Μια αριστερή συμμαχία σε πείσμα των καιρών

Η συμμαχία μεταξύ των Σοσιαλιστών (PSOE) και κομμάτων της Ηνωμένης Αριστεράς
(Ι.U.) αποτελεί τη μεγάλη πρωτοτυπία των ισπανικών εκλογών της Κυριακής. Είναι
αμφίβολο όμως αν θα αποτελέσει και παράγοντα καθοριστικό για το αποτέλεσμά
τους. Η εκλογική συμμαχία δεν διαθέτει κατ’ αρχάς μεγάλη πολιτική
πειστικότητα. Ξεκίνησε με αιφνιδιαστική πρωτοβουλία των Σοσιαλιστών μετά την
προκήρυξη των εκλογών και ενώ όλα έδειχναν ότι το PSOE δεν ήταν σε θέση, παρά
την ικανοποιητική εμφάνισή του στις ευρωεκλογές, να διεκδικήσει μόνο του τη
νίκη. Εξελίχθηκε σε μία συμφωνία για κοινή μελλοντική κυβερνητική σύμπραξη
κομμάτων και όχι σε κάθοδο με ενιαία ψηφοδέλτια στις εκλογές. Στηρίζεται σε
μια κοινή «πλατφόρμα» 10 σημείων, που δεν συνιστά πραγματικό πολιτικό ούτε καν
κυβερνητικό πρόγραμμα και δεν επιλύει τις υφιστάμενες διαφορές των επιμέρους
κομμάτων. Ενώ αποφεύγει επιμελώς κάθε ρήξη με τα κεκτημένα των δύο τελευταίων
δεκαετιών (η επαναδιαπραγμάτευση της συμμετοχής στο ΝΑΤΟ και την ΟΝΕ ούτε καν
συζητείται, ενώ και στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων, των οποίων η Ηνωμένη
Αριστερά ζητούσε αρχικά την «ακύρωση», η σιγή επέχει θέση αποδοχής),
διακρίνεται από μεγάλη αοριστία στα μέτωπα που περισσότερο προσφέρονται για
μια «αριστερή άποψη»: τα μέτρα για την εργασία εξαντλούνται ουσιαστικά στην
εφαρμογή του αβέβαιων ιδιοτήτων 35ώρου, η κοινωνική πρόνοια «κλείνει» με
υποσχέσεις για μεγαλύτερη «διασφάλιση» των εργαζομένων και για αύξηση των
κατώτατων μισθών, ενώ ο τρόπος που θα επιτευχθεί η επιζητούμενη «αναβάθμιση
των δημοσίων υπηρεσιών» μένει σχεδόν άδηλος.

Ακόμα μεγαλύτερο είναι το πρόβλημα της συμμαχίας ως προς την προσωπική
ακτινοβολία των ηγετών της, σε ένα σύστημα όπου ο εκλεγμένος πρωθυπουργός
κατέχει το σύνολο των αποφασιστικών αρμοδιοτήτων και προσωποποιεί την εξουσία.
Ο ηγέτης των Σοσιαλιστών και υποψήφιος πρωθυπουργός Χοακίν Αλμούνια, παρ’ ότι
νέος και θεωρητικά άφθαρτος, έχει στην πράξη ήδη κλονισθεί από την μάλλον
ανεπιτυχή αντιμετώπιση δύο δύσκολων προκλήσεων: της διαδοχής τού πραγματικά
χαρισματικού Φελίπε Γκονζάλεθ και του προσωρινού μοιράσματος της εξουσίας στην
επόμενη ημέρα του PSOE. Μετά την παραίτηση του Φελίπε από το κόμμα και την
εκλογή τού Αλμούνια ως αντικαταστάτη του, το 1997, οι Ισπανοί Σοσιαλιστές
προέβησαν σε ένα μοναδικό στα ευρωπαϊκά χρονικά πείραμα εκλογής του υποψηφίου
πρωθυπουργού από το σύνολο των μελών του. Εκεί, τον Απρίλιο του 1998, ο
θεωρούμενος ως «φελιπικός» Αλμούνια ηττήθηκε καθαρά από τον ενσαρκωτή της
«ρήξης με τον φελιπισμό» Ζοζέπ Μπορέλ. Η δυαρχία δεν κράτησε πολύ, καθώς ο
Μπορέλ παραιτήθηκε (τυπικά λόγω της εμπλοκής συνεργατών του σε οικονομικές
ατασθαλίες, ουσιαστικά περισσότερο επειδή δεν είχε κατορθώσει να επιβληθεί
στον εσωτερικό μηχανισμό) πριν από τις ευρωπαϊκές εκλογές του περασμένου
Ιουνίου. Ο Αλμούνια έμεινε μόνος στο τιμόνι, αλλά με μειωμένο ηγετικό κύρος.
Το ίδιο ισχύει και για τον επίσης νέο αρχηγό της Ηνωμένης Αριστεράς: οι
Ισπανοί δεν γνωρίζουν καλά τι ακριβώς «φρούτο» είναι ο Φρανθίσκο Φρούτος,
αντικαταστάτης του υπερενεργητικού Χούλιο Ανγκίτα. Αν στις προσωπικές
δυσκολίες των ηγετών της συμμαχίας προστεθεί η κατάληψη του ζωτικού
«εκσυγχρονιστικού» χώρου από το Λαϊκό Κόμμα, καταλαβαίνει κανείς τις εκλογικές
δυσκολίες της Αριστεράς. Ωστόσο, όπως θα δούμε αύριο, τα ενδεχόμενα δεν είναι
εντελώς κλειστά.