Ένας ατέλειωτος κύκλος μετεγγραφών

Αν γραφόταν, από μία…. διαφορετική σκοπιά, η πρόσφατη ελληνική ιστορία, από
το ’74 έως σήμερα, θα ήταν, ουσιαστικά, ένας ατέλειωτος κύκλος μετεγγραφών από
κόμμα σε κόμμα.

Και μπορεί ορισμένοι να εντυπωσιάζονται από τη συνεργασία του πρώην υπουργού
Παιδείας της Ν.Δ. Βασίλη Κοντογιαννόπουλου με το ΠΑΣΟΚ, κυρίως γιατί με τον
φόνο Τεμπονέρα τού αποδόθηκαν σοβαρές πολιτικές ευθύνες απ’ όλα τα κορυφαία
στελέχη του κυβερνώντος κόμματος…

Ωστόσο, η ιστορία είναι πλούσια σε ανάλογα παραδείγματα μετεγγραφών, με πλέον
χαρακτηριστικό αυτό της προσχώρησης του Γεωργίου Μαύρου στο ΠΑΣΟΚ, τις
παραμονές των εκλογών του ’81. Και αυτό, γιατί οι πικρές δηλώσεις του αρχηγού
της ΕΔΗΚ ­ «κάθε ψήφος στο ΠΑΣΟΚ είναι και ένα βόλι στην καρδιά του ελληνικού
λαού» ή «ο Ανδρέας μεταχειρίσθηκε μεθόδους της Μάντισον» ­ δεν εμπόδισαν τον
ιδρυτή του να τον εντάξει στις τάξεις του.

Προσχώρηση στη Ν.Δ.

Εξίσου, όμως, εντυπωσιακή ήταν η προσχώρηση ­ μαζί με τον Παύλο Βαρδινογιάννη
­ του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στη Ν.Δ. και η υπουργοποίησή του, που έγιναν μετά
τις εκλογές του ’77. (Ο κ. Μητσοτάκης, ο οποίος ίδρυσε το ’74 το Κόμμα των
Νεοφιλελευθέρων όχι μόνον άσκησε κριτική στον ιδρυτή της Ν.Δ., αλλά πολλές
φορές τον κατηγόρησε ακόμα και με βαρείς χαρακτηρισμούς).

Βεβαίως, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πέτυχε την ίδια εποχή να προσελκύσει και να
μετεγγράψει στο κόμμα του πολλούς Κεντρώους, μεταξύ των οποίων και τον Θανάση
Κανελλόπουλο.

Οι προσχωρήσεις των κεντρώων Θωμά Χούτα και Τάκη Καρδάρα στη Ν.Δ. άφησαν
εποχή, γιατί έγιναν υπό την πίεση της προεδρικής εκλογής του ’80, όταν ο
Κωνσταντίνος Καραμανλής αναζητούσε με το λυχνάρι ανθρώπους για να πετύχει τον
προσωπικό του στόχο, την ανέλιξή του στην Προεδρία της Δημοκρατίας…

Όμως, η επιδημία των μετεγγραφών αγκάλιασε και την ιστορική Αριστερά τής
μεταπολίτευσης (ΚΚΕ, ΚΚΕ Εσ. και ΕΔΑ) με μετακινήσεις στελεχών που ουσιαστικά
βρίσκονταν στις παρυφές της.

Ο Μίκης Θεοδωράκης

Η συνεργασία του Μίκη Θεοδωράκη με το ΚΚΕ στις δημοτικές εκλογές του ’78
εντυπωσίασε και αυτή με τη σειρά της, κυρίως διότι δύο χρόνια νωρίτερα η ΚΝΕ
είχε επικρίνει σκληρά τον μεγάλο μουσικοσυνθέτη.

Ο κ. Θεοδωράκης, πάντως, όποτε πίστευε ότι μία πολιτική εξυπηρετεί την Ελλάδα,
δεν δίσταζε να συνεργασθεί μ’ έναν πολιτικό χώρο, ακόμα και αν οι δηλώσεις του
προκαλούσαν επικριτικά σχόλια.

Αυτό συνέβη και το ’78 με τη συνεργασία του με το ΚΚΕ και στη δεύτερη
τετραετία του ΠΑΣΟΚ, όταν τον προσέγγισε ο Ανδρέας Παπανδρέου για τα
ελληνοτουρκικά ­ «ό,τι πει ο κύριος Ανδρέας», είχε πει τότε ο μεγάλος μουσικός
­ και το ’89 όταν συνεργάσθηκε με τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, αλλά και σήμερα,
που εμφανίζεται να έχει μία πολύ καλή σχέση με τον Πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη.

Εκείνο όμως το ’89, οι μετεγγραφές έδιναν και έπαιρναν, σε σημείο που να
δίνουν την εντύπωση μιας μακράς ­ και ας επρόκειτο για κάποιους μήνες ­
περιόδου συνεχών μετακινήσεων των πολιτικών.

Δημοκρατική Συμπαράταξη

Ο Ανδρέας Παπανδρέου και πάλι άνοιξε τις πόρτες για «μετεγγραφές» ­ με
εντυπωσιακό τρόπο ­ συγκροτώντας τη Δημοκρατική Συμπαράταξη, η οποία
συμπεριέλαβε και στελέχη τα οποία είχαν φύγει ή διαγραφεί από το ΠΑΣΟΚ.

Σ’ εκείνη του την πρωτοβουλία τον ιδρυτή του Π ΑΣΟΚ στήριξαν οι Μανόλης
Γλέζος, Γεώργιος-Αλέξανδρος Μαγκάκης, Αντώνης Μπριλλάκης, Μάριος Νικολινάκος,
Γιάννης Ρέγγας, Μάρκος Βαφειάδης, Γεράσιμος Αρσένης, Μαρία Φαραντούρη, Κώστας
Νταϊλιάνας κ.ά.

Ορισμένοι από αυτούς είχαν φύγει ή διαγραφεί από το ΠΑΣΟΚ, ενώ άλλοι συνέχισαν
να τον στηρίζουν, όπως οι κ.κ. Γιάννης Μπούτος και Διονύσιος Λιβανός, οι
οποίοι προέρχονταν από τη Ν.Δ.

«Ο Ανδρέας Παπανδρέου», σημειώνει ο Τηλέμαχος Χυτήρης ­ υπεύθυνος Τύπου την
εποχή εκείνη του ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ ­ «έπαιρνε κάθε φορά πάνω του την όποια
διεύρυνση, όπως για παράδειγμα όταν συνάντησε μυστικά σε σπίτι της Φιλοθέης
τον Αντώνη Μπριλλάκη. Γι’ αυτό και πετύχαινε».

Ανάλογη τακτική ακολούθησε και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, όπως επισημαίνει ο
υπεύθυνος Τύπου του Γιάννης Πευκιανάκης. «Διατήρησε πάντοτε πολύ καλές σχέσεις
με στελέχη της Αριστεράς και του Κέντρου, και πολλές συναντήσεις τις είχε
προετοιμάσει ο Παύλος Μπακογιάννης».

Τότε, την περίοδο ’89-’90, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ήρθε σε επαφή με στελέχη
που προέρχονταν ή συνεργάζονται με το ΠΑΣΟΚ (Αριστείδης και Διονύσης
Μπουλούκος, Δημήτρης Χονδροκούκης, Ασημάκης Φωτήλας, Στάθης Παναγούλης κ.ά.),
αλλά και με καλλιτέχνες, ενώ η συνεργασία του με τον βουλευτή Θεόδωρο Κατσίκη
της ΔΗΑΝΑ τού έδωσε τη δυνατότητα να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Στην Αριστερά, όπως σημειώνει ο Δημήτρης Παπαδημούλης, υπεύθυνος Τύπου του
ΣΥΝ, οι συνεργασίες ήταν πιο εύκολες την εποχή που όλα τα κόμματά της είχαν
πετύχει να έχουν έναν ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας.

Έτσι, προσθέτει, η συγκρότηση και οι συνεργασίες του ΣΥΝ ­ το ’89 ­ με τους
Νίκο Κωνσταντόπουλο, Μανόλη Δρεττάκη, Απόστολο Λάζαρη, Στάθη Παναγούλη
(αργότερα επιχείρησε να τον προσεγγίσει ο κ. Μητσοτάκης και σήμερα
συνεργάζεται και πάλι με το ΠΑΣΟΚ), Βασίλη Φίλια, Θεόδωρο Κατριβάνο, Γεράσιμο
Νοταρά, Λαοκράτη Βάση κ.ά.

Πάντως, στην ιστορία των μετεγγραφών, εκτός από τη συνεργασία του ΠΑΣΟΚ με τον
Μανόλη Γλέζο το ’81, έμεινε κυρίως η μεγάλη επιχείρηση του Ανδρέα Παπανδρέου
να απορροφήσει το Κέντρο.

Διεύρυνση προς το Κέντρο

Το εντυπωσιακό στην περίπτωση εκείνη ήταν ότι όσο διέγραφε ή έθετε εκτός
διαδικασιών του Κινήματός του στελέχη της Δημοκρατικής Άμυνας, των
Τροτσκιστών, του ΠΑΚ και της Νεολαίας, τόσο και πετύχαινε τη διεύρυνσή του
προς το Κέντρο (από τον Αν. Πεπονή στον Γ. Μαύρο και αργότερα στον Γ. Ζίγδη).
Ακόμα και με τον Αλέκο Παναγούλη είχε έρθει σε επαφή λίγο πριν από τον τραγικό
χαμό τού ήρωα, την Πρωτομαγιά του ’76, ενώ αργότερα ο Νίκος Σηφουνάκης, ο
Αναστάσιος Πεπονής και μία σειρά από Κεντρώα στελέχη επροστίθεντο το ένα μετά
το άλλο στη διογκούμενη δύναμη του ΠΑΣΟΚ.

Ίσως, από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις της εποχής ήταν όταν ο πρώην
βουλευτής Τάκης Κατσικόπουλος, θείος του σημερινού βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Δημήτρη
Κατσικόπουλου, προσχώρησε στο Κίνημα.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε διαγράψει με μια μονοκονδυλιά από τη μνήμη του,
τις… θέσεις που είχε εκφράσει ο Κατσικόπουλος ως βουλευτής της Ενώσεως
Κέντρου, πως το ΠΑΣΟΚ αποτελεί ένα χαλασμένο λεωφορείο στον κατήφορο χωρίς
φρένα!

Οι συνεργασίες του Ανδρέα Παπανδρέου με τον Δημήτρη Τσάτσο, τον Γιώργο
Κουβελάκη, πολλούς Κεντρώους, αλλά και στελέχη της Δημοκρατικής Άμυνας που του
ασκούσαν κριτική στη μεταπολίτευση, ακόμα και τη χήρα του δολοφονημένου
καθηγητή Νίκου Τεμπονέρα, έμειναν επίσης στην ιστορία.

Η Πολιτική Άνοιξη

Οι μετεγγραφές απέκτησαν άλλη μία σελίδα στην ιστορία τους, το 1993, με την
Πολιτική Άνοιξη. Οι πρώην υπουργοί του ΠΑΣΟΚ Στάθης Γιώτας, Στάθης Παναγούλης
και ο Ανδρέας Λεντάκης, ιστορικό στέλεχος της ΕΔΑ και πρώην βουλευτής του ΣΥΝ,
προσχώρησαν τότε στο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά. (Οι κ.κ. Γιώτας και Παναγούλης
επανήλθαν προ ημερών στο κυβερνών κόμμα).

Όπως αποδεικνύουν οι επερχόμενες εκλογές, η σελίδα αυτή δεν ήταν η τελευταία…