Οι Ολλανδοί λένε «ναι» στην ευθανασία

Μέσα στον Μάρτιο, το Κοινοβούλιο της Ολλανδίας αναμένεται να ψηφίσει υπέρ
της νομιμοποίησης της αυτοκτονίας που συντελείται με τη βοήθεια γιατρού, καθώς
και υπέρ της ευθανασίας που γίνεται με τη συγκατάθεση του ασθενούς. Αναμένεται
όμως να ψηφίσει και υπέρ της ευθανασίας που θα διεξάγεται ­ σε εξαιρετικές και
ιδιάζουσες περιπτώσεις ­ χωρίς τη συγκατάθεση αυτού που θα την υποστεί.

Στην Ολλανδία. Μια γυναίκα που ζει σε οίκο ευγηρίας στο Άμστερνταμ, στο οποίο σύντομα μπορεί να επιτραπεί η ευθανασία

Και αυτή η πιθανή ενέργεια του ολλανδικού Κοινοβουλίου, για ένα θέμα ­ την
ευθανασία ­ που έχει διχάσει την κοινή γνώμη σε Ευρώπη και ΗΠΑ, θα περάσει
σχεδόν απαρατήρητη στην Ολλανδία, όπου το 70% των κατοίκων, καθώς και ένα
ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό των γιατρών, υποστηρίζουν τη νομιμοποίηση τής
υποβοηθούμενης από γιατρό αυτοκτονίας και της ευθανασίας.

Στη Βρετανία, αντίθετα, καθώς και στις υπόλοιπες χώρες του κόσμου, ο ιατρικός
κόσμος παραμένει ­ σε συντριπτικό ποσοστό ­ πεπεισμένος ότι η λεπτή
εννοιολογική γραμμή μεταξύ της “παθητικής” και της “ενεργητικής” ευθανασίας,
ανάμεσα δηλαδή στο να μην εμποδίζεται ο θάνατος ανθρώπων που πεθαίνουν ούτως ή
άλλως και στο να προκαλείται ο θάνατος ανθρώπων που δεν πεθαίνουν ­ άμεσα,
τουλάχιστον ­ είναι μία γραμμή που δεν πρέπει, με τίποτε, να ξεπεραστεί.

Οι περισσότεροι Ολλανδοί γιατροί ισχυρίζονται ότι η Βρετανία ­ και πολλές
άλλες χώρες του κόσμου ­ απλώς αποφεύγει να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα:
ότι δηλαδή οι Βρετανοί γιατροί κάνουν κρυφά και μυστικά ­ και, άρα,
ανεξέλεγκτα ­ αυτό που οι Ολλανδοί γιατροί κάνουν φανερά και υπό τις
κατάλληλες εγγυήσεις, προφυλάξεις και δικλίδες ασφαλείας.

Φυσικά, και υπό την σκιά ανατριχιαστικών περιστατικών ευθανασίας που απέτυχαν
ή που, μέχρι να επιτευχθούν, ταλαιπωρήθηκαν οι ασθενείς ­ που ήρθαν στο φως
της δημοσιότητας αυτόν τον μήνα, στο τεύχος Φεβρουαρίου του «New England
Journal of Medicine» ­ οι Ολλανδοί γιατροί παραδέχονται ότι, σε αρκετές
περιπτώσεις, η “ευ”θανασία μόνον κατ’ ευφημισμόν μπορεί να χαρακτηρισθεί καλός
θάνατος.

Εντούτοις, υποστηρίζουν ότι, συν τω χρόνω και με τη συνεχή πρακτική και την
αντίστοιχη εκπαίδευση, οι Ολλανδοί γιατροί έχουν βελτιωθεί πολύ, και πλέον
έχουν γίνει “αριστοτέχνες στη διανομή του θανάτου”.

Και πράγματι, πρέπει να είναι έτσι τα πράγματα, σύμφωνα με τα στοιχεία που
παραθέτει μία μικρή ομάδα Ολλανδών που διαφωνούν με τη νομιμοποίηση της
ευθανασίας: σήμερα, πλέον, ο θάνατος ενός στους πέντε Ολλανδούς είναι
αποτέλεσμα μιας συνειδητής και σκόπιμης απόφασης να τερματιστεί ή να συντμηθεί
η ανθρώπινη ζωή. Αυτή η κατάσταση φανερώνει μία χαλάρωση ορισμένων ταμπού που
κανονικά θα έπρεπε να υφίστανται διαχρονικά και να έχουν πάντα το ίδιο βάρος
και την ίδια ακριβώς σημασία.

Εγγυήσεις και δικλίδες ασφαλείας

Εάν υπάρχει ανάγκη να δοθεί ιδιαίτερη σημασία σε κάτι από την όλη συζήτηση
γύρω από το “δικαίωμα στον θάνατο”, αυτό πρέπει να γίνει στις κατευθυντήριες
οδηγίες που δίδονται στους γιατρούς μέσα από την υπάρχουσα νομοθεσία.

Η ραγδαία πρόοδος στον τομέα της ιατρικής μπορεί να μοιάζει να θολώνει τα
κάποτε σαφή όρια ανάμεσα στην ανακούφιση του πόνου και τον σεβασμό της
ανθρώπινης ζωής, αλλά είναι η ίδια ακριβώς η ιατρική πρόοδος που μπορεί να
μετατρέψει τον σημερινό ασθενή, που πάσχει από την ανίατη νόσο του AIDS και ο
οποίος είναι έτοιμος να πεθάνει, στον αυριανό επιζήσαντα.

Εάν ήταν νόμιμη και επιτρεπτή η ευθανασία, θα μπορούσαν οι οποιεσδήποτε
εγγυήσεις ή δικλίδες ασφαλείας που θα ενείχε η νομιμοποίηση της ευθανασίας να
προστατέψουν αποτελεσματικά τους ανθρώπους που έχουν πάθει μαλάκυνση εγκεφάλου
ή εγκεφαλικό, τους ηλικιωμένους και αρρώστους που φοβούνται ότι είναι πλέον
βάρος στις οικογένειές τους ή εκείνους που έχουν πεισθεί ότι ο πρόωρος θάνατός
τους θα ωφελούσε οικονομικά τα εγγόνια τους;

Θα μπορούσαν ποτέ αυτές οι “εγγυήσεις”, ότι η ευθανασία θα χρησιμοποιείται
μόνον “με πλήρη συγκατάθεση του ασθενούς”, να προασπίσουν τα παιδιά που θα
γεννηθούν με ειδικές ανάγκες;

Τελικά, τότε, εάν νομιμοποιείτο η ευθανασία, το “δικαίωμα επιλογής” ­ να δώσει
κάποιος τέλος στη ζωή του ή όχι ­ θα καταντούσε ως μη-επιλογή.

Αλλά, τελικά, το “Ου βλάψεις” ­ φράση που περιλαμβάνεται μέσα στον όρκο του
Ιπποκράτη, είναι μία έκκληση διαχρονικής αξίας και σημασίας.