου στις ίδιες
περιοχές. Ο αυθαιρετών σήμερα δεν σπρώχνεται από την ανάγκη. Επιδιώκει το
κέρδος και την άνεση εις βάρος των συμπολιτών του. Πρέπει λοιπόν να υπάρξει
υπουργός ΠΕΧΩΔΕ που θα έχει το θάρρος της συστηματικής κατεδάφισης των
αυθαιρέτων. Με αποφασιστική παρέμβαση, που θα συνοδεύεται από τα απαραίτητα
μέτρα τάξης, αρχίζοντας από τα νεοανεγειρόμενα πολυτελή και σκανδαλώδη (μέσα
σε καμένες αναδασωτέες εκτάσεις, πάνω στον αγιαλό, βιομηχανικές ή
επαγγελματικές εγκαταστάσεις). Η κατεδάφιση θα πρέπει να λειτουργεί ως
κοινωνική διαπόμπευση του παρανομήσαντος και όχι ως ευκαιρία δημόσιας προβολής
και καταξίωσης, όπως γίνεται σήμερα. Και βέβαια το κυβερνών κόμμα θα πρέπει να
είναι έτοιμο να θυσιάσει αυτές τις ψήφους. Όσο ανεγείρονται νέα αυθαίρετα όλη
η σχετική νομοθεσία και οι εκάστοτε πανηγυρισμοί των υπουργών μόνο θυμηδία
μπορούν να προκαλέσουν.

Τα Σχέδια πόλεως

* Αφού ανακοπεί οριστικά η ανέγερεση αυθαιρέτων θα πρέπει να ολοκληρωθεί
ταχύρρυθμα η ενσωμάτωση του ήδη δομημένου χώρου. Σχέδια πόλεως που εκκρεμούν
μια δεκαετία πρέπει επιτέλους να λάβουν την τελική τους μορφή. Κεντρικές
συνοικίες πυκνοκατοικημένων προαστίων εντός σχεδίου πόλεως για το ΥΠΕΧΩΔΕ,
δασικές για το Δασαρχείο πρέπει να μάθουν επιτέλους ύστερα από δεκαετίες
αντιφατικότητας και εμφυλίου πολέμου των κρατικών υπηρεσιών, ποια είναι η
μοίρα τους. Ή να γκρεμιστούν οι πολυκατοικίες και να φυτευθεί δάσος (αφού
βέβαια αποζημιωθουν οι ιδιοκτήτες που νομίμως οικοδόμησαν) ή να βρεθεί ένας
τρόπος να αρθούν οι αντιρρήσει του υπουργείου Γεωργίας.

* Να καθιερωθεί υπέρ του Δημοσίου και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ιδιώνυμο
μαχητό τεκμήριο κυριότητας ακόμα και αν ιδιώτης νέμεται τη συγκεκριμένη
έκταση. Όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, αν ο τυχών καταπατητής περιφράξει την
κεντρική πλατεία ενός οικισμού (έχει συμβεί!) και ο δήμαρχος ξηλώσει τα
συρματοπλέγματα, ο δήμαρχος πάει φυλακή για αυτοδικία.

Αλλιώς θα ήταν τα πράγματα αν εθεσπίζετο ο κανόνας ότι κάθε έκταση για την
οποία δεν είναι δυνατόν να αποδειχθεί ότι υφίσταται ιδιωτική κυριότης ανήκει
κατά τεκμήριον στο Δημόσιο. Βέβαια σε κάτι τέτοιο υποτίθεται ότι θα καταλήξει
το Κτηματολόγιο, το οποίο όμως αργεί να γίνει. Το μέτρο που προτείνουμε είναι
αμέσου ενεργείας και εκτάκτου ανάγκης.

Άμεση διακοπή εργασιών

* Να λειτουργήσει η Κοσμητεία Τοπίου (ίσως κοντά στον Συνήγορο του Πολίτη) με
δυνατότητες άμεσης παρέμβασης διακοπής οικοδομικών εργασιών. Βάναυσα, λίγοι
βάρβαροι και εύποροι καταστρέφουν σε λίγες μέρες την οπτική απόλαυση που έχει
προσφέρει το ελληνικό τοπίο σε εκατομμύρια ντόπιους και ξένους, αιώνες τώρα.
Ανεγείρουν στην κορυφή των λόφων ή πάνω στο κύμα ογκώδη τερατουργήματα, που
δεν έχουν καμία σχέση με το χρώμα και το μέγεθος του γύρω χώρου.

Επειδή τα κτίσματα αυτά είναι εκτός οικισμού, ατάλαντοι ή δουλοπρεπείς
αρχιτέκτονες διαπράττουν, για να ικανοποιήσουν το νεόπλουτο αφεντικό τους,
κάθε είδους ασχημία και παρανομία (συνήθως υπέρβαση της έκτασης και του
όγκου). Κάποιος εξειδικευμένος και ευαίσθητος πρέπει να είναι αποδέκτης των
διαμαρτυριών πολιτών που σήμερα οι υπηρεσίες κρατούν για λίγο στο συρτάρι τους
πριν τις βάλουν οριστικά στο ράφι (είναι η καλύτερη περίπτωση, μερικοί τις
πετούν στο καλάθι μόλις γυρίσετε την πλάτη και αν τις αναζητήσετε,
ισχυρίζονται ότι τις έχασαν).

*Πολλά από τα εγκλήματα κατά του περιβάλλοντος διαπράττονται ατιμώρητα, γιατί
ο δωροδοκημένος δημόσιος υπάλληλος δεν αισθάνεται υποχρεωμένος να ενεργήσει
ύστερα από ανώνυμες καταγγελίες.

Η επώνυμη καταγγελία θέτει σε κίνδυνο σχέσεις γειτονίας και μπορεί να
δηλητηριάσει τη ζωή της γειτονιάς ή και ολόκληρης της κοινότητας.

Είναι ανάγκη, λοιπόν, να κατοχυρωθεί η νομιμοποίηση των συλλογικών φορέων (μη
κυβερνητικές οργανώσεις, σύλλογοι κ.λπ.) και να κινητοποιούνται οι αρμόδιοι
φορείς όταν υπάρχουν καταγγελίες τέτοιας προέλευσης.

Πρέπει να περιορισθούμε κατ’ ανάγκην στα χωροταξικά ζητήματα προστασίας του
περιβάλλοντος.

Δεν είναι όμως μικρότερης σημασίας τα υπόλοιπα, όπως η αποθήκευση τοξικών
καταλοίπων, οι ανεξέλεγκτες χωματερές, η λαθραία απόρριψη μπάζων και
σκουπιδιών όπου να ‘ναι, τα υπερβολικά και αμφιλεγόμενα λιπάσματα και
εντομοκτόνα, η αισθητική των επιχειρήσεων στις εξόδους και εισόδους των
πόλεων, το πρόβλημα της στάθμευσης αυτοκινήτων στη Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη,
που είναι το κομβικό σημείο για τις συγκοινωνίες και τον τρόπο ζωής στις
γειτονιές και πολλά άλλα.

Τα μεγάλα δημόσια έργα υποδομής είναι λαμπρά και προχωρούν ικανοποιητικά. Η
νέα όμως τετραετία θα πρέπει να στραφεί προς το μικρό και καθημερινό που
πολλαπλασιαστικά λειτουργώντας δημιουργεί μεγάλη δυσαρέσκεια και ζημιά.

Το πράσινο κόμμα υπάρχει. Πρέπει να το καταλάβει το ίδιο και να αρχίσει να
ενεργεί αντίστοιχα.