ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η χώρα των εγκλωβισμένων

Όταν πριν από αρκετά χρόνια άκουγα να λένε ότι «εκτός από τον ιμπεριαλισμό
υπάρχει και η μοναξιά» δεν υποπτευόμουνα καν ότι κάποτε θα συνειδητοποιούσα
ότι «εκτός από την παγκοσμιοποίηση υπάρχουν και τα κλουβιά».

Η αυτο-πραγμάτωση αποτελεί

κοινό ανθρωπιστικό ιδεώδες,

όχι ατομικό δικαίωμα

αλλά κοινωνικό ηθικό αίτημα,

που προϋποθέτει την ισότητα

Γ. Μανιάτη, Φορμαλισμός, σχετικισμός και το «μέλλον της πολιτικής»

Το παγκόσμιο χωριό της (ελεύθερης;) αγοράς, των (ελεύθερων;) επικοινωνιών, της
(ελεύθερης;) διακίνησης ιδεών, της ελευθερίας (;), αντί να αποδεσμεύει τις
«κοινωνίες-κοντέινερ» από τα κατάλοιπα των κλειστών συστημάτων, αντί ν’
απελευθερώνει τους ανθρώπους από τα κρατικά στεγανά, αντί να ενθαρρύνει τη
συν-ένωση των κινημάτων, των εργαζομένων, των πολιτών, μοιάζει, αντίθετα, να
μας εγκλωβίζει. Στον καθένα διανέμεται και αντιστοιχεί ένα ατομικό κλουβί, με
ατομική κλειδαριά, με συνδυασμό ανοίγματος του οποίου ο «έγκλειστος» γνωρίζει
μόνον τα τρία από τα έξι νούμερα.

Ο καθείς, λοιπόν, και το κλουβί του. Το πήρε (του το έδωσαν ή μπορεί και να τ’
αγόρασε), μπήκε μέσα και από εκείνη τη στιγμή βρίσκεται σε μια πολιτική,
οικονομική, πολιτισμική αιχμαλωσία. Γεμίσαμε κλουβιά και εγκλωβισμένους.

* Θ’ αρχίσω από την πτέρυγα των εγκλωβισμένων στο Χρηματιστήριο. Δεν θα ‘θελα
να σχολιάσω ιδιαίτερα αυτή την «εκσυγχρονιστική τάση», να βγάζεις λεφτά χωρίς
κόπο και χωρίς κανενός είδους παραγωγή. Εκείνο που απλώς θέλω να επισημάνω,
είναι ότι οι «παίκτες» στο Χρηματιστήριο όταν κερδίζουν απολαμβάνουν ιδιωτικώς
τα οφέλη της ευφυΐας τους, της έξυπνης κίνησης, της σωστής πληροφόρησης, αλλά
όταν χάνουν, διαμαρτύρονται για την εγκατάλειψη της Πολιτείας, για την
αδιαφορία (!) της κοινωνίας στο πρόβλημά τους, ζητούν συμπαράσταση και
βοήθεια, για ν’ απεγκλωβιστούν. Πρώτη φορά βλέπω παίκτες, που θεωρούν ότι το
παιχνίδι πάντα κερδίζει και ότι όλοι είμαστε υπο-χρεωμένοι να εγγυηθούμε τα
κέρδη τους.

* Στην απέναντι πτέρυγα είναι «αποκλεισμένοι» οι μαθητές, σπουδαστές,
φοιτητές. Ο καθένας κουβαλάει στον ώμο του, όχι την τσάντα με τα βιβλία, αλλά
ένα κομπιουτεράκι που του προ-υπολογίζει πόσες ώρες φροντιστήριο επί (Χ) πόσες
ώρες βαθμοθηρική πολιτική επί (Χ) πόσες ώρες αγωνιστικές πιέσεις θα του
εξασφαλίσει περισσότερες πιθανότητες για μια ατομική επιβίωση. Πουθενά
μόρφωση, πουθενά ήθος, πουθενά άρωμα Παιδείας. Το σύστημα, γνωστό και ως
μεταρρύθμιση, προσφέρει εύκαμπτα προγράμματα σπουδών για ευλύγιστους νέους.
Χρυσωμένο όνειρο για χρυσό κλουβί.

Το κλειδί της επιτυχίας δεν είναι στα χέρια των νέων και δεν είναι φτιαγμένο ­
δυστυχώς ­ από «εκπαιδευτικό υλικό». Οι πολιτισμικές και κοινωνικές ανισότητες
και η ανεργία μετακινούν το κλουβί προς το περιθώριο ό,τι κι αν γράφει η οθόνη
του υπολογιστή.

* Σε πλαϊνή πτέρυγα βρίσκονται τα κλουβιά των πολιτικών, πολιτευτών,
πολιτικοειδών παραγόντων του δημόσιου βίου.

Παρά τις κυκλοφορούσες φήμες, τα κλουβιά αυτά ούτε θωρακισμένα είναι (με
άθραυστα τζάμια), ούτε συγκοινωνούν μεταξύ τους (υπογείως), ούτε προσφέρουν
ειδικές ανέσεις (έξτρα πίσω πόρτα δια-φυγής). Ίσα ίσα που διάφοροι
γνωστοί/άγνωστοι (;), πάνε τη νύχτα και γράφουν συνθήματα ακατανόητα πάνω στα
κάγκελα (όπως 1-1-4, 15%, Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία) ή βάφουνε δύο-τρία
κάγκελα με ροζ σπρέι. Οι πολιτικοί μας περνάνε δύσκολες ώρες. Και
εγκλωβισμένοι σε κόμματα που δεν «τα πάνε» (και δεν τους πάνε) είναι, και τους
αρχηγούς τους δεν πολυ-εκτιμάνε, και το σεντούκι με τις ιδέες άδειασε, και το
πουγγί με τα «κατιτί» γέμισε και άρχισε να φαίνεται και η αυτο-πεποίθησή τους
έχει πάρει την κατιούσα (καθώς μόλις τώρα αντελήφθησαν ότι άλλοι κρατάνε τους
άλλους τρεις αριθμούς του συνδυασμού της κλειδαριάς για τον απεγκλωβισμό
τους).

* Η πλατεία είναι γεμάτη. Όχι από επαναστάτες. Ούτε από ανέργους. Είναι γεμάτη
από κλουβιά. Εγκλωβισμένοι αγρότες που η μεταΟΝΕ εποχή τούς θυμίζει δ(ρ)άκο
(ενώ είχαν καλομάθει με τις νεράιδες των επιδοτήσεων και τις «μαϊμούδες» των
επιχορηγήσεων). Εγκλωβισμένοι συνταξιούχοι που σιγοσβήνουν «υπερήφανοι για τα
εξευρωπαϊσμένα γηρατειά τους». Εγκλωβισμένοι δάσκαλοι, μετανάστες, γυναίκες.

* Η χώρα των εγκλωβισμένων. Στον φόβο, στο χρήμα και στα ΜΜΕ. Κι όμως ζητάμε
να «κλειδωθεί» και η ΟΝΕ. Μήπως έχουμε πάθει μετάλλαξη και νομίζουμε ότι όλη η
ζωή έχει υποχρεωτικά κάθετες ρίγες; Μήπως κάποιος πρέπει να μας μιλήσει για
τις οριζόντιες διασυνδέσεις ίσων και ελεύθερων ανθρώπων και πολιτών;

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.