ΠΡΟΣΩΠΑ Κυβέρνηση τέλος

Το 1977 ανακήρυξε στη Λιβύη την Τζαμαχιρία, το «κράτος των μαζών». Είκοσι
τρία χρόνια μετά, ο Μουαμάρ Καντάφι καταργεί την κεντρική εξουσία.

Μουαμάρ Καντάφι. Όλη η εξουσία στις Επιτροπές

Με την Τζαμαχιρία εγκαθίδρυσε ­ κατ’ όνομα τουλάχιστον ­ την άμεση λαϊκή
εξουσία μέσω των «Επαναστατικών Επιτροπών». Το επόμενο βήμα έγινε την
περασμένη Τρίτη: ο Λίβυος ηγέτης ανακοίνωσε από τηλεοράσεως την κατάργηση της
κεντρικής διακυβέρνησης και τη μεταβίβαση των αρμοδιοτήτων των υπουργείων σε
περιφερειακούς οργανισμούς. Από τα δεκαεννέα υπουργεία γλίτωσαν μόνον έξι ­
Εξωτερικών, Αφρικανικής Ενότητας, Οικονομικών, Ενημέρωσης, Δικαιοσύνης και
Δημόσιας Τάξης. Και χθες ο Καντάφι προχώρησε ένα βήμα ακόμη: πρότεινε να
δημιουργηθεί στη Λιβύη η θέση ενός αρχηγού του κράτους.

Στην τηλεοπτική ομιλία του, ο Λίβυος ηγέτης επέκρινε το συγκεντρωτικό κράτος,
τους δημοσίους υπαλλήλους και τη δημόσια διοίκηση. «Πρέπει να παράγετε και να
εξάγετε, αφού θέλετε να εισάγετε άχρηστα πράγματα», είπε απευθυνόμενος στους
Λίβυους. «Είστε ελεύθεροι να εισάγετε οτιδήποτε, ακόμη και του πουλιού το γάλα
­ οι ξένοι θα το εφεύρουν κι αυτό, εφόσον εσείς θα πληρώνετε». Και με την
ευκαιρία, ανακοίνωσε «το τέλος της κυβέρνησης». «Πρέπει», είπε, «να λάβετε
υπόψη αυτό που λέω: Δεν υπάρχει πλέον κυβέρνηση. Δεν θέλω πια να ακούω για
διαταγές από την Τρίπολη ή τη Σύρτη. Δεν θέλω πια να ακούω ότι “ο δείνα
υπεύθυνος δεν κάνει τη δουλειά του”… Αυτό το σύστημα καταργήθηκε.
Προϋπολογισμός, προγράμματα και χρήματα δεν θα εξαρτώνται πλέον παρά από εσάς.
Από αύριο, τίθεται σε ισχύ η λαϊκή εξουσία».

Πώς μπορούν άραγε να εξηγηθούν οι ενέργειες αυτές ενός ανθρώπου που το 1977
είχε διακηρύξει ότι δεν είναι αρχηγός κράτους, αλλά «θεωρητικός και
καθοδηγητής» της Τζαμαχιρίας; Σύμφωνα με μελέτη του γαλλικού Κέντρου Διεθνών
Σπουδών και Μελετών (Ceri), «στόχος του Καντάφι είναι να οργανωθεί σε τοπικό
επίπεδο η προστασία της λιβυκής επικράτειας από τους ισλαμιστές» ­ από τις
αρχές της δεκαετίας του ’90, έχουν φυλακισθεί χιλιάδες από αυτούς. Όσο για τα
περί δημιουργίας θέσης αρχηγού του κράτους, μεταδίδει το Ρώυτερ, τροφοδοτούν
τις εικασίες για τη διαδοχή του «από καιρό εικάζεται ότι προετοιμάζει τον
μεγαλύτερο γιο του, τον 29χρονο Σεΐφ αλ-Ισλάμ (Ξίφος του Ισλάμ), για να τον
διαδεχθεί. Και στην πράξη, γράφει η «Λιμπερασιόν», η εξουσία παραμένει στα
χέρια των 40.000 μελών της Φρουράς της Τζαμαχιρίας. Η δύναμη αυτή μοιάζει πιο
στερεή από τον στρατό, που βγαίνει από ένα δεκαετές εμπάργκο, και από τις
«επιτροπές» που δεν έχουν καλή φήμη μεταξύ του πληθυσμού. Ο οποίος, όπως είπε
ο ηγέτης, στο μέλλον δεν θα έχει να κατηγορεί παρά τον εαυτό του…