Ανθρώπινα λάθη με τραγικές συνέπειες

«Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις, που, ενώπιον των ποινικών κυρίως
δικαστηρίων και των δικαστικών συμβουλίων, φθάνουν υποθέσεις ανθρωποκτονίας ή
σωματικής βλάβης με κατηγορούμενους γιατρούς, κυρίως χειρουργούς και
αναισθησιολόγους. Οι περιπτώσεις αυτές διακρίνονται για την ένταση και την
υψηλή συναισθηματική φόρτιση, λόγω του αποτελέσματος της ελεγχόμενης ιατρικής
συμπεριφοράς (θάνατος ή σωματική βλάβη), αλλά και μιας δυσπιστίας, που έχει
αναπτυχθεί, τα τελευταία χρόνια, απέναντι σε μέρος τουλάχιστον του ιατρικού
κόσμου. Πολύ γενικά, προϋποθέσεις για την κατάφαση ποινικής (επαγγελματικής)
ευθύνης του κατηγορούμενου γιατρού είναι η εκ μέρους του ανάληψη του
καθήκοντος περίθαλψης του ασθενούς και η διαπίστωση της πλημμελούς
συμπεριφοράς του, που πρέπει να συνδέεται αιτιωδώς με το αρνητικό αποτέλεσμα.
Η τελευταία δε αυτή διαπίστωση πρέπει βέβαια να είναι αναμφίβολη, αφού, όπως
είναι γνωστό, η ύπαρξη και της ελάχιστης ακόμη αμφιβολίας, μετά την εξάντληση
κάθε αποδεικτικής δυνατότητας, επιβάλλει την απαλλαγή του κατηγορουμένου. Και
ο σχηματισμός αναμφίβολης δικαστικής κρίσης σε τέτοιες υποθέσεις είναι συνήθως
πολύ δυσχερής. Την αυτονόητη αυτή δυσχέρεια επιτείνει η προχωρημένη πλέον
εξειδίκευση των γιατρών, που και τους ίδιους οδηγεί σε αδυναμία ενίοτε
συσχετισμού των πολυεπίπεδων συνεπειών της κρινόμενης ιατρικής ενέργειας, αλλά
και τους δικαστές υποχρεώνει σε μια προσέγγιση δυσπρόσιτων ειδικών ιατρικών
θεμάτων. Έτσι, αποβαίνει ιδιαίτερα κρίσιμη η γνώση των άλλων γιατρών, που,
είτε με τις μαρτυρικές καταθέσεις τους, είτε με τις πραγματογνωμοσύνες που
διεξάγουν, βοηθούν τον δικαστή στη γνωστική και συνειδησιακή του προσπάθεια να
εισδύσει όσο πληρέστερα γίνεται στην υπόθεση. Κλείνω τις σύντομες σκέψεις μου
με μια επισήμανση από τη μέχρι τώρα εμπειρία μου από ανάλογες υποθέσεις. Τη
συστράτευση, ας το πω έτσι, των γιατρών ­ συναδέλφων των κατηγορουμένων ­ όλης
της ιεραρχίας, στην υπερασπιστική προσπάθεια των τελευταίων».Ο πόνος,
είναι αλήθεια, παραμορφώνει τις εικόνες. Θολώνει τη σκέψη, αναζητεί διέξοδο.
Συχνά υπαγορεύει ενέργειες λανθασμένες, αφού έχει ήδη εξοστρακίσει την
ψυχραιμία, απαραίτητη προϋπόθεση οποιασδήποτε σωστής κίνησης.

Ο θάνατος ή η ανεπανόρθωτη βλάβη της υγείας του ασθενούς αιφνιδιάζει πολλές
φορές τόσο πολύ τους οικείους του, που ­ έστω κι αν πρόκειται για αναπόφευκτο
γεγονός ­ είναι αδύνατον να το δεχθούν απλά. Αναζητούν ευθύνες, τις οποίες
εντοπίζουν ­ πού αλλού; ­ στους γιατρούς.

Στρέφονται εναντίον τους, τους σύρουν στα ποινικά αλλά και στα αστικά
δικαστήρια, εναποθέτοντας εκεί τις ελπίδες τους για δικαίωση. Ποια δικαίωση
μπορεί να βρει ­ έστω και διά της καταδίκης του γιατρού ­ ένας θάνατος ή μια
μόνιμη αναπηρία, είναι ένα ερώτημα που δεν έχει απάντηση…

Ωστόσο, η καταδικαστική απόφαση τούς ικανοποιεί. Η αθώωση τούς εξοργίζει.
Αποσύρουν την εμπιστοσύνη από τη Δικαιοσύνη και συνεχίζουν τον άδικο πόλεμο.

Δυστυχώς όμως, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου ο πόλεμος αυτός δεν είναι καθόλου
άδικος. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως η εκδίκηση διορθώνει ένα σφάλμα με ολέθρια
αποτελέσματα.

Η τιμωρία μιας εγκληματικής αμέλειας ίσως ανακουφίζει τους παθόντες και
σίγουρα συνετίζει τους υπαιτίους.

Μια κακή εκτίμηση μπορεί να στοιχίσει σε οποιονδήποτε επαγγελματία μια
επίπληξη, μια οικονομική ζημιά και στη χειρότερη περίπτωση, ακόμη και τη
δουλειά του.

Αν όμως πρόκειται για γιατρό και η κακή ή λανθασμένη εκτίμηση αφορά την υγεία
του ασθενούς, τότε οι συνέπειες είναι συνήθως τραγικές. Αυτό σημαίνει πως οι
γιατροί και αμέσως μετά οι δικαστικοί λειτουργοί, δεν έχουν δικαίωμα να κάνουν
λάθος.

Πρόθεση δεν τους καταλογίζει κανείς. Ούτε καν ο νόμος.

Τους καταλογίζεται αμέλεια, η οποία επισύρει μεν χαμηλές ποινές, αλλά επιφέρει
τραγωδίες. Που δεν διορθώνονται με καταδίκες, δεν λησμονούνται με μια
συγγνώμη, δεν… γιατρεύονται με τον πανδαμάτορα χρόνο. Όσο σκληρό κι αν είναι
να αξιώνουμε από έναν άνθρωπο το αλάθητο…

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΑΚΟΣ

Οι αμυγδαλές ήταν… περιτονίτιδα

Δημήτρης Παπαδάκος. Μια λανθασμένη διάγνωση του στέρησε για πάντα το χαμόγελο…

Το ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ έφθασε γρήγορα. «Σας παρακαλώ, κάντε γρήγορα, χάνω το
παιδί μου». Η κραυγή αγωνίας της μάνας ευαισθητοποίησε τους υπευθύνους. Σε
λίγα λεπτά ο 25χρονος φοιτητής Δημήτρης Παπαδάκος, συνοδευόμενος από τους
γονείς του, μεταφερόταν στο νοσοκομείο.

Ο νεαρός σφάδαζε από τον πόνο. Η ταλαιπωρία του είχε αρχίσει από το πρωί, με
έντονες ενοχλήσεις στην κοιλιακή χώρα. Οι γονείς του τον μετέφεραν στο
Νοσοκομείο Ερυθρός Σταυρός, ανήσυχοι λόγω της επιδείνωσης της υγείας του από
λεπτό σε λεπτό. Ο γιατρός που τον εξέτασε έκρινε πως τα συμπτώματα έδειχναν
μάλλον αμυγδαλές και τους παρέπεμψε σε ωτορινολαρυγγολόγο.

Από την εξέταση στον λάρυγγα δεν προέκυψε τίποτε. Και πώς να προκύψει, αφού ο
Δημήτρης δεν είχε εκεί καμιά ενόχληση. Οι πόνοι όμως στην κοιλιά συνεχίζονταν
με διαρκώς αυξανόμενη ένταση. Μη ξέροντας τι να κάνουν οι γονείς του φοιτητή,
ξαναγύρισαν στον πρώτο γιατρό που τον είχε εξετάσει και του ζήτησαν να του
βγάλει μια ακτινογραφία, ώστε να βεβαιωθούν πως δεν συνέβαινε κάτι
ανησυχητικό. Ο γιατρός, ωστόσο, ήταν τόσο βέβαιος που έκρινε πως η
ακτινογραφία απλώς θα επιβάρυνε τον οργανισμό του νεαρού με ακτινοβολία, χωρίς
να συμβάλει στη διάγνωση εφ΄όσον, κατά τη δική του γνώμη, ίσως έφταιγε η
δυσκοιλιότητα. Τους έγραψε λοιπόν παυσίπονα και υπόθετα και τους συνέστησε να
επιστρέψουν στο σπίτι τους.

Οι πόνοι όμως δεν έλεγαν να υποχωρήσουν. Οι γονείς του Δημήτρη κάλεσαν στο
σπίτι τον οικογενειακό τους γιατρό για να πάρουν και μια δεύτερη γνώμη.
Δυστυχώς, η δεύτερη διάγνωση συνέπεσε με την πρώτη. «Δώστε του κάτι να φάει
και θα συνέλθει», συνέστησε ο γιατρός και αποχώρησε.

Η κατάσταση του νεαρού όμως χειροτέρευε. Απελπισμένοι πλέον οι γονείς του
κάλεσαν το 166. Το ασθενοφόρο έφθασε νωρίς. Αλλά για τον Δημήτρη ήταν ήδη πολύ
αργά… Ξεψύχησε πριν φθάσει στο νοσοκομείο. Οι αμυγδαλές ήταν…
περιτονίτιδα.

«Δεν ήθελα να παραδεχθώ ότι πέθανε το παιδί μου. Ήλπιζα πως στο νοσοκομείο θα
το έσωζαν…», έλεγε με λυγμούς η κ. Ερασμία Παπαδάκου, μητέρα του Δημήτρη,
στο δικαστήριο. Για τη μαυροφορεμένη γυναίκα ήταν ένα ακόμη μαρτύριο η
παρουσία της στη δίκη των δύο γιατρών ­ του πρώτου που τον εξέτασε και του
οικογενειακού ­ τους οποίους η οικογένεια θεώρησε υπεύθυνους για τον τόσο
άδικο θάνατο του Δημήτρη.

Επιστρατεύοντας όσες δυνάμεις της έχουν απομείνει ­ αφού η ίδια μπαινοβγαίνει
από τότε στα νοσοκομεία με σοβαρά προβλήματα υγείας ­ έκανε το χρέος της, όχι
μόνο στη μνήμη του Δημήτρη, αλλά και σ’ εκείνη του συζύγου της, ο οποίος δεν
άντεξε τόσο πόνο. Εγκατέλειψε τα εγκόσμια ακολουθώντας τον γιο του…

Οι δύο κατηγορούμενοι γιατροί, συντετριμμένοι, εξέφρασαν τη λύπη τους για την
απώλεια ενός νέου ανθρώπου, αρνούμενοι όμως οποιαδήποτε ευθύνη. «Η οξεία
σκωληκοειδίτιδα είναι απλή ασθένεια, αλλά η διάγνωσή της δύσκολη», είπε
απολογούμενος ο γιατρός του νοσοκομείου, ο μόνος που καταδικάστηκε τελικά σε
φυλάκιση 20 μηνών με τριετή αναστολή. Πρωτοδίκως είχαν επιβληθεί ποινές
φυλάκισης και στους δύο. Τρία χρόνια στον γιατρό του νοσοκομείου και 20 μήνες
στον γιατρό της οικογένειας.

Η ΜΙΚΡΗ ΕΙΡΗΝΗ

Η ζωή την υποδέχθηκε με μολυσμένο αίμα

Η Ειρήνη ήρθε στον κόσμο φέρνοντας, όπως όλα τα μωρά, μεγάλη χαρά, αλλά και
αγωνία στους γονείς της. Ζύγιζε μόλις 660 γραμμάρια και η παραμονή της στη
θερμοκοιτίδα κρίθηκε απαραίτητη, όπως συμβαίνει με όλα τα πρόωρα βρέφη. Ήταν
όμως επιβεβλημένη και η μετάγγιση αίματος, η οποία, δυστυχώς, αποδείχθηκε
μοιραία…

Είχε γίνει πέντε μηνών η Ειρήνη όταν οι γονείς της πληροφορήθηκαν το τραγικό
νέο. Το μωράκι ήταν φορέας του AIDS! Αλλόφρονες οι άνθρωποι έσπευσαν να
υποβληθούν σε όλες τις εξετάσεις, προκειμένου να διαπιστώσουν αν ο ιός
κυκλοφορούσε στο αίμα κάποιου από τους δύο ή και στους δύο, εν αγνοία τους. Τα
αποτελέσματα ήταν αρνητικά. Ευχάριστο γεγονός από τη μια πλευρά και
ανησυχητικό από την άλλη. Τι είχε συμβεί;

Το αίμα που είχε δώσει πνοή στην Ειρήνη τη στιγμή που το είχε απόλυτη ανάγκη,
οριοθέτησε όχι μόνο τη διάρκεια, αλλά και την ποιότητα της ζωής της. Ήταν
μολυσμένο… Το λάθος των υπευθύνων γιατρών και νοσηλευτών του Μαιευτηρίου
Έλενα, υπήρξε ανεπανόρθωτο.

Με μοναδικό οικονομικό πόρο τον μισθό του 36χρονου πατέρα, ύψους 180.000
δραχμών, η οικογένεια της Ειρήνης δεν είχε να αντιμετωπίσει μόνο το πυκνό
σκοτάδι που κάλυψε ξαφνικά το σπίτι τους. Είχε να παλέψει με την ανέχεια, που
τώρα θα γινόταν ανυπόφορη, μέσα σ’ ένα δυαράκι χωρίς θέρμανση.

«Είμαι ένα κοριτσάκι οκτώ μηνών, κύριε πρόεδρε. Δεν πρόκειται να ζήσω και θα
πεθάνω σύντομα από κάποια ευκαιριακή λοίμωξη ή λέμφωμα. Θα πεθάνω, γιατί στο
κρατικό μαιευτήριο που γεννήθηκα, οι γιατροί μού μετάγγισαν αίμα
μολυσμένο…». Τα λόγια αυτά της… Ειρήνης, όπως ήταν διατυπωμένα στην αίτηση
ασφαλιστικών μέτρων των γονιών της, θα συγκινούσαν τον καθένα. Απεικόνιζαν την
πραγματικότητα, που, δυστυχώς, ανάγκασε αυτούς τους δύο νέους ανθρώπους να
στραφούν κατά των υπευθύνων του μαιευτηρίου, διεκδικώντας μηνιαία αποζημίωση
για να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στα αναπόφευκτα έξοδά τους.

Ζητούσαν 1.426.000 δραχμές. Το δικαστήριο τους επιδίκασε 700.000 με σκοπό να
διατεθούν στη μίσθωση κατάλληλης κατοικίας με θέρμανση, την απασχόληση
νοσοκόμας σε καθημερινή βάση, τις εξετάσεις της Ειρήνης και την
ιατροφαρμακευτική της περίθαλψη.

Οι υπεύθυνοι του νοσοκομείου ισχυρίστηκαν πως ο εντοπισμός του ιού ήταν
τεχνικώς αδύνατος, καθώς ο δότης του αίματος πιθανόν να διήγε τη λεγόμενη
σιωπηλή φάση της λοίμωξης. Ο δικαστής όμως που έκρινε την υπόθεση απέρριψε
τους ισχυρισμούς αυτούς, καταλήγοντας στο συμπέρασμα πως αν είχαν ληφθεί όλα
τα απαραίτητα μέτρα και είχαν χρησιμοποιηθεί όλες οι μέθοδοι εντοπισμού του
ιού, θα είχε αποτραπεί το μοιραίο σφάλμα. «Είτε δεν χρησιμοποιήθηκε
αντιδραστήριο μεγάλης ευαισθησίας είτε δεν ανιχνεύθηκε καθόλου το αντιγόνο
είτε, τέλος, έγινε σφάλμα κατά την εξέταση του αίματος του δότη«, έλεγε η
δικαστική απόφαση, η οποία μόνο τις συνθήκες τις εφιαλτικής ζωής του μωρού
μπορεί να βελτιώσει.